ESG là yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn bán hàng

Đó là chia sẻ của bà Đinh Hoài Giang, đại diện một doanh nghiệp có hệ thống 9 nhà máy sản xuất vật liệu không nung, tại Tọa đàm “Làm thế nào để SME thực hiện chuyển đổi xanh hiệu quả?” trong khuôn khổ sự kiện ESG Company Tour 2026 diễn ra ngày 12/8.

Doanh nghiệp của bà Giang có lợi thế khi sản phẩm vật liệu không nung vốn được xem là sản phẩm thân thiện với môi trường. Thế nhưng, trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp vẫn rất chú trọng tiết kiệm và tái sử dụng nước để rửa máy móc, vệ sinh nhà xưởng, đồng thời tối ưu năng lượng thông qua việc sử dụng điện mặt trời.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Quản trị Năng lượng và ID4.0Prime Group, thừa nhận, xu hướng cạnh tranh trên thị trường trong nước đang buộc doanh nghiệp phải tìm giải pháp chuyển đổi xanh để có thể tham gia sâu hơn vào thị trường xuất khẩu.

Trong nhiều trường hợp, chứng chỉ xanh đã trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Ông Tuấn nhấn mạnh, những yêu cầu này đang tạo ra áp lực mà doanh nghiệp phải đối diện, trong đó chi phí là một trong những vấn đề lớn nhất.

Chuyển đổi xanh dần trở thành con đường tất yếu để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: T.A

Theo đó, doanh nghiệp phải tìm cách chuyển đổi để giảm chi phí, trong khi giá nhiên liệu biến động và nguồn cung chưa thực sự ổn định, tạo thêm rủi ro cho hoạt động sản xuất. 

Song, ông Tuấn cho rằng không nên nhìn các áp lực này một cách riêng lẻ. Yêu cầu của khách hàng về sản phẩm xanh hơn, chuỗi cung ứng minh bạch hơn và áp lực giảm chi phí năng lượng, nguyên liệu thực tế có thể hỗ trợ lẫn nhau. 

Ông ví dụ, nếu giảm phế phẩm, doanh nghiệp không chỉ giảm chất thải mà còn tiết kiệm nguyên liệu, điện và nhiên liệu đã sử dụng để sản xuất phần sản phẩm bị lỗi. Hay khi tăng hiệu suất lò, doanh nghiệp vừa giảm tiêu hao nhiên liệu, tiết kiệm chi phí, vừa giảm phát thải CO2 trên mỗi mét vuông sản phẩm.

Đừng chuyển đổi xanh theo phong trào

Theo ông Thái Duy Sâm - Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, trước đây nhiều doanh nghiệp chưa thực sự nhìn thấy rõ yêu cầu của chuyển đổi xanh. Nhưng khi các yêu cầu, tiêu chuẩn xanh ngày càng trở nên rõ ràng và mang tính bắt buộc hơn, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện thay vì coi đây là câu chuyện của tương lai.

Điều đáng mừng là nhận thức của doanh nghiệp về chuyển đổi xanh đang có sự thay đổi.

Tuy nhiên, ông lưu ý, thay vì đơn thuần xuất phát từ mong muốn hay lựa chọn riêng của từng đơn vị, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các yêu cầu mới và chuẩn bị phương án thích ứng phù hợp.

Ông Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân, cho rằng khi thực hiện chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần đo lường lượng phát thải phạm vi 1, phạm vi 2, đồng thời tính toán cả chuỗi cung ứng, xác định khi nào và ở đâu cần chuyển đổi. Quá trình này đòi hỏi phải đo lường và liên tục cải tiến, từ đó từng bước tối ưu hiệu quả.

Ông Minh chỉ rõ, Việt Nam đang thiếu thị trường cho các sản phẩm xanh do giá thành cao. Vì thế, sản phẩm xanh khó cạnh tranh trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ tạo ra lợi thế. Nhà nước có thể đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với các sản phẩm xanh, qua đó tạo thị trường và khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi.

Trước thực trạng nhiều doanh nghiệp SME muốn triển khai ESG nhưng hạn chế về nhân lực và tài chính, ông Trần Anh Tuấn lưu ý doanh nghiệp không nên cố gắng làm tất cả cùng một lúc. Ông chỉ ra 3 việc doanh nghiệp cần ưu tiên trong giai đoạn đầu triển khai ESG.

Thứ nhất, xác định đường cơ sở (baseline), tức đo lường các chỉ số như mức tiêu thụ năng lượng, phát thải carbon, nguyên liệu sử dụng và tỷ lệ hao hụt. Bởi đây là cơ sở để doanh nghiệp biết mình đang ở đâu và cần cải thiện vấn đề nào.

Thứ hai, phân tích và xác định các cơ hội cải tiến có khả năng mang lại hiệu quả tiết kiệm cho doanh nghiệp. Theo ông, không cần triển khai quá nhiều dự án cùng lúc, thay vào đó doanh nghiệp có thể lựa chọn khoảng 5-10 cơ hội có tính khả thi cao và tiềm năng giảm phát thải CO2 lớn.

Thứ ba, lựa chọn 2-3 giải pháp dễ thực hiện, có thể mang lại kết quả nhanh. Đây là bước quan trọng để tạo niềm tin trong doanh nghiệp. Khi nhìn thấy một dự án chuyển đổi xanh thực sự giúp tiết kiệm chi phí, cải thiện vận hành, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để đầu tư vào những dự án lớn hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Ngoài những vấn đề trên, ông Bùi Thanh Minh cho rằng doanh nghiệp nên tận dụng các nguồn lực từ Nhà nước như một “bà đỡ” cho quá trình chuyển đổi. 

Quan trọng hơn, doanh nghiệp không nên chuyển đổi theo phong trào mà cần xác định rõ mục tiêu, vấn đề cần giải quyết và chính sách hỗ trợ có thể tiếp cận. Đồng thời, cần nhìn vào chuỗi giá trị để nắm bắt xu hướng chuyển đổi của đối tác và khách hàng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tích cực tham gia các mạng lưới, kết nối doanh nghiệp và hệ sinh thái để chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm nguồn lực và cơ hội hợp tác. Theo ông, ESG có nhiều cấp độ khác nhau, vì vậy doanh nghiệp cần có tư duy toàn cầu nhưng bắt đầu từ những hành động cụ thể, phù hợp với điều kiện của mình.

Tâm An