Dubai nỗ lực thu hút khách du lịch sau ảnh hưởng bởi căng thẳng Mỹ-Iran

Động thái này khiến giới quan sát đặt câu hỏi vì sao một quốc gia không trực tiếp tham gia xung đột vẫn đang phải trả giá về kinh tế và uy tín do những bất ổn xảy ra trong khu vực?

Xung đột Mỹ-Iran đầu năm nay đã tạo ra những tác động vượt ra ngoài phạm vi chiến sự. Dù không phải bên tham chiến, Dubai vẫn chứng kiến lượng chuyến bay quốc tế sụt giảm, doanh thu du lịch chịu ảnh hưởng và hình ảnh về một điểm đến an toàn bị lung lay sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào quốc gia này.

Rủi ro xuyên biên giới

Sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran hồi đầu năm, Dubai - vốn được xem là “ốc đảo an toàn” giữa Trung Đông - đã chứng kiến ngành du lịch chịu tác động rõ rệt. Nhiều hãng hàng không cắt giảm hoặc tạm ngừng đường bay, lượng khách quốc tế sụt giảm, trong khi các khách sạn và doanh nghiệp dịch vụ đối mặt với áp lực doanh thu.

Dù UAE không phải là bên tham chiến, hình ảnh về một điểm đến an toàn vẫn bị lung lay bởi tâm lý e ngại của du khách quốc tế đối với an ninh toàn bộ khu vực.

Để khôi phục niềm tin, UAE đã triển khai sáng kiến “Lời mời đến Dubai” nhằm khuyến khích cư dân mời người thân, bạn bè đến trải nghiệm thành phố thông qua các gói ưu đãi có giá trị hơn 800 USD. Thay vì chỉ quảng bá điểm đến, chương trình hướng tới việc biến chính người dân thành những “Đại sứ du lịch”, góp phần điều chỉnh nhận thức của công chúng quốc tế về mức độ an toàn của Dubai.

Câu chuyện của Dubai phản ánh một thực tế khắc nghiệt quen thuộc nhưng thường ít được nhắc đến: Khủng hoảng địa chính trị hiếm khi dừng lại ở biên giới quốc gia mà còn ảnh hưởng đến những quốc gia dù không trực tiếp tham chiến.

Sau bất ổn của sự kiện Mùa xuân Arab năm 2011, Ai Cập đã triển khai chiến dịch “Inspiring Egypt” nhằm tái khẳng định hình ảnh một điểm đến an toàn. Quốc gia Nam Á Sri Lanka cũng phát động chiến dịch “So Sri Lanka” sau loạt đánh bom lễ Phục sinh năm 2019, kết hợp quảng bá du lịch với miễn thị thực và các biện pháp củng cố niềm tin của du khách.

Rõ ràng, đối với các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào du lịch, thiệt hại lớn nhất của khủng hoảng địa chính trị không chỉ nằm ở yếu tố an ninh hay cơ sở hạ tầng mà còn ở sự suy giảm danh tiếng và niềm tin. Khi nhận thức về rủi ro lan rộng vượt ra ngoài biên giới quốc gia, ngay cả những điểm đến không trực tiếp tham gia xung đột cũng phải trả giá bằng tăng trưởng và hình ảnh quốc gia.

Khoảng cách địa lý không còn là lá chắn an toàn?

Nguyên nhân cốt lõi khiến các điểm đến như Dubai chịu tác động từ những cuộc xung đột bên ngoài biên giới nằm ở khoảng cách giữa rủi ro thực tế và nhận thức của du khách quốc tế. Trong nhiều trường hợp, du khách không đánh giá từng quốc gia một cách độc lập mà thường nhìn nhận Trung Đông như một không gian địa chính trị thống nhất, nơi các bất ổn an ninh có thể lan truyền từ quốc gia này sang quốc gia khác.

Theo đó, những hình ảnh về xung đột phe phái, nội chiến, khủng bố hay các cuộc tấn công tên lửa kéo dài trong nhiều thập kỷ đã góp phần củng cố định kiến rằng Trung Đông là một khu vực nhiều rủi ro. Điều này khiến ngay cả những quốc gia có mức độ ổn định cao như UAE, Qatar hay Jordan cũng khó tránh khỏi tác động về mặt hình ảnh khi một cuộc khủng hoảng xảy ra trong khu vực.

Bên cạnh yếu tố tâm lý, truyền thông quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhận thức về điểm đến.

Các bản tin quốc tế về xung đột thường tập trung vào phạm vi khu vực, thay vì nhấn mạnh khoảng cách địa lý giữa nơi xảy ra chiến sự và các trung tâm du lịch như Dubai. Đối với nhiều du khách, câu hỏi không phải là “cuộc xung đột xảy ra cách điểm đến bao xa?”, mà đơn giản là “Trung Đông có an toàn hay không?”

Đây chính là thách thức lớn đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào du lịch. Các nhà phân tích du lịch cho rằng, Dubai từng vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng, từ suy thoái tài chính toàn cầu đến đại dịch Covid-19, nhờ nguồn lực tài chính mạnh và khả năng thích ứng chính sách nhanh chóng. Tuy nhiên, khủng hoảng địa chính trị đặt ra một phép thử khác, bởi điều này tác động trực tiếp đến yếu tố nền tảng của ngành du lịch: Niềm tin về sự an toàn.

Khác với nhiều lĩnh vực kinh tế khác, du lịch có tính linh hoạt cao về lựa chọn. Khi cảm nhận rủi ro gia tăng, du khách có thể dễ dàng chuyển sang những điểm đến thay thế như Maldives, Singapore hay Nhật Bản. Vì vậy, thiệt hại lớn nhất đối với các thành phố du lịch không chỉ là sự sụt giảm lượng khách trong ngắn hạn, mà còn là nguy cơ mất đi lợi thế về hình ảnh và vị thế trong tâm trí du khách toàn cầu.

Nỗ lực giành lại niềm tin

Phản ứng của Dubai cho thấy, chính quyền nước này không xem sự sụt giảm du lịch hiện nay đơn thuần là vấn đề về doanh thu mà còn là thách thức đối với hình ảnh và uy tín quốc tế của điểm đến.

Bên cạnh các gói hỗ trợ tài chính dành cho doanh nghiệp du lịch, khách sạn và hàng không, Dubai đồng thời triển khai nhiều biện pháp nhằm duy trì sức hấp dẫn của thành phố, từ kích cầu du lịch, tăng cường kết nối hàng không đến đẩy mạnh truyền thông số trên các thị trường quốc tế.

Nếu các chính sách hỗ trợ kinh tế giúp doanh nghiệp giảm áp lực trong ngắn hạn, thì các hoạt động quảng bá, hợp tác với hãng hàng không, người có tầm ảnh hưởng (KOL) và truyền thông quốc tế hướng tới mục tiêu dài hạn hơn: Tái khẳng định Dubai là một điểm đến an toàn, ổn định và khác biệt với những khu vực đang chịu tác động trực tiếp từ xung đột.

Điều này phản ánh một thực tế quan trọng của ngành du lịch hiện đại: Khi niềm tin bị suy giảm, các chương trình ưu đãi tài chính hay giảm giá không đủ để thay đổi quyết định của du khách, bởi lựa chọn điểm đến trước hết phụ thuộc vào cảm nhận về mức độ an toàn.

Từ trường hợp Dubai, có thể thấy quản trị hình ảnh quốc gia đang ngày càng trở thành một phần của chiến lược ứng phó với các cuộc khủng hoảng phi truyền thống.

Đối với những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào du lịch, bảo vệ thương hiệu quốc gia không còn chỉ là hoạt động marketing, mà đã trở thành một công cụ nhằm duy trì năng lực cạnh tranh, ổn định kinh tế và củng cố vị thế quốc tế. Một cuộc xung đột không xảy ra trên lãnh thổ vẫn có thể gây tổn thất cho các quốc gia khác nếu nó làm thay đổi nhận thức của cộng đồng quốc tế về mức độ an toàn của cả khu vực.

Tuy nhiên, thách thức này không thể được giải quyết chỉ ở cấp độ từng quốc gia.

Trường hợp Trung Đông cho thấy hiệu ứng lan truyền về danh tiếng có thể ảnh hưởng tới nhiều điểm đến cùng lúc, bất kể sự khác biệt về điều kiện chính trị và an ninh.

Vì vậy, bên cạnh những nỗ lực riêng lẻ như Dubai đang thực hiện, các quốc gia trong khu vực cũng cần thúc đẩy những sáng kiến quảng bá chung nhằm xây dựng một hình ảnh Trung Đông đa dạng, ổn định và không chỉ gắn với xung đột. Khi các quốc gia phối hợp thay vì xử lý riêng biệt, khả năng thay đổi nhận thức của du khách quốc tế sẽ lớn hơn.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Dubai cho thấy uy tín quốc gia là một tài sản kinh tế dễ bị tổn thương nhưng khó phục hồi.

Trong môi trường truyền thông toàn cầu, ranh giới giữa rủi ro thực tế và rủi ro được nhận thức ngày càng trở nên mong manh. Vì vậy, phục hồi du lịch sau khủng hoảng không chỉ là xây dựng lại cơ sở hạ tầng hay đảm bảo an ninh, mà còn là cuộc cạnh tranh nhằm định hình lại cách thế giới nhìn nhận về một điểm đến.

Minh Giang