Dự thảo Chuẩn cơ sở giáo dục đại học: Giám sát hiệu quả hoạt động, kết quả đào tạo

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục đại học (thay thế Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT) trên Cổng Thông tin điện tử để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức và cá nhân theo quy định.

Dự thảo mới chuyển trọng tâm đánh giá đại học từ đầu vào sang chất lượng đầu ra.

Văn bản được xây dựng nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục đại học năm 2025, tiếp tục đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng quyền tự chủ, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các trường.

Điểm đáng chú ý nhất là sự thay đổi trong cách thức quản lý. Nếu trước đây việc đánh giá chủ yếu dựa trên điều kiện bảo đảm và quy trình triển khai, bộ chuẩn mới hướng tới giám sát hiệu quả hoạt động, kết quả đào tạo và năng lực đáp ứng yêu cầu xã hội.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ khuyến khích các trường chủ động cải tiến, nâng cao năng lực quản trị và phát huy quyền tự chủ gắn với trách nhiệm trước người học.

Bộ chuẩn gồm 6 nhóm tiêu chuẩn về tổ chức, quản trị; đội ngũ giảng viên; cơ sở vật chất; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, lần đầu tiên xuất hiện các chỉ số riêng dành cho những đơn vị đào tạo trong lĩnh vực Pháp luật và Sức khỏe.

Một nội dung nổi bật khác là việc tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu. Thay vì phụ thuộc nhiều vào báo cáo hành chính, thông tin về người học, giảng viên, điều kiện bảo đảm và kết quả hoạt động sẽ được cập nhật, kết nối trên Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS).

Các tiêu chí đánh giá được thiết kế theo hướng định lượng hơn, bảo đảm sự thống nhất giữa chỉ số và phương pháp xác định. Điều này giúp tăng khả năng kiểm chứng, đối sánh cũng như tự động hóa quá trình thu thập, xử lý thông tin.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định rõ nguồn dữ liệu phục vụ đánh giá, cơ chế tự đánh giá hằng năm, việc công khai kết quả và trách nhiệm giải trình của các trường. Cơ quan quản lý có thể thực hiện hậu kiểm, đối sánh hoặc yêu cầu bổ sung minh chứng khi cần thiết.

Theo Bộ GD&ĐT, việc quản lý dựa trên dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành mà còn thúc đẩy văn hóa tự đánh giá và cải tiến liên tục trong các trường đại học, qua đó khẳng định uy tín bằng những kết quả cụ thể.

Chuyển đổi số cũng được xác định là một trong những động lực nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Ngoài các yêu cầu về hạ tầng truyền thống, bộ chuẩn bổ sung các tiêu chí liên quan đến hệ thống học tập số, học liệu số, tài nguyên truy cập mở và mức độ khai thác của người học, giảng viên.

Việc đưa các yếu tố này vào bộ tiêu chuẩn tối thiểu được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đầu tư công nghệ, xây dựng môi trường học tập linh hoạt và mở rộng cơ hội học tập suốt đời trong bối cảnh số hóa.

Đáng chú ý, cơ chế đánh giá cũng được hoàn thiện theo hướng phản ánh rõ hơn đặc thù từng lĩnh vực đào tạo. Các chỉ số riêng cho ngành Pháp luật và Sức khỏe được xây dựng nhằm gắn hoạt động đánh giá với yêu cầu nghề nghiệp, chuẩn đầu ra và trách nhiệm xã hội của từng ngành.

Bộ chuẩn mới cũng hoàn thiện cơ chế áp dụng đối với đại học quốc gia, đại học vùng, các đơn vị có trường thành viên, phân hiệu hoặc đào tạo đa ngành. Nguyên tắc phân bổ nguồn lực dùng chung và chống tính trùng dữ liệu được trong quá trình đánh giá.

Theo cơ quan soạn thảo, những điều chỉnh này sẽ giúp phản ánh sát thực hơn hiệu quả hoạt động của từng đơn vị, đồng thời tạo điều kiện sử dụng nguồn lực hiệu quả, nâng cao năng lực quản trị và phát huy quyền tự chủ.

Ngoài ra, bộ chuẩn sẽ được rà soát, cập nhật định kỳ nhằm giúp giáo dục đại học Việt Nam từng bước tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế. Đây được xem là bước đi quan trọng trong quá trình chuyển từ quản lý dựa trên điều kiện sang giám sát kết quả đầu ra, tạo động lực nâng cao chất lượng toàn hệ thống trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Phượng Nguyễn