Đường sắt cao tốc Bến Thành – Cần Giờ: Đề xuất chốt hướng tuyến, mở rộng đường Nguyễn Tất Thành

Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM vừa có tờ trình gửi UBND TP.HCM về việc chấp thuận phê duyệt phương án tuyến công trình, vị trí công trình theo tuyến của Dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ. Đây là cơ sở nền tảng để dự án có thể bước sang các giai đoạn tiếp theo, từ thẩm định đến triển khai thực tế.

Theo Tờ trình số 2695/TTr-SQHKT ngày 22.4.2026, mục tiêu của dự án là hình thành một tuyến đường sắt kết nối trực tiếp trung tâm TP.HCM với Cần Giờ, phù hợp với các định hướng lớn đã được phê duyệt trong Quy hoạch Thành phố thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 và đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060. Tuyến này không chỉ mang ý nghĩa giao thông đơn thuần, mà còn được kỳ vọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu Nam TP.HCM và toàn vùng Đông Nam bộ.

Tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ có chiều dài khoảng 54 km, với vận tốc thiết kế tối đa 350 km/h. Ảnh: Vinspeed

Xác định rõ hướng tuyến, hành lang kỹ thuật

Theo phương án được đề xuất bởi cơ quan chuyên môn, điểm đầu đặt tại khu vực Công viên 23 tháng 9 (phường Bến Thành), tuyến đi theo hướng Đông Nam qua nhiều trục đường hiện hữu như Ký Con, Vĩnh Khánh, Hoàng Diệu, rồi nhập vào trục đường Nguyễn Tất Thành, một trong những đoạn quan trọng của toàn tuyến.

Từ khu vực gần cầu Tân Thuận 2, tuyến chuyển hướng qua đại lộ Nguyễn Văn Linh, đi vào đường Nguyễn Lương Bằng, tiếp tục băng qua các khu dân cư và khu tái định cư ở Nhà Bè trước khi vượt sông Soài Rạp sang Bình Khánh. Tại đây, tuyến bám theo hành lang cao tốc Bến Lức - Long Thành rồi chuyển sang đường Rừng Sác, cũng được xem là trục xương sống giao thông của xã Cần Giờ để đi thẳng đến điểm cuối tại khu đất 39ha.

Đáng chú ý, phương án lựa chọn hướng tuyến đi qua vùng đệm khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ, “không đi vào vùng lõi”, cho thấy nỗ lực cân bằng giữa phát triển hạ tầng và bảo tồn sinh thái.

Tổng chiều dài tuyến khoảng 53,8 km, với quy mô đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa, tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h. Giai đoạn đầu dự kiến bố trí hai ga (Bến Thành và Cần Giờ), các ga trung gian như Tân Thuận, Tân Mỹ, Nhà Bè, Bình Khánh sẽ được triển khai ở giai đoạn sau khi có nhu cầu. Ngoài ra, một depot và trung tâm điều hành OCC đều đặt tại Cần Giờ.

Điều chỉnh để hài hòa lợi ích

Theo nội dung tờ trình nêu trên, trong quá trình xây dựng phương án, yếu tố tham vấn cộng đồng được cơ quan chuyên môn đặt ra khá rõ. Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết đã lấy ý kiến các địa phương liên quan và nhận được phản hồi đầy đủ, với đánh giá chung là phương án tuyến phù hợp định hướng phát triển giao thông công cộng.

Tuy nhiên, tại một số vị trí cụ thể, tuyến đi qua khu dân cư hiện hữu, phát sinh các kiến nghị. Đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh đoạn tuyến qua khu nhà ở của Công ty Minh Long tại Nhà Bè. Sau quá trình làm việc, phương án hiện tại đã được điều chỉnh để không còn ảnh hưởng đến khu đất này.

Một trường hợp khác là kiến nghị của cư dân khu dân cư Vạn Phát Hưng và khu dân cư Cảng Sài Gòn liên quan đến quyền lợi khi dự án đi qua khu vực sinh sống. Theo phản hồi từ Công ty Vinspeed, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng sẽ được thực hiện theo quy định, phối hợp cùng Ban Quản lý Đường sắt đô thị.

Những điều chỉnh này cho thấy phương án tuyến không phải là một bản thiết kế “đóng”, mà vẫn đang được hoàn thiện theo hướng dung hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Một trong những vướng mắc đáng chú ý hiện nay nằm ở khung tiêu chuẩn kỹ thuật. Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, hồ sơ phương án tuyến đang được thẩm định dựa trên khung tiêu chuẩn do nhà đầu tư đề xuất, nhưng chưa được cấp có thẩm quyền chính thức chấp thuận. Điều này dẫn đến một khả năng: nếu khung tiêu chuẩn sau này thay đổi, phương án tuyến đã phê duyệt có thể phải điều chỉnh lại. Để tránh kéo dài tiến độ, Sở Quy hoạch - Kiến trúc kiến nghị Ủy ban nhân dân Thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng “sớm tham mưu trình danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng”.

Yêu cầu này mang tính then chốt, bởi với một dự án có tốc độ thiết kế cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp như tuyến Bến Thành - Cần Giờ, việc thống nhất tiêu chuẩn ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro điều chỉnh về sau.

Phương án mở rộng đường Nguyễn Tất Thành với quy mô mặt cắt ngang đường có tổng bề rộng 67,7m chưa được UBND Thành phố xem xét chấp thuận. Ảnh: Nguyễn Minh Tú

Mở rộng trục đường Nguyễn Tất Thành để đồng bộ hạ tầng

Một nội dung nổi bật khác trong tờ trình là câu chuyện tổ chức không gian tuyến tại khu vực đường Nguyễn Tất Thành - cảng Nhà Rồng - Khánh Hội. Tại Thông báo số 209/TB-VP ngày 6.3.2026 của Văn phòng UBND Thành phố, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Bùi Xuân Cường đã có chỉ đạo: “Đối với khu vực Nhà Rồng – Khánh Hội, tiếp thu ý kiến của các đơn vị tại cuộc họp, nghiên cứu phương án bố trí đoạn tuyến đi ngầm qua khu vực này, đồng thời bố trí điểm chuyển tiếp từ đoạn tuyến đi ngầm lên đoạn tuyến đi trên mặt đất tại khu vực đường Nguyễn Văn Linh, kết hợp bố trí nhà ga phù hợp”.

Tuy nhiên, tại hồ sơ đính kèm Văn bản số 189/2026/CV-VSP ngày 9.4.2026, Công ty Vinspeed vẫn bảo lưu đề xuất phương án tuyến đi nổi từ Km3+284 tại khu vực trên đường Nguyễn Tất Thành. Công ty giải trình phương án đề xuất "đã xem xét đầy đủ về hiệu quả kinh tế, các yếu tố kỹ thuật, thẩm mỹ kiến trúc… dung hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và người dân".

Song song với đó, phương án mở rộng đường Nguyễn Tất Thành với mặt cắt ngang lên tới 67,7 m cũng chưa được chấp thuận. Đây lại là điều kiện quan trọng nếu tuyến đường sắt đi nổi được triển khai.

Trước thực tế này, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đề xuất giao Sở Xây dựng tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố trình Hội đồng Nhân dân Thành phố quyết định chủ trương đầu tư đường Nguyễn Tất Thành (mở rộng) theo quy mô Quy hoạch chung Thành phố đồng thời với thời gian triển khai dự án nhằm đảm bảo đồng bộ trong quá trình đầu tư. Tham mưu UBND Thành phố xem xét giải pháp xây dựng đồng bộ giữa Dự án và các công trình khác dọc tuyến đảm bảo khả thi, hiệu quả, phù hợp với tiến độ triển khai Dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ.

Ngoài ra, vị trí ga Tân Thuận cũng được đặt lên bàn cân. Theo phương án hiện tại, ga này nằm gần giao lộ đường Nguyễn Văn Linh – Nguyễn Thị Thập, không ảnh hưởng đến nút giao khác mức quy hoạch tại đây, nhưng có sự tịnh tiến khoảng 600 m so với định hướng trước đó. Sự điều chỉnh này cho thấy tính linh hoạt trong bố trí hạ tầng, nhằm thích ứng với thực tế quy hoạch và tổ chức giao thông khu vực.

Sở Quy hoạch - Kiến trúc kiến nghị UBND Thành phố xem xét phê duyệt phương án tuyến sau khi các vướng mắc được xử lý.

Đồng thời, một loạt nhiệm vụ cũng được giao cho các bên liên quan. Trong đó Công ty Vinspeed tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tổ chức thi tuyển kiến trúc các công trình, xác định ranh TOD.

Sở Xây dựng đảm nhiệm vai trò then chốt trong việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và tham mưu đầu tư mở rộng đường Nguyễn Tất Thành. Các địa phương dọc tuyến tiếp tục tham vấn cộng đồng, cập nhật quy hoạch và xử lý kiến nghị phát sinh.

Trọng Dân