[eMagazine] - Nỗ lực củng cố mạng lưới y tế cơ sở

ĐNO - Từ xã đảo cách trở đò sông đến vùng sâu đi bộ nửa ngày đường, trạm y tế vẫn là điểm tựa đầu tiên khi người dân đau ốm. Dù đối mặt áp lực thiếu nhân sự và trang thiết bị sau cuộc chuyển giao bộ máy, mạng lưới y tế cơ sở Đà Nẵng đang nỗ lực chuyển mình để đáp ứng mong đợi của người dân.

Sau khi thay đổi đầu mối quản lý, các trạm y tế phải tổ chức lại bộ máy nhân sự, tài chính, thuốc men và trang thiết bị. Tại những địa bàn rộng hoặc cách trở sông nước, áp lực bắt đầu hiện rõ trong từng ca trực, từng điểm trạm cũng như trước nhu cầu khám chữa bệnh thường nhật của người dân.

Sau chuyển giao cấp quản lý, các trạm y tế cơ sở vẫn duy trì hoạt động chuyên môn nhưng gặp nhiều khó khăn. Ảnh: PHAN VINH

Thêm việc sau ngày 1/7

Tại Lãnh Ngọc, 3 cơ sở y tế của Tiên Hiệp, Tiên Ngọc và Tiên Lãnh cũ vẫn được duy trì, trong đó điểm Tiên Ngọc làm trạm trung tâm. Cách bố trí này giúp người dân ở địa bàn rộng có được nơi khám bệnh tương đối gần, nhưng lực lượng y bác sĩ, nhân viên phải phân tán.

Bác sĩ Huỳnh Kim Long, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế xã Lãnh Ngọc cho biết, trước đây các phần việc về tài chính, hợp đồng, thuốc, thiết bị và thủ tục quản trị đều có sự hỗ trợ từ trung tâm y tế tuyến khu vực. Khi chuyển về cấp xã quản lý, cán bộ trạm phải cáng đáng thêm những nhiệm vụ này, trong bối cảnh công tác khám chữa bệnh, y tế dự phòng và các chương trình cộng đồng vẫn phải duy trì liên tục.

Nhiều cán bộ, nhân viên y tế được kiêm nhiệm thêm chức năng hành chính nhưng không đảm bảo hiệu suất công việc. Ảnh: PHAN VINH

"Đội ngũ vốn quen làm chuyên môn nay phải làm quen với các quy trình hành chính mới. Nhiều hồ sơ về vị trí việc làm, tài chính hay hợp đồng trước đây ít tiếp xúc, cán bộ phải vừa nghiên cứu quy định để thực hiện. Khoảng hơn 2 tháng sau chuyển giao, trạm mới được bố trí kế toán nên việc chi trả lương và một số thủ tục hành chính bị chậm. Đến cuối tháng 9, hoạt động mới dần đi vào nền nếp", bác sĩ Huỳnh Kim Long cho biết.

Bác sĩ Huỳnh Kim Long, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế xã Lãnh Ngọc

Trạm hiện có 16 nhân viên làm việc tại 3 điểm, trong khi chỉ tiêu theo quy mô dân số là 25 biên chế. Tình trạng thiếu nhân lực kéo theo nhiều khó khăn trong khâu trực, sơ cấp cứu và cấp phát thuốc. Có thời điểm một cơ sở hết thuốc điều trị huyết áp nhưng điểm khác vẫn còn, song không thể điều chuyển do mỗi điểm gắn với mã thanh quyết toán bảo hiểm riêng. Người dân có thể di chuyển sang điểm còn thuốc, song khoảng cách giữa các cơ sở có nơi lên tới hơn 10km.

Tình trạng thiếu thuốc bắt đầu diễn ra trong 3 tháng cuối năm 2026 tại xã Lãnh Ngọc. Ảnh: PHAN VINH

Ông Nguyễn Văn Long, Phó Chủ tịch UBND xã Lãnh Ngọc cho biết: "Xã đang hoàn thiện đề án vị trí việc làm để xác định từng chỉ tiêu còn thiếu, đặc biệt là dược sĩ và bác sĩ, làm cơ sở tuyển dụng". Theo ông, duy trì 3 điểm trạm là điều cần thiết đối với địa bàn rộng, nhưng để vận hành hiệu quả cần bổ sung nhân lực và tháo gỡ vướng mắc trong khâu điều phối thuốc, trang thiết bị giữa các điểm.

[VIDEO] - Đại diện lãnh đạo địa phương và trạm y tế xã Lãnh Ngọc chia sẻ về tình hình tổ chức hoạt động lĩnh vực y tế:

Giữ nhịp ở xã đảo

Tại Tam Hải, áp lực vận hành bắt nguồn từ đặc thù xã đảo. Việc kết nối với đất liền phụ thuộc chủ yếu vào các chuyến phà, buộc trạm y tế phải duy trì nghiêm ngặt lịch trực cấp cứu để xử lý kịp thời các ca bệnh ban đầu.

Bác sĩ Huỳnh Thị Thiên Ngân, Giám đốc Trạm Y tế xã Tam Hải cho biết, trạm hiện có 10 người, gồm 8 viên chức và 2 lao động hợp đồng, trong khi nhu cầu tối thiểu là 15 người. Các vị trí còn thiếu gồm: y hoặc bác sĩ đa khoa, kỹ thuật viên xét nghiệm, dược sĩ, cán bộ công nghệ thông tin và tổ chức hành chính.

Công việc chuyên môn về khám, sơ cấp cứu ở Trạm Y tế xã Tam Hải khá bận rộn. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Cán bộ trạm vừa phải đảm đương công tác chuyên môn, vừa phụ trách các chương trình y tế, dân số và trực cấp cứu 24/24 giờ. Cơ sở vật chất đưa vào sử dụng hơn 10 năm nay, khối nhà chính còn kiên cố nhưng một số hạng mục đã xuống cấp. Trạm cũng thiếu 4 phòng chức năng phục vụ xét nghiệm, khám bệnh, y học cổ truyền kết hợp phục hồi chức năng và quầy dược.

Bác sĩ Huỳnh Thị Thiên Ngân, Giám đốc Trạm Y tế xã Tam Hải

Thuốc thuộc danh mục bảo hiểm y tế và 15 gói dịch vụ y tế cơ bản tuyến xã hiện vẫn được đáp ứng, nhưng năng lực chẩn đoán cận lâm sàng còn hạn chế. Trạm chưa được trang bị máy siêu âm, máy chụp X-quang, hệ thống xét nghiệm sinh hóa, huyết học và thiết bị cấp cứu đồng bộ. Bảng tổng hợp nhu cầu thiết bị tháng 9/2026 tiếp tục đề xuất bổ sung máy điện tim, siêu âm, X-quang kỹ thuật số, hệ thống xét nghiệm cùng các phương tiện cấp cứu, phục hồi chức năng.

Hạ tầng công nghệ thông tin tại trạm còn nhiều bất cập. Toàn đơn vị chỉ có 5 máy tính để bàn và một máy tính xách tay, nhân viên y tế phải luân phiên sử dụng để nhập dữ liệu khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử và lập báo cáo. Khi triển khai đồng loạt nhiều chương trình, lượng thiết bị này khó bảo đảm tiến độ công việc.

Cơ sở vật chất và trang thiết bị tại Trạm Y tế xã Tam Hải chưa đáp ứng nhu cầu của người dân xã đảo. Ảnh: PHAN VINH

Ông Nguyễn Tấn Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Hải cho biết, địa phương được giao đủ chỉ tiêu biên chế, thời gian tới sẽ tiếp nhận cán bộ dôi dư và tuyển dụng mới cho các vị trí còn thiếu. Đối với một xã đảo mà việc chuyển viện phụ thuộc vào những chuyến phà, việc bổ sung nhân sự, trang thiết bị chẩn đoán và điều kiện cấp cứu có ý nghĩa quyết định đến chất lượng chăm sóc sức khỏe tại chỗ.

"Sau hơn 3 tháng vận hành, việc giải quyết các thiếu hụt của trạm y tế đã trở thành trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cơ sở. Trạm y tế cần được bảo đảm đủ điều kiện phục vụ công tác trực, chẩn đoán và xử trí ban đầu ở địa bàn cách trở. Khi nhân lực và trang thiết bị được củng cố toàn diện, quá trình chuyển giao mới phát huy hiệu quả bền vững", ông Hùng nói.

[VIDEO] - Đại diện lãnh đạo địa phương và Trạm y tế xã Tam Hải chia sẻ về tình hình tổ chức hoạt động lĩnh vực y tế:

Đà Nẵng hiện có 215 bác sĩ công tác cơ hữu tại các trạm y tế, gồm 127 bác sĩ điều trị và 88 bác sĩ y học dự phòng. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2027 mỗi trạm có từ 4-5 bác sĩ. Tuy nhiên, khoảng cách đến mục tiêu này vẫn còn khá xa, nhất là tại khu vực miền núi, xã đảo và vùng nông thôn xa xôi.

Hầu hết các tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là vùng khó khăn đều đang thiếu bác sĩ. Ảnh: PHAN VINH

Bác sĩ ở những nơi xa

Trạm Y tế xã Trà Giáp đóng chân trên địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi một số thôn cách trung tâm xã 15 - 20km và chỉ có thể tiếp cận bằng cách đi bộ hơn nửa ngày đường. Bác sĩ Trần Thanh Chương, Giám đốc Trạm Y tế xã Trà Giáp cho biết, trung bình mỗi tháng trạm tiếp nhận 400 - 500 lượt khám, có tháng cao điểm vượt 600 lượt.

Từ đầu năm đến nay, trạm thực hiện gần 5.000 lượt khám chữa bệnh. Do trên địa bàn hầu như không có phòng khám tư nhân hay cơ sở bán thuốc tân dược, mỗi khi đau ốm, người dân đều tìm đến trạm y tế đầu tiên.

Trà Giáp hiện có 15 nhân sự so với nhu cầu khoảng 22 người theo đề án trước khi sáp nhập. Riêng lực lượng bác sĩ có 3 người, đều thuộc chuyên ngành đa khoa. Đây là nền tảng quan trọng để duy trì hoạt động khám ngoại trú và xử trí ban đầu, song trạm vẫn thiếu nhân lực ở nhiều vị trí chuyên môn cùng các thiết bị phục vụ xét nghiệm, siêu âm và chẩn đoán cơ bản.

Trạm Y tế xã Trà Giáp hiện đang thiếu 7 người so với biên chế theo quy định. Ảnh: PHAN VINH

Vốn là phòng khám đa khoa khu vực được chuyển đổi thành trạm y tế sau đợt sắp xếp, đơn vị đang phải hoàn thiện lại giấy phép hoạt động và phê duyệt danh mục kỹ thuật theo mô hình tổ chức mới.

"Đối với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc cư dân tại các thôn bản xa xôi, nhân viên y tế phải đến tận nơi chăm sóc. Trong các chiến dịch khám sức khỏe và làm sạch dữ liệu, cán bộ trạm phối hợp cùng nhân viên y tế thôn bản đến từng nhà đo chỉ số sinh tồn, thăm khám cơ bản và cập nhật hồ sơ. Nhờ đó, những bệnh nhân không thể vượt hàng chục cây số đường rừng vẫn được tiếp cận các dịch vụ y tế thiết yếu", bác sĩ Trần Thanh Chương cho hay.

Bà Dương Thị Tình, thôn Lý Trường, xã Thăng Phú

Nguyện vọng tương tự cũng được ghi nhận tại xã Thăng Phú. Bà Dương Thị Tình (thôn Lý Trường) chia sẻ, người dân lao động rất mong có bác sĩ túc trực thường xuyên, mở rộng dịch vụ y học cổ truyền, châm cứu cùng các thiết bị chẩn đoán như máy siêu âm, điện tim để hạn chế việc phải đi xa. Đối với các bệnh lý về xương khớp, thần kinh tọa hay những bệnh mạn tính cần theo dõi định kỳ, việc điều trị ngay tại địa phương giúp người cao tuổi thuận tiện hơn rất nhiều.

Thu hút bác sĩ về cơ sở

Tại Thăng Phú, bà Nguyễn Thị Yến Oanh, Quyền Giám đốc Trạm Y tế xã cho biết đơn vị vẫn thiếu bác sĩ đa khoa, bác sĩ y học dự phòng và y học cổ truyền. Các thiết bị thiết yếu như máy siêu âm, điện tim, X-quang, tủ lạnh chuyên dụng bảo quản vắc-xin và máy phun hóa chất khử khuẩn cũng chưa được trang bị đồng bộ. Trụ sở được sửa chữa năm 2024 vẫn bảo đảm hoạt động, song số phòng chức năng còn hạn chế.

Bà Nguyễn Thị Yến Oanh, Quyền Giám đốc Trạm Y tế xã Thăng Phú.

Bài toán thu hút nhân lực chất lượng cao được thành phố hỗ trợ bằng Nghị quyết 95/2026/NQ-HĐND ngày 31/7/2026 về phát triển nhân lực bác sĩ tuyến cơ sở giai đoạn 2026 - 2030. Bác sĩ tốt nghiệp đại học trở lên hệ chính quy, đáp ứng điều kiện tuyển dụng và cam kết làm việc ít nhất 5 năm có thể tham gia.

Mức hỗ trợ một lần là 500 triệu đồng với tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú, 400 triệu đồng với thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I và 250 triệu đồng với bác sĩ. Người tốt nghiệp loại khá được tăng 50 triệu đồng, loại giỏi trở lên tăng 100 triệu đồng.

Mức hỗ trợ tiếp tục tăng tùy theo tính chất từng địa bàn. Bác sĩ về công tác tại trạm y tế xã, phường được nhận thêm 0,2 lần mức cơ bản; xã khu vực I tăng 0,4 lần; khu vực II tăng 0,5 lần; khu vực III và hải đảo tăng 0,7 lần. Bác sĩ là viên chức công tác tại các đơn vị y tế miền núi, hải đảo hoặc được điều động luân phiên, luân chuyển, biệt phái từ một tháng trở lên được hỗ trợ hằng tháng 6 triệu đồng đối với trình độ sau đại học và 5 triệu đồng đối với bác sĩ đa khoa.

Hiện nay có rất nhiều cơ chế hỗ trợ đối với bác sĩ khi về công tác tại tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là ở vùng miền núi, hải đảo. Ảnh: PHAN VINH

Nghị quyết cũng đài thọ 100% học phí đào tạo sau đại học cùng các khoản phụ cấp theo từng trình độ. Bác sĩ đã nghỉ hưu nếu đủ điều kiện sức khỏe, có chứng chỉ hành nghề và chuyên môn phù hợp, khi ký hợp đồng làm việc tại cơ sở y tế tuyến xã sẽ được hỗ trợ thêm từ 5-6 triệu đồng mỗi tháng ngoài tiền lương thỏa thuận.

Chính sách này mở ra cơ hội tuyển dụng cho các trạm y tế, song việc giữ chân bác sĩ lâu dài vẫn phụ thuộc vào môi trường công tác và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Khi đội ngũ bác sĩ gắn bó vững vàng với cơ sở, người dân sẽ thêm yên tâm tìm đến thăm khám và điều trị.

[VIDEO] - Người dân và đại diện lãnh đạo các trạm y tế cơ sở chia sẻ về khó khăn đối với nhân sự:

Một trạm y tế chỉ thực sự gắn bó với cộng đồng khi người bệnh xem đây là điểm tựa đầu tiên mỗi khi đau ốm, cần cấp phát thuốc hay xử lý tình huống khẩn cấp. Niềm tin ấy được tạo dựng từ những yếu tố thiết thực: có bác sĩ vững tay nghề, nguồn thuốc ổn định, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu và quy trình chuyển tuyến thuận lợi.

Khi chất lượng chuyên môn và cơ sở vật chất được nâng cấp, người dân sẽ tin tưởng đến trạm y tế cấp xã nhiều hơn. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Điểm đến đầu tiên khi đau ốm

Ông Lê Công Nghĩa, Trưởng thôn Tân Lập (xã Tam Hải), mắc bệnh dạ dày và tăng huyết áp nên thường xuyên đến trạm y tế khám, nhận thuốc định kỳ. Có phác đồ dùng thuốc kéo dài khoảng 10 ngày, có đợt một tuần, uống hết thuốc ông lại đến tái khám.

Đối với cư dân xã đảo, lựa chọn khám chữa bệnh gần nhà xuất phát từ thực tế muốn lên tuyến trên phải phụ thuộc vào các chuyến phà. Trong điều kiện thời tiết bình thường, việc đi lại đã mất nhiều công sức; vào mùa mưa bão, một ca chuyển viện gấp có thể đối mặt với muôn vàn trắc trở.

Ông Lê Công Nghĩa thường xuyên đến Trạm Y tế xã Tam Hải để khám bệnh và lấy thuốc. Ảnh: PHAN VINH

Qua các đợt khám bệnh, ông Nghĩa nhận thấy lượng người dân đến trạm khá đông, từ những ca bệnh thông thường đến các trường hợp cần theo dõi liên tục, thậm chí có bệnh nhân phải nằm lại điều trị. Nguyện vọng chung của người dân là cơ sở được tăng cường năng lực cấp cứu và mở rộng danh mục điều trị bệnh lý phổ biến, đặc biệt là phương pháp y học cổ truyền.

Ông Lê Công Nghĩa, Trưởng thôn Tân Lập, xã Tam Hải.

"Trạm cần thêm điều kiện cấp cứu, nhân lực và thiết bị để người dân bớt lo khi sản phụ chuyển dạ hoặc bệnh nhân phải đưa gấp qua sông", ông Nghĩa nói.

Tại xã Lãnh Ngọc, ông Trần Hưng (thôn Tiên Ngọc) cũng thường xuyên đến trạm y tế đo huyết áp, kiểm tra sức khỏe tổng quát và lĩnh thuốc. Ông nhận định đội ngũ y tế phục vụ chu đáo, lịch trực được duy trì đều đặn, nhưng năng lực cấp cứu hiện chủ yếu dừng lại ở mức sơ cứu rồi chuyển viện do thiếu thiết bị và bác sĩ. Với người dân vùng sâu, mong mỏi lớn nhất là trạm y tế có đủ điều kiện chẩn đoán và điều trị tại chỗ để giảm bớt gánh nặng từ những chuyến đi xa.

Ông Trần Hưng mong muốn trạm y tế ở địa phương tiếp tục được đầu tư, nâng cấp và củng cố đội ngũ y bác sĩ để người dân yên tâm. Ảnh: PHAN VINH

Ông Hưng bày tỏ: "Hầu hết người cao tuổi ở nông thôn chúng tôi khi trở trời đau ốm đều tìm đến trạm y tế xã đầu tiên. Vì vậy, chúng tôi rất mong các cấp, ngành tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho tuyến y tế cơ sở, bởi không phải ai cũng có điều kiện kinh tế và sức khỏe để đi khám chữa các bệnh thông thường tại trung tâm y tế khu vực hay các bệnh viện lớn ở đô thị".

Giữ niềm tin bằng năng lực phục vụ

Tại Thăng Phú, trong 8 tháng đầu năm 2026, Trạm Y tế xã đã ghi nhận 2.986 lượt khám và điều trị theo diện bảo hiểm y tế. Số liệu này khẳng định nhu cầu thụ hưởng dịch vụ y tế của người dân tại chỗ là rất lớn, trong bối cảnh khả năng đáp ứng của trạm vẫn chịu nhiều sức ép do thiếu hụt bác sĩ cùng hệ thống thiết bị chẩn đoán cơ bản.

Đối với các cán bộ y tế tuyến cơ sở, công việc tuy gặp nhiều khó khăn nhưng cũng nhận được những đãi ngộ cao. Ảnh: Trạm Y tế xã Thăng Phú

Bà Nguyễn Thị Thu Sang, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Phú cho biết, thời gian qua đội ngũ y tế địa phương tích cực triển khai các chương trình khám sức khỏe, tầm soát bệnh tật và cập nhật dữ liệu dân cư. Toàn xã hiện được giao 18 biên chế nhưng thực tế mới chỉ có 16 người.

Bà Nguyễn Thị Thu Sang, Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Phú.

Mức độ hài lòng và tin cậy của nhân dân còn phụ thuộc vào hiệu quả truyền thông về các dịch vụ tại trạm. Báo cáo từ Trạm Y tế xã Thăng Phú phản ánh, từng có thời điểm nhiều người dân nhận giấy mời khám sức khỏe, sàng lọc định kỳ nhưng không tham gia do tâm lý chủ quan.

Ở cấp thành phố, yêu cầu hoàn thiện y tế cơ sở đã được đặt ra ngay từ trước thời điểm chuyển giao. Phát biểu tại hội nghị bàn giao nhiệm vụ y tế dự phòng, dân số và hoạt động của các trạm y tế về UBND cấp xã vào cuối tháng 6/2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực giám sát dịch tễ, phản ứng nhanh tại chỗ, chăm sóc sức khỏe trọn đời gắn liền với phân định rõ trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Cán bộ y tế cơ sở cần thích nghi với mô hình hoạt động mới, trau dồi thêm các năng lực ngoài chuyên môn. Ảnh: PHAN VINH

Theo bà Thi, trạm y tế cơ sở phải có đủ năng lực phát hiện sớm, khống chế dịch bệnh và làm tốt vai trò là tuyến tiếp cận ban đầu của nhân dân. Chính quyền cấp xã cần chủ động huy động nguồn lực địa phương, trong khi ngành y tế tiếp tục bảo đảm hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật và chuỗi cung ứng. Thành phố quán triệt yêu cầu không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế làm ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh.

[VIDEO] - Người dân và lãnh đạo địa phương kỳ vọng về mô hình trạm y tế cơ sở sau chuyển giao:

Nội dung: PHAN VINH - Đồ họa: TUYẾT TRINH

PHAN VINH - TUYẾT TRINH