EU chưa nới tay, Hàn Quốc dựng thêm rào cản với nông sản Việt

Trong nửa đầu tháng 6/2026, Văn phòng SPS Việt Nam ghi nhận 43 thông báo về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật từ các thành viên WTO, gồm 18 dự thảo lấy ý kiến và 25 quy định đã có hiệu lực. Đằng sau con số đó là một loạt thay đổi chạm trực tiếp tới hàng xuất khẩu của Việt Nam.

EU tiếp tục giữ nguyên mức kiểm soát với sầu riêng.

4 mặt hàng Việt vẫn nằm trong "tầm ngắm" của EU

Liên minh châu Âu vừa ban hành Quy định (EU) 2026/1206 ngày 9/6/2026, sửa đổi Quy định 2019/1793 về tăng cường kiểm soát và áp dụng biện pháp khẩn cấp đối với hàng nhập khẩu từ nước thứ ba. Quy định dự kiến có hiệu lực từ 30/6/2026.

Đợt sửa đổi này không thay đổi tần suất kiểm tra đối với hàng Việt Nam so với danh sách đang áp dụng. EU tiếp tục duy trì kiểm soát với bốn sản phẩm. Sầu riêng tươi hoặc đông lạnh vẫn bị kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở mức 20%. Đậu bắp và ớt thuộc chi Capsicum loại không ngọt chịu tần suất 50%, thanh long ở mức 30%. 3 mặt hàng này khi vào EU phải kèm giấy chứng nhận chính thức cùng kết quả lấy mẫu, phân tích theo từng lô.

Nói cách khác, mức kiểm soát không nới lỏng, và doanh nghiệp vẫn phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng nhận như trước. Trong cùng đợt này, EU bổ sung lạc Argentina vào diện kiểm tra 20% vì rủi ro aflatoxin, đồng thời nâng tần suất với hạt cumin Ấn Độ, đậu đũa Sri Lanka, tahini và halva từ Syria, cho thấy EU đang siết mạnh nhóm hàng có nguy cơ độc tố nấm mốc và dư lượng.

Hàn Quốc dựng thêm hàng rào với hạt giống, mật ong

Từ ngày 5/9/2026, mọi lô hạt giống để gieo trồng và phấn hoa dùng cho thụ phấn nhập vào Hàn Quốc đều phải kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia của nước xuất khẩu cấp, không phân biệt số lượng hay phương thức vận chuyển.

Đây là thay đổi đáng kể so với cơ chế cũ, vốn cho phép nhập số lượng nhỏ qua hành lý xách tay, bưu điện hoặc chuyển phát nhanh mà không cần chứng nhận nếu được phê duyệt trước. Lý do Hàn Quốc đưa ra là việc liên tục phát hiện sinh vật biến đổi gen chưa được cấp phép và dịch hại kiểm dịch trong các lô hạt giống đi đường bưu điện và xách tay. Một số ngoại lệ vẫn được giữ với hạn mức nhất định nếu được duyệt trước, như giống nấm không quá 10 đơn vị, khoai tây/khoai lang không quá 20 củ, củ giống khác không quá 100 củ và bào tử không quá 100 g.

Song song, Hàn Quốc bổ sung mật ong và phấn hoa do ong tạo ra vào danh mục kiểm dịch động vật nhập khẩu, hiệu lực từ 27/11/2026. Khi xuất sang Hàn Quốc, các sản phẩm này phải kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thú y. Sản phẩm chiếu xạ phải xử lý tại cơ sở được cấp phép bằng tia gamma từ Co-60 hoặc chùm điện tử không quá 10 MeV, liều hấp thụ 15 kGy. Sản phẩm không chiếu xạ chịu điều kiện ngặt hơn nhiều: cơ sở nuôi ong phải không phát hiện ve ký sinh nguy hại trong bán kính 50 km và không ghi nhận các bệnh trên ong như thối ấu trùng châu Mỹ, châu Âu, Nosema trong bán kính 10 km, kéo dài ít nhất hai năm trước kiểm dịch xuất khẩu. Lô hàng không đạt có thể bị tái xuất hoặc tiêu hủy. Doanh nghiệp mật ong nhắm thị trường Hàn Quốc cần bắt đầu rà soát vùng nuôi và hồ sơ dịch tễ ngay từ bây giờ.

Những thị trường khác cần để mắt

Hoa Kỳ chiếm tới 6 thông báo trong đợt này, chủ yếu liên quan đến mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong đó có 2 điểm đáng chú ý với hàng Việt Nam.

Thứ nhất, Hoa Kỳ đã ban hành quy định cuối cùng về mức dư lượng tối đa với Propylene Oxide ở mức 300 ppm trên hạt vừng, nghệ khô, gừng khô, ớt chuông khô và ớt khô không thuộc nhóm ớt chuông, hiệu lực từ 29/5/2026. Đây là tin có lợi cho doanh nghiệp gia vị, vì quy định tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho hoạt động thương mại các mặt hàng này.

Thứ hai, ở nhóm dự thảo đang lấy ý kiến, Hoa Kỳ kiến nghị quy định mức dư lượng mancozeb trên quả nhãn ở mức 15 ppm và mức dư lượng nhập khẩu với trifloxystrobin trên quả bơ ở mức 0,5 ppm. Hoa Kỳ lưu ý một số mức có thể khác Codex do dựa trên dữ liệu gửi tới EPA. Thời hạn góp ý lần lượt là 13/7 và 15/7/2026, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng nhãn, trái cây có dư địa phản hồi nếu thấy ảnh hưởng.

Đối với thị trường Nhật Bản, từ ngày 1/1/2027, việc nhập khẩu thỏ sống và ong mật sống vào Nhật Bản phải được thông báo trước ít nhất 40 ngày cho Cơ quan Kiểm dịch động vật Nhật Bản. Nhật Bản cũng bổ sung bệnh Viêm da nổi cục trên bò vào danh mục bệnh truyền nhiễm gia súc thuộc diện kiểm soát và điều chỉnh cơ chế xử lý với lợn mắc Dịch tả lợn cổ điển, đồng thời mở rộng danh mục cá nước ngọt bị quản lý theo Luật Sinh vật ngoại lai xâm hại.

Brazil cập nhật 24 chuyên luận hoạt chất qua Hướng dẫn ANVISA số 449, điều chỉnh mức dư lượng hàng loạt hoạt chất như boscalid, lambda-cyhalothrin, chlorantraniliprole và profenofos trên nhiều nhóm rau quả , doanh nghiệp xuất sang Brazil nên đối chiếu lại mức MRL áp dụng.

Australia thông báo chuyển hệ thống chứng từ xuất khẩu thịt từ EXDOC sang NEXDOC, kèm mã QR xác thực theo thời gian thực, dự kiến phát hành từ 6/7/2026. Thổ Nhĩ Kỳ ban hành quy định về thực phẩm mới, trong đó đáng chú ý là không tiếp nhận hồ sơ với thực phẩm mới có nguồn gốc từ lợn và côn trùng. Colombia dự thảo cấm thuốc thú y chứa các chất kháng vi sinh vật quan trọng, hạn góp ý 14/8/2026.

Văn phòng SPS Việt Nam đăng nội dung chi tiết tại www.spsvietnam.gov.vn. Với các dự thảo còn trong thời hạn lấy ý kiến, SPS Việt Nam khuyến cáo doanh nghiệp và hiệp hội nên chủ động gửi phản hồi qua đầu mối Văn phòng trước khi quy định được thông qua. Đây là cánh cửa hẹp nhưng thực chất để bảo vệ lợi ích hàng xuất khẩu Việt Nam.

Trung Việt