'Gần dân, sát dân' trong kỷ nguyên số bằng 'văn hóa thấu cảm'

Đứng trước yêu cầu của kỷ nguyên số, việc vận hành hệ thống hành chính công không thể chỉ dựa vào quy trình kỹ thuật hay dữ liệu lạnh lùng. 

Vì vậy, theo TS Nguyễn Công Lập (Học viện Chính trị khu vực II), việc xây dựng "văn hóa thấu cảm" và đổi mới tư duy đối thoại với các ý kiến đóng góp để hiện thực hóa nền quản trị phục vụ lấy người dân làm trung tâm là hết sức quan trọng.

TS Nguyễn Công Lập chia sẻ với Thể thao và Văn hóa (TTXVN): "Trong một hệ thống vận hành chủ yếu bằng dữ liệu và quy trình số, cần phân định ranh giới giữa "quản trị phục vụ" và "một cỗ máy hành chính xa cách". Sự phân định này nằm ở việc chúng ta dùng dữ liệu, quy trình để phục vụ con người, hay con người phải phục vụ dữ liệu, quy trình .

Ông nói tiếp:

Trong một hệ thống vận hành chủ yếu bằng dữ liệu, quy trình số là cần thiết để đảm bảo tính công khai, minh bạch và hiệu quả. Tuy nhiên, không có dữ liệu hay quy trình nào có thể bao quát hết được những biến số, bối cảnh phức tạp và sự đa dạng của đời sống thực tế. Vì vậy, khi chúng ta thực hiện số hóa trong quá trình vận hành rất dễ dẫn đến một sai lầm khi coi dữ liệu, quy trình là mục đích cuối cùng.

TS Nguyễn Công Lập (Học viện Chính trị khu vực II)

Do vậy, theo tôi, một nền quản trị tốt phải là nơi con người được quyền giải thích, được lắng nghe, được kết nối, được đối thoại và giải quyết những điểm nghẽn, thì khi đó thông qua các dữ liệu và quy trình sẽ giúp chúng ta hiểu và phục vụ người dân tốt hơn, người dân được tôn trọng hơn và điều này cũng cho thấy, sự thấu cảm mới là thứ quyết định chất lượng của sự phục vụ.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA - E-MAGAZINE

* Vậy theo ông, làm thế nào để “văn hóa thấu cảm” thực sự thấm sâu vào tư duy quản lý, vượt qua ranh giới của một khẩu hiệu hành động để cán bộ không chỉ biết “làm đúng”, mà còn thấu cảm sâu sắc nỗi đau và niềm vui của người dân?

- Theo tôi, việc xây dựng "văn hóa thấu cảm" trong hành chính công là tư duy quản lý mang tính tiến bộ, giúp chuyển đổi từ quản lý hành chính sang phục vụ khi lấy người dân làm trung tâm.

Tuy nhiên, để xây dựng "văn hóa thấu cảm" , theo tôi, người cán bộ cần nhận thức đúng "văn hóa thấu cảm" là một trong những nền tảng quan trọng của tư duy quản lý trong quản trị phục vụ. Bởi vì, trong quản trị phục vụ hiện đại, nếu chỉ dừng lại ở việc giải quyết hồ sơ đúng hạn, kịp thời thì chỉ mới đạt được tiêu chuẩn của một "cỗ máy hành chính" hiệu quả. Do vậy, xây dựng "văn hóa thấu cảm" trong bộ máy công quyền sẽ giúp hệ thống hành chính không trở thành một "cỗ máy xa cách" trước những biến động của đời sống xã hội mà chạm đến lòng dân, củng cố và tạo được niềm tin nơi dân, khi đó khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân được xóa nhòa, tạo nên một nền quản trị công thực sự hiệu quả, nhân văn và tiến bộ.

1 / 3

Sau khi tiếp xúc với chính quyền, người dân tự nguyện phá bỏ vườn cây, bàn giao mặt bằng dự án đường Vành Đai thành phố Bạc Liêu (giai đoạn I).

2 / 3

Bí thư Đảng ủy phường Vĩnh Trạch Ngô Hiếu Dân cùng các thành viên trong Đoàn công tác tiếp công dân của phường đến tiếp xúc với công dân có yêu cầu khiếu nại về bồi thường tại dự án đường Vành Đai thành phố Bạc Liêu (giai đoạn I).

3 / 3

Việc lãnh đạo phường Vĩnh Trạch (tỉnh Cà Mau) đến nhà tiếp xúc công dân đã tạo không khí đối thoại cởi mở, đồng thời nâng cao hiệu quả cải cách hành chính.

1 / 3

Sau khi tiếp xúc với chính quyền, người dân tự nguyện phá bỏ vườn cây, bàn giao mặt bằng dự án đường Vành Đai thành phố Bạc Liêu (giai đoạn I).

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

Cùng với việc tiếp công dân định kỳ tại trụ sở cơ quan nhà nước, Đảng ủy, UBND phường Vĩnh Trạch (tỉnh Cà Mau) đã tổ chức thực hiện gặp công dân ngay tại nhà công dân. Đây là cách làm mới của phường Vĩnh Trạch nhằm hướng tới xây dựng chính quyền ngày càng gần dân, giải quyết kịp thời yêu cầu của người dân. Ảnh: TUẤN KIỆT – TTXVN

Như vậy, xây dựng "văn hóa thấu cảm" chỉ thật sự là nơi để người cán bộ không chỉ giải quyết hồ sơ đúng hạn mà còn thực sự cảm nhận được nỗi đau và niềm vui của người dân như một phần trong tư duy quản lý của mình, thì khi đó "quản trị phục vụ" mới thực sự trở thành một văn hóa, chứ không chỉ là một khẩu hiệu hành động, khi đó một nền hành chính hiện đại không chỉ cần những cán bộ làm việc đúng, mà cần những cán bộ hiểu mình đang làm đúng để phục vụ cho ai, khi đó "văn hóa thấu cảm" mới là thứ giữ cho hệ thống hành chính được vận hành thật sự gắn kết với xã hội mang tính bền chặt.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA - E-MAGAZINE

* Vậy trong kỷ nguyên số, theo ông, đội ngũ cán bộ quản lý cần phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận với các ý kiến đóng góp như thế nào để vượt qua lối mòn “đối thoại chỉ để giải thích”?

Nếu "sự hài lòng của dân" là thước đo cao nhất của năng lực và đạo đức công vụ, thì trong kỷ nguyên số, theo tôi cán bộ quản lý cần thay đổi cách "đối thoại với phản biện" . Vì trong quản lý truyền thống, nhiều cán bộ đã quen với mô hình quản lý một chiều, nơi mà việc giải trình trước người dân không phải là ưu tiên hàng đầu.

Do đó, tôi cho rằng, cán bộ quản lý cần thay đổi cách tiếp cận với các ý kiến đóng góp, cần chuyển từ tư duy "đối thoại để giải thích" sang "đối thoại để lắng nghe và điều chỉnh".

1 / 6

Kết quả đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử xã Việt Hồng đạt 94,27 điểm, xếp thứ 3 trong tổng số 99 đơn vị cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

2 / 6

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Việt Hồng tiếp nhận 5.484 hồ sơ, trong đó có 5.480 hồ sơ giải quyết trước hạn, đạt trên 99,9%.

3 / 6

Chủ tịch UBND xã Việt Hồng Nguyễn Tiến Chiển hướng dẫn người dân thực hiện các thao tác trên Robot AI.

4 / 6

Việc đưa Robot AI vào hoạt động tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công xã Việt Hồng đã giúp người dân không còn cảnh đứng quanh bàn cán bộ để hỏi về thủ tục và không còn phải chờ đợi lâu.

5 / 6

Giám đốc Trung tâm Phục vụ Hành chính công xã Việt Hồng hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hành chính.

6 / 6

Người dân đến làm thủ tục hành chính được cán bộ xã Việt Hồng hướng dẫn tận tình.

1 / 6

Kết quả đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử xã Việt Hồng đạt 94,27 điểm, xếp thứ 3 trong tổng số 99 đơn vị cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

Là vùng quê giàu truyền thống cách mạng, nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của Đảng bộ Yên Bái trước đây, xã Việt Hồng, tỉnh Lào Cai có nhiều đổi thay sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Với mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân làm tiền đề cho phát triển kinh tế - xã hội, địa phương ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Ảnh: ĐINH THÙY - TTXVN

Trong kỷ nguyên số, cán bộ cần phải nhận thức rằng phản biện không phải là sự chống đối, càng không phải là điều cần né tránh, mà những phản biện nếu xuất phát từ thực tế đời sống của người dân, chính là một nguồn thông tin rất có giá trị, là nguồn dữ liệu mở, là "tiếng chuông cảnh báo sớm" giúp cán bộ nhìn thấy được những "điểm mờ" chính sách và trong cách thức tổ chức vận hành của bộ máy.

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA - E-MAGAZINE

* Cuối cùng, theo TS, bộ máy công quyền cần một sự thay đổi căn bản nào về văn hóa ứng xử? Và, quyền lực thực sự của người quản lý trong kỷ nguyên số sẽ được định hình lại ra sao khi tiếng nói phê bình, phản biện thực sự trở thành động lực kiến tạo thay vì là điều phải né tránh?

Việc xây dựng "văn hóa cởi mở" trong việc chấp nhận những lời phê bình không mấy dễ nghe để người dân thực sự trở thành chủ thể giám sát thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng dịch vụ hành chính là vấn đề theo tôi rất cần thiết . Vì chỉ trên cơ sở xây dựng được "văn hóa cởi mở" thì cán bộ mới thật sự xem người dân với tư cách là người phản biện là đối tác đồng hành.

1 / 5

Trụ sở UBND phừơng Phù Liễn.

2 / 5

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công phường Phù Liễn hỗ trợ người cao tuổi tại nhà.

3 / 5

Cán bộ phường Phù Liễn hỗ trợ người cao tuổi kê khai tại nhà.

4 / 5

Cụ Hoàng Văn Sợi nhận lại giấy khai sinh được cấp lại tại nhà.

5 / 5

Các cụ cao tuổi nhận giấy kết hôn cấp lại sau thời gian bị thất lạc.

1 / 5

Trụ sở UBND phừơng Phù Liễn.

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

❮ ❯

Sau sáp nhập, chính quyền thành phố Hải Phòng đã tích cực, chủ động sáng tạo nhiều cách làm hiệu quả, thông suốt, trong đó việc hỗ trợ, giải quyết thủ tục hành chính tại nhà cho người cao tuổi là một trong những hoạt động thiết thực để xây dựng nền hành chính phục vụ, gần dân, sát dân. Có thể kể tới phường Phù Liễn, thành phố Hải Phòng, đã hỗ trợ, giải quyết thủ tục hành chính cho 73 người cao tuổi gặp nhiều khó khăn tại phường. Ảnh: TIẾN VĨNH – TTXVN

Khi đó, theo tôi, văn hóa quản lý trong kỷ nguyên số mới thực sự là văn hóa lắng nghe, giải trình và điều chỉnh. Khi đó, quyền lực thực sự của người quản lý không đến từ mệnh lệnh hành chính, mà đến từ chỉ số tín nhiệm của người dân và năng lực biến phản biện thành động lực kiến tạo.

Và khi tiếng nói phản biện của người dân thực sự có giá trị trong quá trình ra quyết định và cung cấp dịch vụ công, thì sự hài lòng sẽ không còn là một chỉ số đo lường sau cùng, mà là kết quả của một nền quản trị lấy người dân làm trung tâm, cán bộ mới thực sự "gần dân, hiểu dân" theo cơ chế "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân được thụ hưởng".

Xin cảm ơn ông về cuộc phỏng vấn!

Thực hiện: HUY THÔNG

Nguồn ảnh: THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM

BÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA