EU đề xuất trực tiếp phạt các tập đoàn công nghệ vì không bảo vệ người tiêu dùng

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo báo chí Anh ngày 12/7, Ủy viên Tư pháp Liên minh châu Âu (EU) Michael McGrath cho biết EC đang xem xét trao cho mình thêm quyền hạn để xử lý các tập đoàn công nghệ không bảo vệ người dùng trước những hình thức dụ dỗ chi tiêu trên mạng.

Đề xuất dự kiến được công bố vào cuối năm nay, nằm trong nỗ lực tăng cường các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến và kiểm soát tác động của mạng xã hội đối với trẻ em. Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh EU cũng đang thảo luận khả năng hạn chế người trẻ tuổi tiếp cận mạng xã hội.

Theo ông McGrath, EC cần xây dựng một cách tiếp cận tổng thể và thống nhất trước vấn đề đang ngày càng nhận được sự quan tâm của giới chính trị cũng như công chúng.

Nhiều quốc gia gần đây đã tìm cách hạn chế những tác động tiêu cực của môi trường mạng đối với trẻ em. Anh thông báo sẽ cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng như TikTok, Instagram và Snapchat, trong khi một số thành viên EU, trong đó có Pháp, cũng triển khai các biện pháp hạn chế ở cấp quốc gia.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen trước đó cũng bày tỏ ủng hộ siết chặt quyền tiếp cận mạng xã hội của trẻ em.

Theo kế hoạch, Ủy ban châu Âu sẽ đề xuất bộ quy định mới về công bằng số vào cuối năm. Các quy định này nhằm xử lý thiết kế gây nghiện trên trang web và ứng dụng, những thủ thuật khiến người dùng khó hủy đăng ký dịch vụ cùng các hình thức thao túng giao diện để thúc đẩy chi tiêu.

Những biện pháp trên có thể được áp dụng song song với các quy định hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, ông McGrath cho rằng không có giải pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết toàn bộ vấn đề và EU sẽ cần kết hợp nhiều công cụ khác nhau.

Trọng tâm của dự luật là khắc phục những khoảng trống còn tồn tại trong hệ thống bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến, đặc biệt đối với thanh thiếu niên. Ông McGrath nhận định trẻ em dễ bị tác động và tổn thương hơn trước các thiết kế thương mại, nhất là khi chúng liên quan tới giao dịch hoặc hoạt động chi tiêu.

EC cũng muốn có quyền trực tiếp thực thi các quy định trong những vụ việc có tính hệ thống, quy mô rất lớn và diễn ra tại nhiều quốc gia.

Theo một đề xuất khác đang được chuẩn bị, EC có thể xử phạt các nền tảng vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng. Phạm vi áp dụng không chỉ bao gồm các Big Tech vốn phải tuân theo luật kỹ thuật số EU, mà còn có thể mở rộng tới doanh nghiệp bán hàng trực tuyến quy mô nhỏ và các nhà sản xuất trò chơi điện tử.

Hiện việc thực thi các quy định bảo vệ người tiêu dùng chủ yếu thuộc trách nhiệm của từng quốc gia thành viên, còn EC chỉ đóng vai trò điều phối. Tuy nhiên, ông McGrath cho rằng cơ chế này chưa tạo được sức răn đe cần thiết do hoạt động phối hợp đến nay chưa dẫn tới bất kỳ khoản phạt nào.

Đề xuất vẫn đang được thảo luận nội bộ. Một số quan chức EU và một số nước thành viên, trong đó có Ba Lan, lo ngại các quy định mới có thể chồng chéo với Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), vốn đã đặt ra nghĩa vụ kiểm soát nội dung và rủi ro đối với các nền tảng lớn.

Việc cấm hoàn toàn trẻ em sử dụng mạng xã hội cũng gây tranh cãi. Các biện pháp tương tự tại Australia phụ thuộc nhiều vào công nghệ xác minh độ tuổi, trong khi những hệ thống này có thể bị vượt qua và làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư.

Ông McGrath đánh giá kinh nghiệm quốc tế về cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội vẫn chưa cho kết quả rõ ràng. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc thêm những biện pháp như hạn chế thiết kế gây nghiện, điều chỉnh cài đặt mặc định, tăng quyền giám sát của phụ huynh và nâng cao kiến thức số.

Theo ông, mạng xã hội vẫn mang lại nhiều lợi ích, trong đó có khả năng giúp trẻ em kết nối với bạn bè. Do môi trường trực tuyến sẽ tiếp tục là một phần trong cuộc sống của người trẻ khi trưởng thành, việc trang bị kỹ năng tự bảo vệ cũng cần được tiến hành song song với các biện pháp quản lý.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc