Dữ liệu và AI mở giai đoạn phát triển mới cho chuyển đổi số ngân hàng

Dữ liệu và AI trở thành trọng tâm của giai đoạn chuyển đổi mới

Ngày 18/8, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước tổ chức sự kiện “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, cùng thông điệp xuyên suốt: “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số”. Đây cũng là năm thứ năm liên tiếp Ngân hàng Nhà nước tổ chức chuỗi sự kiện chuyển đổi số của ngành, đồng thời là năm tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Lãnh đạo các Bộ, ngành và lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước tham quan triển lãm, trải nghiệm sản phẩm, dịch vụ ngân hàng số.

Theo Ngân hàng Nhà nước, thông điệp lớn nhất của sự kiện năm nay là chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà trước hết phải là câu chuyện phục vụ con người, mang lại những tiện ích thiết thực, an toàn và thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) là phương tiện, còn mục tiêu cuối cùng vẫn là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Tại phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Thủ tướng Chính phủ cũng đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng số, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, phát triển kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, đồng thời lấy hiệu quả thực chất và lợi ích của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, việc lựa chọn chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” là sự tiếp nối hành trình 5 năm chuyển đổi số của ngành Ngân hàng, từ kết nối, khai thác dữ liệu dân cư, mở rộng hệ sinh thái số đến xây dựng hệ sinh thái số thông minh.

Ông Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đang hướng tới việc tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả dựa trên nền tảng ứng dụng AI có trách nhiệm nhằm phát triển các dịch vụ ngân hàng thông minh, cho phép người dân sử dụng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng an toàn, thuận tiện ở mọi lúc, mọi nơi, đồng thời giảm thiểu chi phí và đơn giản hóa thủ tục.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu khai mạc sự kiện

Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, ngành Ngân hàng là một trong những lĩnh vực được xác định có mức độ sẵn sàng cao và cần được ưu tiên chuyển đổi số trước do có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân. Trong thời gian qua, toàn ngành đã tập trung triển khai đồng bộ các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Sự kiện năm nay đánh dấu hành trình 5 năm chuyển đổi số của ngành Ngân hàng, đồng thời là dịp để nhìn lại những bước tiến quan trọng cùng các sản phẩm, dịch vụ nổi bật đã được triển khai trong thời gian qua.

Số liệu của Ngân hàng Nhà nước trong 5 năm qua cho thấy, ngành Ngân hàng đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, đạt được nhiều kết quả quan trọng trong triển khai chuyển đổi số gắn với Nghị quyết 57 và Đề án 06. Cách tiếp cận lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự thuận tiện và trải nghiệm của người sử dụng dịch vụ làm thước đo đã góp phần tạo nên những thay đổi tích cực trong toàn ngành.

Trên phương diện hoàn thiện thể chế, Ngân hàng Nhà nước đã nghiên cứu, tham mưu và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, nhiều quy định liên quan đến bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động ngân hàng cũng được hoàn thiện, tạo điều kiện cho việc ứng dụng các công nghệ mới như xác thực qua VNeID và chuẩn hóa an toàn hệ thống thông tin.

Về hạ tầng và kết nối thanh toán, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tiếp tục hoạt động thông suốt, an toàn và hiệu quả. Các hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử được tích hợp với nhiều lĩnh vực để cung cấp dịch vụ công trong các lĩnh vực y tế, giáo dục và giao thông. Mạng lưới ATM, POS và thanh toán bằng mã QR đã phủ tới hầu hết các địa phương trên cả nước. Việt Nam cũng đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ bằng mã QR với nhiều quốc gia trong khu vực và đang tiếp tục mở rộng phạm vi kết nối.

Đến hết năm 2025 giá trị thanh toán không dùng tiền mặt cao gấp hơn 28 lần GDP

Đối với hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ số, đến hết năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản thanh toán; nhiều tổ chức tín dụng ghi nhận tỷ lệ giao dịch qua kênh số đạt trên 95%; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt cao gấp hơn 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân 58,86% mỗi năm, trong khi giá trị giao dịch tăng 24,36%. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch tăng 34,28% và giá trị giao dịch tăng 12,24% so với cùng kỳ năm 2025.

Về kết nối và liên thông dữ liệu, ngành Ngân hàng tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng nhằm bảo đảm dữ liệu được cập nhật theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Tính đến ngày 31/7/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công cho hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, an toàn thanh toán, hệ thống SIMO đã phát đi hơn 4,9 triệu cảnh báo liên quan đến các tài khoản và ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận. Trong đó, hơn 1,6 triệu giao dịch đã được khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ, với tổng giá trị hơn 5.500 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, công tác cải cách hành chính gắn với số hóa toàn trình cũng được đẩy mạnh. Ngân hàng Nhà nước đã cắt giảm, đơn giản hóa 269 trong tổng số 298 thủ tục hành chính, tương đương 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Năm 2025, cơ quan này đã cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số lên 57 dịch vụ, hoàn thành mục tiêu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Chuyển đổi số phải tạo giá trị thực chất cho người dân và doanh nghiệp

Chia sẻ tại sự kiện, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, đánh giá việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác thực danh tính khách hàng, đã trở thành một trong những bước đột phá quan trọng của ngành ngân hàng trong quá trình chuyển đổi số. Theo ông, chỉ sau hai tháng triển khai các giải pháp xác thực, số vụ việc gian lận đã giảm khoảng 62%, cho thấy dữ liệu và công nghệ đang tạo ra những giá trị thiết thực trong việc bảo vệ người dân và doanh nghiệp.

Đại diện Bộ Công an cũng cho rằng, trong giai đoạn tới, khi dữ liệu tiếp tục được kết nối và khai thác hiệu quả, các ngân hàng sẽ có điều kiện hiểu và đánh giá khách hàng tốt hơn, từ đó phát triển những sản phẩm phù hợp hơn, đồng thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận các dịch vụ tài chính và nguồn vốn thuận lợi hơn.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn phát biểu tại sự kiện

Nhận định chuyển đổi số càng phát triển càng đặt ra những yêu cầu mới về thể chế, dữ liệu, an ninh, an toàn, phòng chống gian lận, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn yêu cầu các đơn vị trong ngành tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao chất lượng dữ liệu, hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, đẩy mạnh kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, đưa dữ liệu trở thành nền tảng phục vụ công tác quản lý, giám sát và dự báo.

Thống đốc cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng AI theo hướng thực chất, tập trung vào quản trị rủi ro, phòng chống gian lận, tự động hóa quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm, đồng thời xây dựng cơ chế quản trị AI phù hợp. Cùng với đó là tăng cường an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số, chuyển từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa, bảo vệ hệ thống, dữ liệu và quyền riêng tư của khách hàng.

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tài chính toàn diện, hỗ trợ các nhóm khách hàng tiếp cận dịch vụ tài chính thuận tiện, an toàn với chi phí hợp lý. Đồng thời, ngành ngân hàng cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực về dữ liệu, công nghệ và an ninh mạng, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, bảo đảm mỗi nhiệm vụ đều có mục tiêu, sản phẩm, nguồn lực, thời hạn và tiêu chí đánh giá cụ thể, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.

Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 được tổ chức trong hai ngày 18 - 19/8/2026 tại Trung tâm Triển lãm quốc tế I.C.E Hà Nội, số 91 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Phiên khai mạc và Hội thảo chính diễn ra trong sáng ngày 18/8/2026; hoạt động triển lãm, trải nghiệm sản phẩm, dịch vụ tiếp tục mở cửa phục vụ người dân đến trưa ngày 19/8/2026.

Hoàng Lan