EU khởi động Kế hoạch Hành động Hiệp ước Địa Trung Hải

Người di cư vượt Địa Trung Hải tìm đường tới châu Âu. Ảnh tư liệu - minh họa: AFP/TTXVN

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở tham vấn sâu rộng với sự tham gia của chính phủ các nước, tổ chức xã hội, thanh niên, khu vực tư nhân và giới nghiên cứu trong toàn khu vực. Quá trình này đã đề xuất hơn 100 sáng kiến, trong đó 21 hành động cụ thể được lựa chọn triển khai ngay trong năm 2026, hướng tới mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Theo đó, trụ cột “Con người” được xác định là động lực cho đổi mới và kết nối khu vực, với 8 hành động trọng tâm. Nổi bật là Sáng kiến Đại học Địa Trung Hải nhằm tăng cường hợp tác học thuật, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, cùng với Đại hội đồng Nghị sĩ trẻ, tạo nền tảng để các đại diện trẻ từ châu Âu và Nam Địa Trung Hải tham gia đóng góp vào quá trình hoạch định chính sách.

Ở trụ cột kinh tế, EU tập trung thúc đẩy mô hình tăng trưởng bền vững và hội nhập thông qua các sáng kiến về năng lượng sạch và chuyển đổi số. Đáng chú ý là Sáng kiến Hợp tác Công nghệ sạch và Năng lượng tái tạo xuyên Địa Trung Hải (T-MED), đi kèm nền tảng đầu tư nhằm thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo, phát triển hạ tầng lưới điện và công nghệ sạch, đồng thời huy động nguồn lực công - tư. Bên cạnh đó, cơ chế Ưu đãi Kinh doanh Công nghệ được triển khai nhằm tăng cường kết nối kỹ thuật số thông qua hệ thống cáp quang biển, nâng cao năng lực viễn thông và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực an ninh mạng.

Trụ cột thứ ba tập trung vào an ninh, khả năng sẵn sàng và quản lý di cư, với 9 hành động cụ thể. Trong đó, kế hoạch thành lập Trung tâm Cứu hỏa châu Âu tại CH Cyprus được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực ứng phó thiên tai cho toàn khu vực, đồng thời lần đầu tiên mở rộng hỗ trợ tới các quốc gia Nam Địa Trung Hải. Dự án “MED-OP” cũng được triển khai nhằm tăng cường phối hợp trong đấu tranh chống tội phạm nghiêm trọng và có tổ chức, với sự tham gia của các cơ quan tư pháp và nội vụ. Ngoài ra, các sáng kiến về tăng cường an ninh biên giới và quản lý di cư được thúc đẩy theo hướng toàn diện, từ xử lý nguyên nhân gốc rễ đến mở rộng các kênh di cư hợp pháp.

Trong bối cảnh địa chính trị khu vực còn nhiều biến động, EC khẳng định tiếp tục củng cố quan hệ đối tác với các quốc gia Địa Trung Hải trên cơ sở lợi ích chung và trách nhiệm chia sẻ. Kế hoạch Hành động được thiết kế linh hoạt, sẽ được cập nhật thường xuyên thông qua tham vấn liên tục nhằm bảo đảm tính phù hợp và hiệu quả, với phiên bản tiếp theo dự kiến công bố vào mùa Thu năm nay. Bên cạnh đó, một nền tảng trực tuyến tương tác sẽ được thiết lập để các bên liên quan theo dõi tiến độ triển khai, tra cứu các dự án theo từng quốc gia hoặc lĩnh vực, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thực thi.

Hiệp ước vì Địa Trung Hải do EC phối hợp với Cơ quan Đối ngoại Liên minh châu Âu (EEAS) xây dựng, được thông qua vào tháng 10/2025 và chính thức ra mắt ngày 28/11/2025. Hiệp ước dựa trên các nguyên tắc đồng sáng tạo, đồng sở hữu và chia sẻ trách nhiệm, phản ánh nhu cầu và nguyện vọng thực tiễn của người dân ven Địa Trung Hải. Các sáng kiến trong khuôn khổ hiệp ước đã được các quốc gia thành viên hoan nghênh tại Hội nghị Hội đồng Đối ngoại EU và Hội nghị Hội đồng châu Âu, trong đó các nhà lãnh đạo nhấn mạnh yêu cầu triển khai nhanh chóng, hiệu quả nhằm thúc đẩy hợp tác khu vực theo hướng bền vững, toàn diện và bao trùm.

Hương Giang (TTXVN)