Đường độc đạo xuống cấp, hàng trăm hộ dân thấp thỏm trước mùa mưa bão

Hai bản Na Ngân, Na Kho (xã Nga My, Nghệ An) có hơn 230 hộ dân với gần 1.120 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái. Nhiều năm qua, cứ mỗi mùa mưa bão, lũ lụt, người dân hai bản luôn thấp thỏm lo âu bởi tuyến đường đất độc đạo dài hàng chục km vắt vẻo lưng chừng núi, men theo vực sâu, nhiều đoạn băng qua khe suối, xuyên đại ngàn Pù Huống đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm khai thác và chịu tác động của thiên tai. Hiện nay, trên tuyến đường thường xuyên xảy ra sạt lở, gây chia cắt, cô lập các bản với khu vực trung tâm xã và các bản vùng ngoài.
Đường độc đạo xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, đá lăn
Ông Lương Văn Ủn, Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, đồng bào Thái đã sinh sống, định cư và lập bản tại thung lũng Na Ngân từ những năm 1950. Bản làng được bao bọc bởi rừng đặc dụng Pù Huống và dãy núi đá Pù Hiêng. Hiện bản Na Ngân có 153 hộ với 726 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Hàng chục năm qua, việc đi lại, giao thương của người dân chỉ phụ thuộc vào tuyến đường đất độc đạo dài hơn 20 km, nối trung tâm bản với các bản Xốp Kho, Canh, Na Ca và Quốc lộ 48C.
Theo ông Lương Văn Ủn, Trưởng bản Na Ngân, tuyến đường có địa hình phức tạp, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất. Nhiều đoạn mặt đường bị sạt lở, chỉ còn đủ bề rộng cho một xe máy lưu thông, phía dưới là vực sâu thuộc suối Nậm Ngân, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người và phương tiện. Đặc biệt, mỗi khi mùa mưa đến, nhiều điểm trên tuyến đường bị đất đá từ taluy dương đổ xuống chắn ngang, trong khi taluy âm bị sạt lở, khoét sâu vào nền đường. Có thời điểm, người dân phải dắt bộ xe máy hoặc men theo mép đường hẹp để qua lại.
Ông Kha Văn Luận, bản Na Ngân, xã Nga My chia sẻ, cứ sau những trận mưa lớn kéo dài, các điểm sạt lở cũ lại tiếp tục sụt trượt với mức độ khác nhau, gây ách tắc giao thông cục bộ. Những vị trí có nguy cơ sạt lở cao nhất là dốc Nứa, dốc Co Pọng và dốc Pu Pà Hịa. Không chỉ đối mặt với nguy cơ sạt lở taluy dương, đá lăn và cây rừng đổ gãy, tuyến đường còn bị chia cắt bởi nhiều khe suối. Tại các điểm vượt suối Nậm Ngân như khe Pống, khe Đền, khe Hưng, khe Xốp Na, khe Tàng Khám… hiện mới chỉ có cầu tạm tại khe Pống và khe Hưng. Các vị trí còn lại, vào mùa mưa, nước suối dâng cao, chảy xiết khiến việc đi lại, giao thương gần như tê liệt.
Anh Lương Văn Nghiệp, bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, ngay cả mùa khô, việc đi lại trên tuyến đường đã rất khó khăn; đến mùa mưa lũ, đường trơn trượt càng khiến việc di chuyển vất vả, nguy hiểm hơn. Nhiều hôm mưa lớn, nước suối Nậm Ngân dâng cao, người dân và giáo viên phải khiêng xe qua nhiều điểm khe suối cắt ngang tuyến đường. Mỗi khi có người đau ốm hoặc cần vận chuyển hàng hóa, việc đi lại đều gặp rất nhiều khó khăn.
Ông Lữ Văn Uôn, Trưởng bản Na Kho cho biết, bản Na Kho có hơn 80 hộ với gần 400 nhân khẩu, đều là đồng bào dân tộc Thái, sinh sống trong vùng đệm rừng đặc dụng Pù Huống. Từ bản ra trung tâm xã dài khoảng 15 km. Ngay cả mùa khô, việc đi lại cũng gặp nhiều khó khăn bởi tuyến đường nhiều dốc cao, khúc cua hẹp, mặt đường đất gồ ghề, nhiều "sống trâu" và vũng lầy. Vào mùa mưa bão, tuyến đường luôn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở. Có những thời điểm, người dân phải mất hàng giờ để ra trung tâm xã vì phải dắt bộ xe máy qua nhiều đoạn đường trơn trượt, sạt lở. Những trường hợp người ốm đau, phụ nữ mang thai hoặc học sinh đi học đều gặp rất nhiều trở ngại. Nhiều năm qua, cứ nghe tin có mưa lớn, người dân trong bản lại lo bị cô lập.
“Năm nào tuyến đường vào bản cũng xảy ra sạt lở hoặc bị nước lũ chia cắt. Điều chúng tôi lo nhất là khi trong bản có người đau ốm hoặc bị tai nạn lao động cần đưa đi cấp cứu. Việc học tập của con em cũng bị ảnh hưởng khi nhiều giáo viên không thể đến điểm trường đúng thời gian, học sinh có nguy cơ gián đoạn việc học. Không chỉ vậy, hàng hóa và nhu yếu phẩm thiết yếu cũng khó vận chuyển vào bản, khiến đời sống của người dân gặp rất nhiều trở ngại”, bà Bùi Thị Châu, Bí thư Chi bộ bản Na Kho, xã Nga My cho biết.
Mong sớm có tuyến đường kiên cố
Ông Lương Văn Ủn, Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, trận lũ ống, lũ quét xảy ra trên suối Nậm Ngân vào cuối tháng 10/2025 đã gây thiệt hại nặng nề cho bản Na Ngân khi nhiều nhà dân bị sạt lở đất đá, lũ cuốn trôi; ruộng vườn, hoa màu, ao cá bị san lấp. Đặc biệt, đường giao thông bị chia cắt tại nhiều điểm do sạt lở núi, sụt trượt taluy và cầu tạm bị cuốn trôi, khiến cả bản bị cô lập hơn 10 ngày. Để tiếp tế lương thực, thực phẩm và thuốc men, các lực lượng chức năng phải gùi, vác hàng hóa, mở đường tạm để tiếp cận bản làng.
Trong trận lũ ống, lũ quét đó, không chỉ bản Na Ngân mà bản Na Kho cũng bị cô lập hơn một tuần. Ông Lữ Văn Uôn, Trưởng bản Na Kho cho biết, tuyến đường từ trung tâm bản ra bản Canh xuất hiện nhiều điểm sạt lở, cây đổ với khối lượng lớn chắn ngang, khiến giao thông bị tê liệt. Đặc biệt, nước suối Nậm Ngân và Nậm Kho dâng cao, chảy xiết khiến ngầm tràn Xốp Kho bị ngập sâu hơn 1 m, làm ba bản Xốp Kho, Na Kho và Na Ngân bị chia cắt hoàn toàn. Chúng tôi chỉ mong sớm có một tuyến đường kiên cố để bà con đi lại thuận lợi, yên tâm phát triển kinh tế và ổn định cuộc sống.
Anh Lương Văn Nghiệp, bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, người dân mong Nhà nước quan tâm, hỗ trợ sớm đầu tư, nâng cấp tuyến đường và xây dựng các cây cầu kiên cố bắc qua suối Nậm Ngân để việc đi lại thuận lợi hơn. Cuộc sống của người dân các bản vùng sâu giữa đại ngàn Pù Huống nhiều năm qua đã chịu không ít khó khăn, thiệt thòi.
Theo UBND xã Nga My, tuyến đường nối Quốc lộ 48C với các bản Na Ngân, Na Kho không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân mà còn giữ vai trò quan trọng trong công tác cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi phía Tây Nghệ An. Trước đây, huyện Tương Dương (cũ) đã đề xuất đầu tư dự án nâng cấp tuyến đường kết nối trung tâm xã Nga My với bản Na Ngân, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 220 tỷ đồng. Dự án gồm xây dựng tuyến đường đạt tiêu chuẩn giao thông nông thôn cấp B, mặt đường bê tông rộng 3,5 m; xây mới hệ thống cầu, cống thoát nước và các hạng mục bảo đảm an toàn giao thông trên toàn tuyến.
Ông Lô Thanh Nhất, Bí thư Đảng ủy xã Nga My cho biết, tuyến đường vào các bản Na Ngân, Na Kho, Xốp Kho là tuyến giao thông duy nhất kết nối người dân vùng sâu với trung tâm xã. Khi xảy ra mưa lớn, nhiều điểm bị sạt lở hoặc nước lũ chia cắt, khiến công tác cứu hộ, cứu nạn và vận chuyển nhu yếu phẩm gặp rất nhiều khó khăn. Cấp ủy, chính quyền và người dân địa phương rất mong dự án sớm được cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí nguồn lực đầu tư để bảo đảm an toàn cho người dân trước mỗi mùa mưa bão. Việc đầu tư tuyến đường không chỉ giúp người dân đi lại thuận lợi, phát triển kinh tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo vệ rừng đặc dụng Pù Huống. Về lâu dài, tuyến đường sẽ giúp địa phương từng bước khai thác hiệu quả các giá trị của rừng theo hướng bền vững, để tài nguyên rừng thực sự trở thành nguồn lực phục vụ đời sống và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương.
Ông Lô Thanh Nhất, Bí thư Đảng ủy xã Nga My cho biết thêm, vừa qua, đoàn công tác của Thường trực Đảng ủy xã Nga My đã kiểm tra thực tế tại các điểm xung yếu thường xuyên xảy ra sạt lở trên tuyến đường từ Xốp Kho đi Na Ngân - tuyến đường có nhiều vị trí địa chất yếu, mặt đường hẹp nên khi có mưa lớn thường xảy ra sạt lở cả taluy âm và taluy dương, khiến bản Na Ngân bị cô lập, chia cắt. Đồng thời, đoàn đã khảo sát vị trí xây dựng cầu tạm nối hai cụm dân cư của bản Na Ngân. Tại buổi làm việc, lãnh đạo Thường trực Đảng ủy xã Nga My yêu cầu Ban Quản lý bản Na Ngân rà soát các điểm xung yếu, các hộ dân có nguy cơ bị sạt lở và lũ cuốn để có phương án di dời kịp thời; tuyên truyền người dân chủ động dự trữ lương thực, thực phẩm khi có thiên tai xảy ra; thường xuyên kiểm tra các điểm có nguy cơ sạt lở núi để chủ động phương án phòng tránh.
Bà Bùi Thị Châu, Bí thư Chi bộ bản Na Kho cho biết, khi có mưa lớn, bão lũ, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, nước suối dâng cao, Ban Công tác Mặt trận, Chi bộ và Ban Quản lý bản đều thông báo để người dân khẩn trương chủ động ứng phó thiên tai; khuyến cáo không đi rừng, không qua khe suối khi trời mưa lớn. Trường hợp có nguy cơ xảy ra sạt lở, lũ lụt, người dân phải di dời đến nơi an toàn và thông báo cho Ban Quản lý bản để được hỗ trợ. Đồng thời, người dân được khuyến cáo chủ động dự trữ lương thực, thực phẩm và nước sinh hoạt do nguy cơ mất điện kéo dài, đường giao thông bị sạt lở, chia cắt, khiến bản có thể bị cô lập.

Xuân Tiến - Văn Tý/vnanet.vn