Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Mô hình “Tủ sách Công đoàn” tại Hà Nội giúp cập nhật kiến thức pháp luật cho người lao động. Ảnh: Tấn Minh.

Tại Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) do UBTƯ MTTQ Việt Nam tổ chức mới đây, các chuyên gia, nhà khoa học đều nhận định việc hoàn thiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) sẽ giúp khắc phục những hạn chế, khó khăn, vướng mắc do quy định của Luật đã được các bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương, địa phương kiến nghị, đề xuất trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật trên thực tế; đồng thời đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, phổ biến các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số được kịp thời, thuận tiện.

Theo GS.TS Trần Ngọc Đường – Ủy viên Đoàn Chủ tịch Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật UBTƯ MTTQ Việt Nam, một trong những chủ trương, định hướng mới của Đảng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị, kiến tạo phát triển, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Để người dân thực sự trở thành chủ thể của phổ biến, giáo dục pháp luật, chứ không phải là đối tượng tiếp nhận thông tin pháp luật một cách thụ động, thì dự án Luật cần phải thay đổi tư duy “Nhà nước tuyên truyền” sang tư duy “Nhà nước kiến tạo để người dân tham gia, đồng hành và chủ động học tập pháp luật”.

Khi được tham gia nhiều hơn vào quá trình này, người dân sẽ hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân. Đồng thời, việc người dân được tiếp cận thông tin pháp luật đầy đủ, kịp thời cũng góp phần hạn chế những bức xúc, hiểu lầm trong quá trình thực hiện chính sách, giảm nguy cơ phát sinh khiếu kiện kéo dài, các điểm nóng, vụ việc phức tạp ngay từ cơ sở.

GS.TS Phan Trung Lý - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật lần này cần đề cao vai trò và chuyển một số nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật từ cơ quan nhà nước cho MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên để phù hợp với xu thế đổi mới quản trị quốc gia hiện nay.

“Nên quy định Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong hoạch định chính sách, bảo đảm nguồn lực, kiểm tra và định hướng nội dung; MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, hiệp hội nghề nghiệp, chuyên gia và cộng đồng giữ vai trò trực tiếp tham gia, tổ chức thực hiện nhiều hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật; từng bước chuyển từ mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật chủ yếu do cơ quan nhà nước thực hiện sang mô hình xã hội hóa rộng rãi, đa chủ thể tham gia, lấy người dân làm trung tâm và hiệu quả tiếp cận pháp luật làm thước đo” – GS.TS Phan Trung Lý nhấn mạnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, ông Nguyễn Quang Huân - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số UBTƯ MTTQ Việt Nam cũng đề xuất, để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông số hóa đạt hiệu quả thực chất, cần xây dựng pháp luật theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện, thân thiện với người dân và doanh nghiệp. Cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định, tập trung vào các nội dung cốt lõi như quyền tiếp cận pháp luật, trách nhiệm tổ chức thực hiện, nền tảng số và cơ chế bảo đảm thi hành.

“Mọi văn bản pháp luật mới ban hành phải được số hóa ngay dưới dạng văn bản hợp nhất, thân thiện với người dùng, có phần tóm tắt nội dung chính để người dân dễ tiếp cận. Văn bản hợp nhất này cần có giá trị pháp lý rõ ràng để tránh tình trạng người dân khó phân biệt giữa văn bản hợp nhất và văn bản gốc như hiện nay” - ông Nguyễn Quang Huân đề xuất.

Cũng theo ông Huân, luật càng ngắn gọn, rõ ràng thì càng thuận lợi cho số hóa, tích hợp dữ liệu, ứng dụng AI và truyền thông pháp luật tới mọi đối tượng trong xã hội một cách hiệu quả, thực chất hơn.

Có thể khẳng định, tiếng nói phản biện của MTTQ Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật, tạo hành lang pháp lý vững chắc giúp đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, phổ biến các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số được kịp thời, thuận tiện.

Trung Quân