Đưa công nghệ từ tiêm kích lên máy bay thương gia

Thị trường máy bay thương gia châu Á - Thái Bình Dương đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Báo cáo thị trường hàng không Business Jet Fleet YE 2025 của Tập đoàn Asian Sky Group ghi nhận 40 máy bay mới được bàn giao tại khu vực, trong đó dòng máy bay tầm xa chiếm 75%.

Thị trường hàng không thương gia châu Á - Thái Bình Dương năm 2025. Nguồn: Báo cáo Business Jet Fleet YE 2025

Số liệu mới nhất được Dassault Aviation công bố hôm 9/7 chỉ ra Việt Nam đang nổi lên là điểm sáng của Đông Nam Á với đội bay thương gia đạt 16 chiếc, tăng 77,8% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, 14 chiếc trong số này thuộc phân khúc tầm xa, phản ánh nhu cầu lớn về các chuyến bay thẳng đến châu Âu và Bắc Mỹ.

Sự dịch chuyển này đang định hình lại cuộc đua giữa các nhà sản xuất. Thay vì chỉ cạnh tranh về tốc độ hay tầm bay, các hãng hàng không đang đưa công nghệ từ máy bay chiến đấu lên các mẫu thương gia thế hệ mới nhằm tối ưu hóa vận hành và hỗ trợ phi công.

Đưa công nghệ tiêm kích lên không gian dân dụng

Dassault Aviation với mẫu Falcon 10X là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Là nhà sản xuất phát triển song song cả máy bay quân sự và dân dụng, hãng đã chuyển giao một số công nghệ từ tiêm kích Rafale sang dòng Falcon.

Nổi bật nhất là hệ thống điều khiển bay bằng tín hiệu điện (Fly-by-wire). Thay vì truyền động cơ học truyền thống, hệ thống sử dụng máy tính trung tâm để xử lý thao tác của phi công trước khi phát lệnh đến các cánh điều khiển.

Cách tiếp cận này giúp giảm tải áp lực cho phi hành đoàn và ngăn chặn các thao tác vượt quá giới hạn an toàn bay.

Theo Migflug, dù Fly-by-wire không còn là công nghệ độc quyền – khi các đối thủ như Gulfstream G700 và Bombardier Global 7500 đều đã trang bị, Dassault tạo khác biệt khi tối ưu hóa hệ thống này trực tiếp từ nền tảng chiến đấu cơ.

Máy bay thế hệ mới cũng tiêu chuẩn hóa hệ thống quan sát tăng cường (Enhanced Vision System). Chẳng hạn, hệ thống FalconEye kết hợp dữ liệu từ camera hồng ngoại, quang học và bản đồ địa hình số, giúp phi công cất, hạ cánh an toàn trong điều kiện thời tiết xấu.

Bên cạnh phần mềm, nền tảng vật liệu cũng có sự thay đổi lớn. Dassault đã lần đầu tiên sử dụng cấu trúc cánh chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu tổng hợp (composite) cho Falcon 10X.

So với hợp kim nhôm truyền thống, cánh composite giúp giảm trọng lượng khung thân, tăng độ bền cơ học và tối ưu hóa tính khí động học. Điều này trực tiếp cải thiện hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu và kéo dài tầm hoạt động của máy bay.

Trong bối cảnh giới siêu giàu tại châu Á - Thái Bình Dương nói chung và Việt Nam nói riêng liên tục mở rộng phạm vi di chuyển toàn cầu, cuộc đua trong phân khúc máy bay thương gia tầm xa sẽ không chỉ dừng lại ở khoang cabin rộng rãi.

Khả năng tự động hóa, độ an toàn từ công nghệ quân sự và hiệu suất vận hành mới là những yếu tố quyết định người chiến thắng.

Du Lam