EU lục đục nội bộ vì chuyện đối thoại với Nga

Báo Politico đưa tin, theo các nguồn tin ngoại giao châu Âu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã chỉ trích việc Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa xúc tiến các kênh liên lạc với Moscow trong thời gian gần đây.

Tranh cãi nổ ra sau khi xuất hiện thông tin Chánh Văn phòng của ông Costa, ông Pedro Lourtie, đã hai lần liên hệ với các quan chức Nga trong những tuần gần đây nhằm thiết lập một kênh liên lạc ngoại giao với Điện Kremlin.

Văn phòng của ông Costa khẳng định các cuộc tiếp xúc chỉ mang tính kỹ thuật, không đề cập nội dung đàm phán và nhằm chuẩn bị một kênh trao đổi để bảo vệ lợi ích của EU khi điều kiện thích hợp xuất hiện.

Tại cuộc họp kéo dài hơn dự kiến hai giờ đồng hồ tối 18/6, các nhà lãnh đạo EU đã chia thành hai nhóm quan điểm. Pháp và Đức cho rằng hiện chưa phải thời điểm thích hợp để đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Theo lập trường của Paris và Berlin, nếu các cuộc tiếp xúc chính thức được triển khai trong tương lai, vai trò dẫn dắt nên thuộc về nhóm E3 gồm Pháp, Đức và Anh.

Một quan chức Pháp cho biết, Tổng thống Macron đã nhấn mạnh cần xác định đúng trình tự ưu tiên, trong đó việc gia tăng sức ép đối với Nga và hỗ trợ Ukraine vẫn phải được đặt lên hàng đầu trước khi tính tới các cuộc thương lượng với Moscow.

Thủ tướng Estonia Kristen Michal cũng đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ nhất đối với sáng kiến của ông Costa. Ông cho rằng EU không nên đóng vai trò trung gian hòa giải trong các cuộc thương lượng giữa Nga và Ukraine.

Theo ông Michal, bất kỳ nỗ lực thiết lập các kênh ngoại giao không chính thức nào với Moscow vào thời điểm hiện nay đều có nguy cơ làm suy yếu khả năng hỗ trợ Ukraine và gia tăng sức ép đối với Nga.

Nhà lãnh đạo Estonia nhấn mạnh, mọi tiến trình hòa bình phải do Kiev dẫn dắt và cảnh báo lịch sử cho thấy các cuộc đàm phán riêng rẽ với những nhà lãnh đạo có xu hướng đối đầu thường chỉ làm gia tăng chia rẽ trong nội bộ các nước dân chủ.

Ngược lại, nhiều nước thành viên khác bày tỏ sự ủng hộ đối với ông Costa và cho rằng EU cần duy trì khả năng đối thoại với Nga. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cho rằng, nếu Nga thể hiện thiện chí đàm phán, Chủ tịch Hội đồng châu Âu là người duy nhất có đủ thẩm quyền đại diện cho toàn bộ EU.

Ngoài tranh cãi giữa ông Costa và nhóm E3, hội nghị cũng làm lộ rõ những bất đồng khác trong EU. Italy và Ba Lan được cho là không hài lòng khi bị loại khỏi các cuộc tham vấn ban đầu giữa Pháp, Đức, Anh và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy trước thềm hội nghị.

Một số quan chức cũng đặt câu hỏi liệu Hội đồng châu Âu, Ủy ban châu Âu hay Cơ quan Đối ngoại châu Âu mới là cơ quan phù hợp để đại diện cho EU trong các cuộc tiếp xúc với Nga.

Những tranh luận trên diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang tái tập trung sự chú ý vào hồ sơ Ukraine sau khi đạt được thỏa thuận tạm thời với Iran. Điều này làm gia tăng sức ép đối với châu Âu trong việc xác định một lập trường thống nhất về cách thức xử lý quan hệ với Moscow và vai trò của EU trong bất kỳ tiến trình đàm phán hòa bình nào trong tương lai.

Bảo Minh