Gần 700 doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 4,5 triệu tỷ đồng

Khu vực tư nhân tiếp tục là động lực tăng trưởng

Trình bày Báo cáo trung tâm của Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" sáng 18/7, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, đến hết tháng 6 năm 2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đăng ký trên 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước.

Đáng chú ý, niềm tin của doanh nghiệp đối với triển vọng phát triển kinh tế tiếp tục được củng cố. Trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 170 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 11,2% so với cùng kỳ; trong đó có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%. Tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%; quy mô vốn bình quân đạt 12,22 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 35,7%. Tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 đạt 42,6%, cao hơn 5,5 điểm phần trăm so với năm trước.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, theo Bộ trưởng đây tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế khi chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp và 78,2% tổng vốn đăng ký. Khu vực này giữ vai trò chủ lực trong huy động nguồn lực xã hội, tạo việc làm và đóng góp ngân sách nhà nước. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ước đạt 381,4 nghìn tỷ đồng, tăng 47,1% so với cùng kỳ. Trong tổng số 564 công trình, dự án được khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 3,84 triệu tỷ đồng, tương đương 74,6% tổng vốn đầu tư.

Tuy nhiên, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường; quy mô doanh nghiệp còn nhỏ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, mặc dù chỉ có 695 doanh nghiệp, nhưng đang nắm giữ nhiều nguồn lực trọng yếu của nền kinh tế trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, viễn thông, tài chính, vận tải, khai khoáng và quốc phòng, an ninh. Năm 2025, khu vực này có tổng tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 2,02 triệu tỷ đồng, doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 261 nghìn tỷ đồng.

Doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và triển khai nhiều dự án chiến lược quốc gia. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp còn chưa đồng đều; tiến độ đầu tư của một số dự án còn chậm; vai trò dẫn dắt, kết nối và lan tỏa sang khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn cần được phát huy mạnh mẽ hơn.

Đối với khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), đến nay có 41.874 doanh nghiệp đang hoạt động với 47.132 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt trên 562,7 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt trên 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt trên 13 tỷ USD, tăng 11,2%.

Theo Bộ trưởng, khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, xuất khẩu và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước, tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và phát triển hệ thống nhà cung ứng Việt Nam vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với quy mô đầu tư và các chính sách ưu đãi đã được hưởng.

Doanh nghiệp vẫn đối mặt với 6 nhóm khó khăn lớn

Tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội và kết quả rà soát của các bộ, ngành cho thấy doanh nghiệp hiện đang gặp phải 6 nhóm khó khăn chủ yếu.

Thứ nhất là những vướng mắc về thể chế và tổ chức thực hiện. Theo Bộ trưởng, đây vẫn là điểm nghẽn lớn nhất khi một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; việc ban hành văn bản hướng dẫn còn chậm; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất. Dù thủ tục hành chính đã được cải cách nhưng vẫn còn phân tán, thiếu liên thông, chuyển đổi số chưa đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần hoặc nộp hồ sơ giấy ở một số thủ tục.

Thứ hai là khó khăn trong tiếp cận các nguồn lực phát triển, nhất là tín dụng, đất đai và vốn trung, dài hạn. Những vướng mắc liên quan đến quỹ đất, xác định giá đất, giải phóng mặt bằng và thực hiện nghĩa vụ tài chính tiếp tục làm tăng chi phí và kéo dài thời gian đầu tư.

Thứ ba là áp lực về chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền. Giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn và lao động vẫn ở mức cao, trong khi các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội làm gia tăng chi phí tuân thủ. Việc chậm thanh toán, hoàn thuế, giải ngân hoặc xử lý thủ tục hành chính cũng tạo thêm áp lực đối với dòng tiền của doanh nghiệp.

Thứ tư là những thách thức từ thị trường và chuỗi cung ứng khi xu hướng bảo hộ thương mại, các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu về ESG, giảm phát thải và cơ chế điều chỉnh carbon ngày càng gia tăng, trong khi thị trường trong nước và chuỗi cung ứng nội địa chưa phát huy đầy đủ vai trò hỗ trợ doanh nghiệp.

Thứ năm là hạn chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Cơ chế khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm, thương mại hóa sản phẩm mới chưa đủ mạnh; sự liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học còn hạn chế; nguồn nhân lực số và nhân lực công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Thứ sáu là mối liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI còn lỏng lẻo. Việc chia sẻ thị trường, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và hình thành chuỗi giá trị trong nước còn nhiều hạn chế, làm giảm hiệu quả lan tỏa của các nguồn lực và ảnh hưởng đến năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, phần lớn những khó khăn hiện nay không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay cơ chế, chính sách, mà chủ yếu do các điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện. Vì vậy, đây sẽ là nội dung cần được tập trung tháo gỡ với tinh thần quyết liệt, thực chất và đồng bộ trong thời gian tới.

An Nhiên