Ðể di sản trở thành sản phẩm du lịch giàu sức hấp dẫn

TS. Bùi Thị Hoa, Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Nam.

Phát triển hài hòa, cân bằng 3 nguồn lực

112 di tích được xếp hạng, 8 di sản văn hóa phi vật thể và 5 bảo vật quốc gia, cùng hệ sinh thái ngập mặn rừng, biển, sông rạch phong phú, là nguồn lực nội sinh có giá trị đặc biệt, tạo nền tảng cho chiến lược phát triển bền vững, gắn kết bảo tồn di sản với du lịch và nâng cao sinh kế cộng đồng của Cà Mau.

Dựa trên không gian phân bố di tích cho thấy tính đặc sắc khá rõ rệt. Với Cà Mau (cũ) là hệ thống di tích mạnh về các di tích lịch sử và cảnh quan, danh thắng sinh thái rừng ngập mặn. Trong khi đó, Bạc Liêu (cũ) lại nổi trội về các di tích nghệ thuật và tâm linh. Chính sự đa dạng của không gian di sản văn hóa đã mở ra sự kết nối đa dạng các tour, tuyến du lịch giàu tính trải nghiệm cho du khách.

Sở hữu nguồn tài nguyên đa dạng, song thực tiễn công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích tại Cà Mau vẫn tập trung vào hoạt động mang tính bảo tồn. Lượng khách đến Cà Mau năm 2025 chủ yếu là tham gia vào chuỗi tour du lịch sinh thái, tâm linh. Bên cạnh đó, mức độ tham gia của cộng đồng vào kinh tế du lịch có chuyển biến tích cực nhưng chưa đáng kể. Trong khi đó, các di tích lịch sử nằm ở địa bàn vùng sâu gần như không tạo ra cơ hội sinh kế cho cộng đồng xung quanh. Chính vì vậy, hiện tượng các di tích lịch sử ít người lui tới, bị xuống cấp, không được tu bổ thường xuyên cũng xuất phát từ sự thiếu quan tâm của cộng đồng.

Ðể khai thác tiềm năng còn bỏ ngỏ của hệ thống di tích tại Cà Mau và làm bật lên giá trị đặc sắc của di tích, tỉnh nên phát triển hài hòa, cân bằng 3 nguồn lực: di tích - cộng đồng - du lịch. Ðặc biệt là chọn những giải pháp với quy mô vừa phải, dựa vào cộng đồng và cảnh quan tự nhiên, sinh thái - lịch sử, địa lý của địa phương. Trong đó, xác định di tích không là thực thể đơn lập mà phải được hòa trong dòng chảy gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm.

TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Giảng viên Trường Ðại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Lấy cộng đồng làm trung tâm

Nguyên nhân việc khai thác giá trị di sản của tỉnh chưa thật sự hiệu quả là do chưa xây dựng được chuỗi liên thông giữa những di sản. Do đó, tỉnh cần quan tâm vấn đề gắn kết di sản thành chuỗi theo chủ đề, nội dung khác nhau để thu hút, giữ chân và khiến du khách móc hầu bao. Theo tinh thần của Công ước 203 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể là quan tâm đến cộng đồng, Cà Mau nên lấy cộng đồng làm trung tâm trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Bởi suy cho cùng, di sản văn hóa là của cộng đồng và khối tài sản văn hóa Cà Mau đang sở hữu cũng chính là của cộng đồng. Lấy cộng đồng làm trung tâm nghĩa là chúng ta trước hết phải có những chính sách đãi ngộ, nhằm tạo điều kiện để cộng đồng được thực hành, truyền dạy, được học và đặc biệt là có thể sống được với di sản của họ. Tóm lại, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với du lịch cần chú trọng đến sinh kế của người dân bản địa. Chỉ khi nào cảm thấy yên tâm về đời sống kinh tế thì khi đó họ mới có thể dành hết thời gian, tâm huyết cho việc giữ gìn, trao truyền và kế thừa những di sản đó.

Anh Nguyễn Hải Ðăng, nhân viên Chi nhánh Saigontourist tại Cần Thơ.

Gắn kết di sản với sản phẩm du lịch Mice

Hiện nay, thị trường du lịch đang phát triển mạnh loại hình du lịch Mice (du lịch kết hợp với các chương trình hội thảo, hội nghị), du lịch Team building (du lịch kết hợp giữa tham quan, nghỉ dưỡng với các hoạt động gắn kết tập thể). Saigontourist đang tập trung khai thác các loại hình này tại những địa phương có cảnh quan, khí hậu thích hợp như: Khánh Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Ðà Nẵng.

Qua khảo sát thực tế, Cà Mau cũng có nhiều tiềm năng, thế mạnh để xây dựng 2 loại hình du lịch này, nhờ sở hữu các điểm du lịch sinh thái với cảnh quan rừng, biển cùng hệ động thực vật độc đáo. Do đó, tỉnh có thể nghiên cứu xây dựng các sản phẩm du lịch Mice, Team building tại các điểm du lịch sinh thái gắn với khám phá cung đường di sản văn hóa. Khi đó, hành trình trải nghiệm của du khách tại vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc sẽ trở nên sống động, giàu bản sắc hơn.

Hữu Thọ - Anh Tuấn