Đưa công nghệ hàng không - vũ trụ phục vụ phát triển Thủ đô

Phát huy vai trò cầu nối khoa học - công nghệ

Các đại biểu tham dự Đại hội. Ảnh: Tuyết Nhung

Ngày 18-7, tại Hà Nội, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam tổ chức Đại hội nhiệm kỳ V (2026-2031). Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 63 ủy viên. Thiếu tướng, PGS.TS Phạm Ngọc Lãng, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, công nghệ hàng không - vũ trụ đang mở ra nhiều khả năng ứng dụng thiết thực. Các thành tựu về viễn thám, dữ liệu không gian, thiết bị bay không người lái có thể hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, quy hoạch đô thị, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai và tìm kiếm, cứu nạn.

Trung tướng Phạm Tuân, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động cho rằng, dữ liệu viễn thám và thiết bị bay không người lái đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong trinh sát, giám sát môi trường, phòng, chống thiên tai và quản lý đô thị.

Đối với Hà Nội, một đô thị có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh và đang triển khai các định hướng phát triển dài hạn, việc ứng dụng công nghệ hàng không - vũ trụ có thể góp phần nâng cao chất lượng dự báo, cung cấp dữ liệu chính xác và hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra quyết định kịp thời.

Từ thực tiễn giao thông đô thị, Thiếu tướng Hoàng Văn Lai, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam nhận định, thiết bị bay không người lái và công nghệ viễn thám có khả năng thu thập dữ liệu hiện trường nhanh chóng, trên phạm vi rộng. Những hình ảnh và số liệu thu được sẽ tạo cơ sở khoa học để phân tích mật độ phương tiện, xác định điểm ùn tắc và đề xuất phương án tổ chức, điều tiết giao thông phù hợp.

Theo Thiếu tướng Hoàng Văn Lai, Hội sẵn sàng phát huy vai trò cầu nối, tập hợp đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu giải pháp công nghệ, nhằm giải quyết những vấn đề cấp thiết trong quá trình phát triển Thủ đô.

Không chỉ trong lĩnh vực giao thông, công nghệ viễn thám và thiết bị bay không người lái còn có thể hỗ trợ giám sát biến động đất đai, kiểm tra hiện trạng xây dựng, phát hiện nguy cơ ô nhiễm môi trường, theo dõi hệ thống sông, hồ, đê điều và đánh giá tác động của thiên tai. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác quản lý một đô thị lớn như Hà Nội.

Đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống

Thiếu tướng Hoàng Văn Lai, Ủy viên ban Chấp hành Hội hàng không vũ trụ Việt Nam phát biểu tại Đại hội. Ảnh: Tuyết Nhung

Một trong những định hướng quan trọng được xác định tại Đại hội nhiệm kỳ V là tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với yêu cầu của thực tiễn, từng bước đưa những ý tưởng, sản phẩm công nghệ hàng không - vũ trụ vào phục vụ đời sống và phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện tại, thiết bị bay không người lái, khí cầu và các hệ thống thu thập dữ liệu không gian đã được nghiên cứu, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Trong quản lý đô thị, các thiết bị này có thể ghi nhận hiện trạng giao thông, hạ tầng, xây dựng và sử dụng đất từ trên cao. Trong sản xuất nông nghiệp, công nghệ bay không người lái có thể hỗ trợ giám sát sinh trưởng của cây trồng, phát hiện sâu bệnh, đánh giá độ ẩm, phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân trên diện rộng.

Đối với công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm, cứu nạn, thiết bị bay không người lái có thể tiếp cận những khu vực rừng sâu, địa hình hiểm trở hoặc nơi con người khó tiếp cận. Hình ảnh được truyền về theo thời gian thực giúp lực lượng chức năng xác định khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt, cháy rừng hoặc vị trí người gặp nạn, qua đó nâng cao hiệu quả chỉ huy và tổ chức cứu hộ.

Tuy nhiên, để các công nghệ này được triển khai rộng rãi và phát huy hiệu quả, bên cạnh nguồn lực đầu tư, cơ chế phối hợp và hành lang pháp lý phù hợp, yếu tố then chốt vẫn là con người. Việt Nam cần có đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhà khoa học đủ năng lực nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ công nghệ lõi, đồng thời có khả năng chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm ứng dụng cụ thể.

Liên hiệp Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trao tặng Cờ cho Hội Hàng không vũ trụ Việt Nam tại Đại hội. Ảnh: Tuyết Nhung

Xuất phát từ yêu cầu đó, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ 2026-2031. Hội tiếp tục tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; đẩy mạnh tư vấn, phản biện xã hội; mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.

Tiến sĩ Đinh Tấn Hưng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam cho biết, Hội đặc biệt quan tâm thu hút các nhà khoa học, kỹ sư và hội viên trẻ tham gia hoạt động chuyên môn. “Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của các nhà khoa học đi trước với sức sáng tạo, khả năng tiếp cận công nghệ mới của thế hệ trẻ góp phần hình thành một hệ sinh thái nghiên cứu bền vững, tạo điều kiện để các ý tưởng khoa học sớm được ứng dụng vào thực tiễn”, Tiến sĩ Đinh Tấn Hưng nhấn mạnh.

Trong tiến trình xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu. Công nghệ hàng không - vũ trụ, nếu được nghiên cứu và ứng dụng phù hợp, có thể trở thành một trong những công cụ hữu hiệu phục vụ quản lý giao thông, quy hoạch, tài nguyên, môi trường, sản xuất nông nghiệp và ứng phó với thiên tai.

Với vai trò tập hợp đội ngũ trí thức và kết nối các nguồn lực khoa học - công nghệ, Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam được kỳ vọng đóng góp thêm những sáng kiến, giải pháp thiết thực, đưa tiềm năng công nghệ trên không gian và bầu trời phục vụ hiệu quả hơn cho sự phát triển của Thủ đô và đất nước.

Đèo Nhung - Trọng Nghĩa