Đưa khoa học lượng tử và bán dẫn đến gần hơn với công chúng

Khai màn chuỗi “Đường đến Lượng tử Việt Nam”

Với vai trò là sự kiện khai màn cho chuỗi “Đường đến Lượng tử Việt Nam”, Hội nghị quốc tế về lượng tử và bán dẫn không chỉ góp phần phổ biến kiến thức về một lĩnh vực công nghệ mới, mà còn mở rộng kết nối giữa các nhà khoa học, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cộng đồng.

Đây là tiền đề để Gia Lai tiếp tục tham gia vào các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, kết nối tri thức lượng tử; đồng thời góp phần xây dựng nguồn nhân lực cho những lĩnh vực công nghệ chiến lược trong tương lai.

Hội nghị quốc tế về lượng tử và bán dẫn quy tụ gần 1.000 đại biểu là nhà khoa học, chuyên gia cùng đông đảo học sinh, sinh viên. Ảnh: T.D

Phát biểu tại hội nghị, ông Phan Hồ Giang - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Gia Lai - nhấn mạnh:Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên bùng nổ mạnh mẽ của khoa học và công nghệ. Trong đó, khoa học lượng tử, tính toán lượng tử và công nghệ bán dẫnđược đánh giá là những công nghệ lõi, có vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh quốc gia và định hình tương lai công nghệ của thế giới trong nhiều thập kỷ tới.

Với Năm Lượng tử Gia Lai 2026 có chủ đề “Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển”, Gia Lai từng bước khẳng định là một điểm đến năng động, mở rộng không khí học thuật quốc tế, sẵn sàng kết nối và hội nhập sâu rộng vào mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.

“Lượng tử và bán dẫn không còn là những khái niệm xa xôi trong phòng thí nghiệm hàn lâm, mà đang trở thành chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức mới cho thế hệ trẻ và tạo động lực bứt phá cho kinh tế - xã hội địa phương” - Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Gia Lai khẳng định.

Trao đổi về sự khác biệt giữa thông tin lượng tử và thông tin cổ điển, PGS.TS Đinh Trung Hòa - Trưởng ban Đào tạo VNQuantum Network, giảng dạy tại Đại học Troy (Hoa Kỳ) đã giới thiệu cách nhìn thông tin lượng tử từ khái niệm qubit, phép đo và hệ nhiều thành phần; đồng thời giải thích vì sao trạng thái lượng tử không thể được sao chép tùy ý và việc truyền thông tin lượng tử khác căn bản với truyền dữ liệu cổ điển.

Sinh viên, học sinh Gia Lai hứng thú tìm hiểu về khoa học lượng tử, tính toán lượng tử và công nghệ bán dẫn. Ảnh: T.D

PGS.TS Đinh Trung Hòa chỉ rõ: “Thông tin cổ điển được biểu diễn bằng các trạng thái có thể phân biệt rõ ràng, có thể đọc và sao chép mà về nguyên tắc không làm thay đổi bản ghi ban đầu. Ngược lại, thông tin lượng tử được lưu trữ trong trạng thái của các hệ lượng tử, nơi xuất hiện những đặc trưng không có tương tự cổ điển như chồng chập, giao thoa, vướng víu và sự thay đổi trạng thái do phép đo”.

Trong khi đó, TS Hàn Huy Dũng (Đại học Bách khoa Hà Nội) chia sẻ về hành trình STEM xây dựng máy tính lượng tử, từ kiến thức liên ngành đến kỹ năng và tư duy đổi mới. Theo TS Hàn Huy Dũng, xây dựng máy tính lượng tử là một hành trình liên ngành, đòi hỏi sự kết hợp giữa vật lý, hóa học, khoa học vật liệu, điện tử và lập trình. Để từng bước tự xây dựng một hệ thống máy tính lượng tử, người thực hiện cần trang bị kiến thức về cơ học lượng tử, vật liệu lượng tử, xử lý tín hiệu, mạch số, vi điều khiển, FPGA và kỹ thuật lập trình.

Đưa lượng tử và bán dẫn gần hơn với công chúng

Bên cạnh tham luận của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, phiên hỏi đáp và trao đổi trực tiếp đã giúp học sinh, sinh viên có cơ hội giao lưu với các nhà khoa học; đồng thời tiếp cận những khái niệm mới về tính toán lượng tử, công nghệ bán dẫn, vật liệu lượng tử và các hướng ứng dụng đang được nghiên cứu.

Đại biểu tham dự hội nghị trao đổi trực tiếp với các nhà khoa học về khoa học lượng tử. Ảnh: T.D

Bạn Nguyễn Thị Thúy Lành (sinh viên khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quy Nhơn) cho hay: “Sự kiện này giúp tôi mở rộng hiểu biết, càng thêm quan tâm đến khoa học và gợi mở hướng học tập, nghiên cứu mới. Là sinh viên khoa Công nghệ thông tin, tôi rất hứng thú với các kiến thức về công nghệ lượng tử và bán dẫn”.

Trong khi đó, bạn Hồ Lâm Dũng (lớp 12A3, Trường THPT Trưng Vương, phường Quy Nhơn) đang định hướng theo ngành học Kỹ thuật Y sinh ở bậc đại học. Dũng cho biết rất ấn tượng với phần trình diễn thực nghiệm sử dụng hệ thống phân phối khóa lượng tử. Chuyên gia đã minh họa quá trình truyền tín hiệu lượng tử, giúp người tham dự quan sát trực quan nguyên lý hoạt động của hệ thống và mối liên hệ giữa mô hình lý thuyết với triển khai thực tế.

Có thể nói, Hội nghị quốc tế về lượng tử và bán dẫn đã tạo cơ hội để học sinh, sinh viên và cộng đồng tiếp cận trực tiếp với các chuyên gia, nhóm nghiên cứu và những kiến thức mới trong lĩnh vực lượng tử. Qua đó, góp phần kết nối hệ sinh thái lượng tử với nền tảng giáo dục, mạng lưới sinh viên và các cơ sở đào tạo tại địa phương.

Đại biểu tìm hiểu về khoa học lượng tử và bán dẫn. Ảnh: T.D

Khẳng định sự kiện này là một mắt xích quan trọng, đánh dấu việc Gia Lai chính thức tham gia vào chuỗi Vietnam Quantum Roadshow, Phó Giám đốc Sở KH&CN Phan Hồ Giang nêu rõ: Hội nghị đã đưa khoa học lượng tử và bán dẫn từ các diễn đàn hàn lâm đến gần công chúng bằng cách diễn giải dễ hiểu, gắn với thành tựu và ứng dụng thực tiễn.

"Hội nghị này cũng tạo cơ hội để thế hệ trẻ Gia Lai giao lưu, đối thoại với các nhà khoa học; kết nối Mạng lưới Lượng tử VNQuantum, NIC với nền tảng giáo dục địa phương, tạo tiền đề cho đào tạo, hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; quảng bá hình ảnh Gia Lai năng động, hiện đại, chủ động đón đầu các xu hướng công nghệ tương lai" - ông Giang nhìn nhận.

TRẦN DUNG