F-22 kết hợp F-35 tạo nên cặp tiêm kích mạnh nhất thế giới?

Trong nhiều năm, F-22 và F-35 thường được đặt lên bàn cân như hai đối thủ cạnh tranh để giành danh hiệu máy bay chiến đấu mạnh nhất thế giới. Thực tế, chúng được thiết kế cho những nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau và phát huy hiệu quả cao nhất khi hoạt động cùng nhau thay vì đối đầu.

Máy bay F-22 Mỹ và F-35 Phần Lan bay sát nhau trong cuộc tập trận trên không tại Căn cứ Không quân Vệ binh Quốc gia Ebbing ở Fort Smith, Arkansas. (Ảnh: UANG)

F-22 tập trung vào nhiệm vụ giành ưu thế trên không và phá hủy máy bay đối phương, trong khi F-35 được phát triển như một chiến đấu cơ đa nhiệm, nổi bật ở khả năng thu thập thông tin, chia sẻ dữ liệu và chỉ huy tác chiến. Chính sự khác biệt này giúp hai loại máy bay bổ sung cho nhau trong các chiến dịch hiện đại.

So sánh F-22 và F-35

Dù đảm nhận các vai trò khác nhau, F-22 và F-35 đều được ưu tiên phát triển khả năng tàng hình. Cả hai đều mang vũ khí trong khoang bên trong để giảm tín hiệu radar, sử dụng radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), tích hợp cảm biến hiện đại và có năng lực tác chiến điện tử tiên tiến.

So với các máy bay thế hệ thứ tư như F-16 hay F/A-18, cả F-22 và F-35 đều đại diện cho bước tiến lớn về công nghệ.

F-22 và F-35 khác nhau ở đâu?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở nhiệm vụ. F-22 được chế tạo để giành quyền kiểm soát bầu trời. Máy bay ưu tiên tốc độ, khả năng cơ động và hiệu suất không chiến nhằm tiêu diệt các tiêm kích đối phương.

F-35 được thiết kế như một nền tảng tác chiến đa nhiệm. Ngoài khả năng không chiến, nó còn đảm nhiệm các nhiệm vụ tấn công mặt đất, trinh sát, thu thập tình báo và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực với các lực lượng khác. Nhờ được phát triển muộn hơn, F-35 sở hữu hệ thống cảm biến và khả năng kết nối mạng tiên tiến hơn đáng kể.

F-22 đã ảnh hưởng thế nào đến sự ra đời của F-35?

Khi được đưa vào biên chế năm 2005, F-22 nhanh chóng được đánh giá là máy bay chiến đấu mạnh nhất thế giới. Khả năng tàng hình, tốc độ cao và độ cơ động vượt trội giúp nó duy trì vị thế hàng đầu trong hơn hai thập kỷ.

Chính công nghệ quá tiên tiến lại khiến F-22 không được phép xuất khẩu, khiến Lockheed Martin không thể mở rộng thị trường để bù đắp chi phí phát triển.

Giá xuất xưởng của một chiếc F-22 vào giữa những năm 2000 khoảng 143 triệu USD, nhưng nếu tính toàn bộ chi phí nghiên cứu và phát triển, giá thành thực tế lên tới khoảng 350 triệu USD mỗi chiếc. Quy đổi theo giá trị hiện nay, con số này tương đương khoảng 600 triệu USD.

Chi phí quá cao khiến chính quyền Mỹ quyết định dừng dây chuyền sản xuất năm 2009, khi mới chỉ có 187 chiếc được chế tạo, thay vì 750 chiếc như kế hoạch ban đầu.

Rút kinh nghiệm từ F-22, chương trình F-35 được thiết kế theo hướng có thể xuất khẩu rộng rãi. Nhờ đó, chi phí được giảm đáng kể khi số lượng sản xuất tăng nhanh. Hiện mỗi chiếc F-35 có giá khoảng 80–110 triệu USD, tùy từng phiên bản.

Trong chiến đấu, F-22 hay F-35 mạnh hơn?

Phần lớn các trận không chiến hiện đại diễn ra ngoài tầm nhìn (BVR), nơi máy bay cố gắng phát hiện và tấn công đối phương từ khoảng cách rất xa.

Ở lĩnh vực này, F-35 có lợi thế nhờ hệ thống cảm biến cực kỳ hiện đại. Radar AN/APG-81 AESA, Hệ thống khẩu độ phân tán (DAS) và Hệ thống ngắm quang điện tử cho phép máy bay phát hiện mục tiêu thụ động, tạo bức tranh chiến trường chi tiết và chia sẻ dữ liệu qua Link-16 cùng mạng MADL. Nhờ đó, F-35 thường có khả năng phát hiện đối phương trước khi chính nó bị phát hiện.

F-22 sở hữu radar AN/APG-77 cùng diện tích phản xạ radar rất nhỏ, giúp nó khó bị phát hiện hơn. Quan trọng hơn, tốc độ tối đa cao hơn, trần bay lớn hơn và khả năng siêu hành trình cho phép F-22 phóng tên lửa với nhiều năng lượng hơn, tăng đáng kể tầm bắn và xác suất loại bỏ mục tiêu.

Có thể nói, F-35 vượt trội về khả năng thu thập và xử lý thông tin, còn F-22 nổi bật ở hiệu suất bay và khả năng không chiến.

Nếu cuộc giao tranh chuyển sang cự ly gần (WVR), F-22 gần như chiếm ưu thế tuyệt đối. Hệ thống điều hướng lực đẩy, tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao, khả năng tăng tốc nhanh, leo cao tốt và độ cơ động xuất sắc giúp nó trở thành một trong những tiêm kích không chiến mạnh nhất từng được chế tạo. F-35 vẫn có khả năng cơ động tốt, nhưng không được tối ưu cho các trận không chiến tầm gần vì kiểu giao tranh này ngày càng hiếm trong xung đột hiện đại.

Thay vì đặt câu hỏi F-22 hay F-35 mạnh hơn, nhiều chuyên gia cho rằng điều quan trọng là cách chúng hỗ trợ lẫn nhau.

F-35 có thể đảm nhiệm việc phát hiện mục tiêu, thu thập và chia sẻ dữ liệu chiến trường cho toàn bộ lực lượng. Trong khi đó, F-22 tận dụng tốc độ, khả năng tàng hình và hiệu suất không chiến vượt trội để nhanh chóng tiếp cận và tiêu diệt mục tiêu.

Sự kết hợp giữa năng lực chỉ huy, chia sẻ thông tin của F-35 với khả năng giành ưu thế trên không của F-22 được xem là một trong những mô hình tác chiến hiệu quả nhất hiện nay, giúp hai dòng tiêm kích thế hệ thứ năm này phát huy tối đa sức mạnh khi cùng tham chiến.

Xuân Minh