Đúng nhịp 'đường ray' hợp tác Việt Nam-Singapore

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong chụp ảnh chung, ngày 29/5/2026. (Nguồn: TTXVN)

Nền tảng vững chắc tạo động lực mới

Cùng là thành viên ASEAN, nằm trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương phát triển năng động, Việt Nam và Singapore có sự gần gũi về địa lý, tương đồng về văn hóa, chia sẻ nhiều lợi ích chung và cùng thích ứng với những thay đổi lớn của khu vực và thế giới. Trên nền tảng đó, quan hệ Việt Nam-Singapore ngày càng phát triển mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả.

Ngược dòng thời gian, trong hành trình tìm đường cứu nước đầy gian khổ vào đầu thập niên 30 của thế kỷ XX, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hai lần tới Singapore, vào tháng 3/1930 và tháng 1/1933. Tại công viên Bảo tàng Văn minh châu Á hiện nay có bia tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh - tượng đài đầu tiên trong chương trình tôn vinh “Những người bạn đến bờ biển chúng ta” của Singapore.

Ngay sau khi Hiệp định Paris về lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký vào tháng 1/1973, Singapore là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, vào ngày 1/8/1973. Đặc biệt, Singapore cũng là một trong những nước ASEAN đầu tiên Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược, vào tháng 9/2013. Singapore còn là quốc gia đầu tiên Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Kinh tế số - Kinh tế xanh vào tháng 2/2023.

Trải qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam-Singapore ngày càng đi vào chiều sâu và phát huy hiệu quả trên mọi lĩnh vực hợp tác. Điều này được thể hiện rõ qua tần suất các chuyến thăm cấp cao, giao lưu các cấp cũng như hiệu quả hoạt động của các cơ chế hợp tác giữa hai nước.

Nổi bật là chuyến thăm chính thức Cộng hòa Singapore của Tổng Bí thư Tô Lâm từ ngày 11-13/3/2025. Chuyến thăm là một dấu mốc quan trọng, đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới. Trong chuyến thăm, hai bên quyết định nâng cấp quan hệ Việt Nam-Singapore lên Đối tác chiến lược toàn diện, tạo thêm xung lực cho hợp tác trên mọi lĩnh vực. Đây là bước phát triển có ý nghĩa quan trọng, phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao, sự gắn bó lợi ích ngày càng sâu sắc và tầm nhìn chiến lược chung của hai nước trong bối cảnh mới.

Chỉ hơn một tuần sau đó, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong thăm chính thức Việt Nam từ ngày 25-26/3/2025, cho thấy sự quan tâm cũng như coi trọng của Singapore đối với quan hệ hợp tác với Việt Nam. Trong chuyến thăm, hai bên đã ký kết các văn kiện hợp tác, trong đó có Ý định thư về Hợp tác xây dựng Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và các thỏa thuận trong những lĩnh vực như thương mại điện gió, thanh toán xuyên biên giới sử dụng mã QR, phát triển số, đổi mới sáng tạo, giao lưu nhân dân...

Hai bên nhất trí “6 hơn” trong quan hệ hợp tác, theo đó thúc đẩy tin cậy chính trị sâu sắc hơn, hợp tác quốc phòng và an ninh thực chất hơn, kết nối hai nền kinh tế hiệu quả hơn, giao lưu nhân dân gắn kết hơn, hợp tác khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo đột phá hơn và hợp tác khu vực, quốc tế chặt chẽ hơn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gặp Thủ tướng Singapore Lawrence Wong bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48. (Nguồn: TTXVN)

Nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, ngày 8/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc tiếp xúc song phương với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Tại cuộc gặp, hai Thủ tướng nhất trí duy trì trao đổi, tiếp xúc cấp cao, các cấp và trên các kênh; tập trung triển khai hiệu quả Chương trình Hành động quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Singapore giai đoạn 2025-2030. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục phối hợp, tham vấn chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương khu vực và quốc tế, củng cố sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN.

Hai bên tiếp tục duy trì trao đổi đoàn cấp cao và các cơ chế đối thoại, hợp tác thường niên hiện có. Trong đó, cơ chế họp Hội nghị Bộ trưởng kết nối hai nền kinh tế được duy trì hiệu quả trên cơ sở Hiệp định khung kết nối hai nền kinh tế Việt Nam-Singapore, qua đó rà soát, tháo gỡ vướng mắc, đồng thời trao đổi các định hướng, giải pháp và kế hoạch hoạt động cụ thể nhằm tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước.

Đáng chú ý, chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2026 vừa qua đã tạo thêm động lực mạnh mẽ cho quan hệ hai nước, hai Đảng. Hai nhà lãnh đạo nhất trí nâng tầm hợp tác chiến lược tương xứng với tầm vóc của khuôn khổ quan hệ mới thông qua thiết lập cơ chế Đối thoại Chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore; đồng thời đưa hợp tác khoa học-công nghệ vào triển khai thực chất.

Ba tháng sau đó, cơ chế Đối thoại Chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore chính thức được hiện thực hóa thông qua chuyến thăm chính thức Singapore của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Đối thoại lần này như một “đường ray chiến lược” mới, giúp quan hệ Việt Nam-Singapore vận hành ngày càng đồng bộ, có định hướng dài hạn và tạo ra những kết quả cụ thể hơn.

Ngoài hợp tác song phương, hai nước cũng hợp tác và phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Hai bên cơ bản chia sẻ lập trường về các vấn đề khu vực và quốc tế, phối hợp lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, trong đó có Liên hợp quốc. Hai nước cũng phối hợp chặt chẽ trong ASEAN nhằm không ngừng nâng cao vai trò, vị thế của mỗi nước trong ASEAN cũng như trên thế giới, góp phần giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực.

Năm 2027 sẽ là một năm đặc biệt đối với quan hệ Việt Nam-Singapore cũng như hợp tác ASEAN - châu Á-Thái Bình Dương. Hai nước đồng thời đảm nhiệm hai trọng trách đa phương quan trọng: Việt Nam đăng cai APEC 2027, còn Singapore đảm nhiệm vị trí Chủ tịch ASEAN 2027.

Việt Nam và Singapore hoàn toàn có thể biến năm 2027 thành một “năm của cộng hưởng chiến lược”, trong đó APEC 2027 của Việt Nam và ASEAN 2027 của Singapore hỗ trợ lẫn nhau, cùng đóng góp vào một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động và một khu vực châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Khu công nghiệp VISIP Bắc Ninh. (Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp)

Phát huy những lợi thế bổ trợ

Nếu tin cậy chính trị là nền tảng, thì hợp tác kinh tế chính là một trong những động lực quan trọng nhất tạo nên sức bền cho quan hệ Việt Nam-Singapore. Hai nền kinh tế có nhiều điểm bổ trợ, đồng thời cùng tham gia CPTPP và RCEP, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tận dụng tốt hơn những cơ hội mà các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mở ra.

Nhưng sức bật của quan hệ kinh tế Việt Nam-Singapore không chỉ nằm ở những con số thương mại hay quy mô đầu tư. Điều đáng chú ý hơn là hợp tác đang từng bước dịch chuyển sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao hơn.

Kim ngạch thương mại hai nước đã duy trì xu hướng tăng trong những năm gần đây, từ 8,3 tỷ USD năm 2021 lên hơn 9,16 tỷ USD năm 2022; đạt 9 tỷ USD năm 2023, 10,3 tỷ USD năm 2024 và hơn 31,3 tỷ USD năm 2025. Trong bốn tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại đạt khoảng 4,5 tỷ USD.

Ở chiều đầu tư, Singapore hiện là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam, với hơn 4.500 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký gần 97 tỷ USD. Dòng vốn Singapore hiện diện trong nhiều lĩnh vực, từ công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng, logistics, bất động sản, tài chính đến công nghệ cao và các dịch vụ hiện đại, góp phần vào tăng trưởng, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam.

Trong bức tranh ấy, hệ thống các khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) là minh chứng nổi bật cho khả năng biến tầm nhìn dài hạn thành một mô hình hợp tác cụ thể. Từ một khu VSIP đầu tiên được khởi động năm 1996, mạng lưới này đã phát triển lên 22 khu tại nhiều địa phương trên cả nước. Qua thời gian, VSIP không chỉ trở thành một mô hình hợp tác kinh tế hiệu quả mà còn là biểu tượng của lòng tin và sự gắn kết chiến lược giữa hai nước.

Trong giai đoạn mới, mô hình VSIP đang được định hướng theo hướng xanh hơn, thông minh hơn, có hàm lượng công nghệ cao hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển bền vững. Việc Việt Nam và Singapore đã ký Thỏa thuận Thực thi về Tín chỉ Carbon năm 2025, với dự kiến triển khai các dự án trong lĩnh vực này vào cuối năm 2026, cho thấy những không gian hợp tác mới đang tiếp tục được mở ra.

Đáng chú ý, dư địa hợp tác đang ngày càng mở rộng sang những lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng mới. Với thế mạnh của Singapore về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, tài chính, quản trị hiện đại và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hai nước đang thúc đẩy hợp tác trong trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, năng lượng sạch, chuyển đổi xanh và phát triển trung tâm tài chính.

Các sáng kiến kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng đang được thúc đẩy nhằm liên kết hệ sinh thái công nghệ, các trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao của hai nước. Đây có thể là một trong những “đường ray” quan trọng nhất của hợp tác kinh tế trong giai đoạn mới, bởi nó không chỉ kết nối dòng vốn và thương mại mà còn kết nối năng lực sáng tạo, công nghệ và con người.

Cùng với đó, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản trị tiếp tục là một trụ cột có chiều sâu. Trong nhiều năm, Singapore đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý và nhân lực chất lượng cao thông qua nhiều chương trình thiết thực. Giá trị của những hợp tác này vì thế không chỉ nằm ở những kết quả trước mắt, mà còn ở việc hình thành các kết nối lâu dài, tăng cường hiểu biết và tạo thêm nền tảng cho hợp tác giữa hai nước.

Nhìn tổng thể, 6 trụ cột của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện - hòa bình, an ninh; kinh tế; năng lượng và tăng trưởng xanh; phát triển nguồn nhân lực và kết nối con người; chuyển đổi số và công nghệ mới; phối hợp tại các diễn đàn khu vực, quốc tế - đang tạo nên một cấu trúc hợp tác ngày càng toàn diện hơn.

Điều này cũng cho thấy, thước đo của một khuôn khổ quan hệ không nằm ở số lượng cơ chế được thiết lập, mà ở khả năng các cơ chế ấy kết nối với nhau và tạo ra những giá trị mới.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung làm việc với Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tháng 7/2026. (Ảnh: Bảo Chi)

Những dấu mốc đầu tiên

Việc cơ chế Đối thoại Chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore chính thức được hiện thực hóa cho thấy quyết tâm tốc độ hóa những cam kết thành hành động cụ thể giữa Lãnh đạo cấp cao hai nước.

Ngày 21/8, trả lời báo chí trước thềm chuyến thăm chính thức Singapore và đồng chủ trì Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore của Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt với những dấu mốc đầu tiên. Đây là lần đầu tiên Thường trực Ban Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Singapore.

“Đây cũng là cuộc họp đầu tiên của cơ chế Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore, vừa được lãnh đạo hai bên nhất trí thiết lập trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5 vừa qua. Đáng chú ý, Việt Nam là nước đầu tiên ở Đông Nam Á có cơ chế tương tự với Đảng Hành động Nhân dân Singapore”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường khẳng định.

Những dấu mốc đó phản ánh bước phát triển mới về chất trong quan hệ giữa hai Đảng, đồng thời tạo thêm nền tảng chính trị và động lực để đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu.

Chuyến thăm cũng thể hiện quyết tâm của cả hai bên trong việc đưa các nhận thức chung và thỏa thuận cấp cao vào thực tiễn. Tại Đối thoại lần này, hai bên sẽ trao đổi sâu rộng về những vấn đề chiến lược cùng quan tâm và các lĩnh vực hợp tác trọng tâm giữa hai Đảng, hai nước trong thời gian tới, trong đó có kết nối công nghệ và hợp tác đào tạo nguồn nhân lực.

“Tôi trông đợi Đối thoại Chiến lược sẽ trở thành một kênh trao đổi trực tiếp, thường xuyên và thực chất về kinh nghiệm xây dựng Đảng, hoạch định chính sách, quản trị và phát triển đất nước, cũng như các vấn đề chiến lược khác mà hai Đảng, hai nước cùng quan tâm”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường kỳ vọng.

Chia sẻ với TG&VN về chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh đánh giá đối thoại giữa hai Đảng có giá trị ở chỗ giúp hai bên trao đổi những vấn đề mang tính chiến lược và dài hạn, không chỉ về quan hệ song phương, mà cả về xây dựng Đảng, phát triển đất nước và quản trị quốc gia.

Đại sứ kỳ vọng Đối thoại sẽ góp phần chuyển từ “chia sẻ kinh nghiệm” sang “cùng thiết kế và triển khai các sáng kiến hợp tác”. Chẳng hạn, những vấn đề như kết nối khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nhân tài, tài chính quốc tế, logistics và tăng trưởng xanh hoàn toàn có thể trở thành những chương trình hợp tác cụ thể.

Sau hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam-Singapore đã hình thành một nền tảng hợp tác vững chắc và đang tiếp tục được bồi đắp bằng những động lực mới. Từ tin cậy chính trị, hợp tác kinh tế đến khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và phối hợp tại các diễn đàn khu vực, quốc tế, hai nước đang từng bước đưa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện vào thực tiễn.

Trong tiến trình đó, Đối thoại Chiến lược giữa hai Đảng mở thêm một “đường ray” quan trọng, góp phần kết nối tốt hơn các cơ chế hợp tác và hướng tới những kết quả cụ thể, thiết thực. Với nền tảng tin cậy và lợi ích ngày càng gắn kết, Việt Nam và Singapore có cơ sở vững chắc để cùng giữ nhịp, cùng tiến xa hơn, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.

Vy Anh