Du lịch Việt Nam: Từ Nghị quyết 08-NQ/TW đến tầm nhìn Đại hội XIV

Vượt khủng hoảng, phục hồi ấn tượng

Đại dịch Covid-19 khiến du lịch toàn cầu gần như đóng băng và Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó. Năm 2020, lượng khách quốc tế giảm sâu, doanh thu du lịch sụt giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, với chủ trương mở cửa kịp thời, linh hoạt từ tháng 3/2022, cùng hàng loạt chính sách đồng bộ, du lịch Việt Nam đã nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng, trở thành điểm sáng trong khu vực Đông Nam Á. Năm 2023, Việt Nam đón hơn 12,6 triệu lượt khách quốc tế; năm 2024 đạt khoảng 17,6 triệu lượt, tiệm cận mức trước đại dịch.

Thành phố Huế đón những vị khách quốc tế đầu tiên đến thăm Quần thể di tích cố đô Huế năm 2026. Ảnh: TTBTDTCĐH

Đặc biệt, năm 2025 ghi dấu mốc lịch sử khi Việt Nam đón trên 21 triệu lượt khách quốc tế, vượt xa kỷ lục của năm 2019. Ngày du khách quốc tế thứ 20 triệu đến Phú Quốc (An Giang) không chỉ là cột mốc về số lượng, mà còn là biểu tượng cho sự phục hồi mạnh mẽ, bền bỉ của ngành du lịch sau khủng hoảng toàn cầu.

Du lịch nội địa tiếp tục phát huy vai trò trụ đỡ quan trọng. Các chương trình kích cầu, nhất là Người Việt Nam đi du lịch Việt Nam, đã giúp thị trường nội địa duy trì tăng trưởng ổn định, tạo sinh kế cho doanh nghiệp và người lao động. Tổng thu từ du lịch lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, khẳng định đóng góp ngày càng rõ nét của du lịch đối với tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Nâng tầm chất lượng và thương hiệu quốc gia

Không chỉ phục hồi về lượng, du lịch Việt Nam giai đoạn 2020 - 2025 còn ghi nhận bước tiến rõ rệt về chất lượng và hình ảnh. Việt Nam liên tiếp được vinh danh tại các giải thưởng uy tín như World Travel Awards với các danh hiệu Điểm đến di sản hàng đầu thế giới, Điểm đến hàng đầu châu Á, Điểm đến golf hàng đầu châu Á… Nhiều làng du lịch cộng đồng được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) ghi nhận là Làng du lịch tốt nhất thế giới, góp phần lan tỏa hình ảnh du lịch Việt Nam gắn với bản sắc, bền vững và trách nhiệm.

Hệ thống cơ sở lưu trú phát triển nhanh cả về quy mô và chất lượng, với sự gia tăng của các khu nghỉ dưỡng cao cấp, sản phẩm du lịch mới như du lịch đêm, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch nông thôn, du lịch đường sắt. Chuyển đổi số được đẩy mạnh, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, nâng cao trải nghiệm du khách và hiệu quả quản lý điểm đến.

Việt Nam ngày càng khẳng định là điểm đến an toàn, hấp dẫn và giàu bản sắc văn hóa. Ảnh: Xuân Lâm

Những kết quả đó không chỉ phản ánh nỗ lực của riêng ngành du lịch, mà là kết tinh của sự chỉ đạo đúng đắn của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Nhà nước, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.

Thay đổi tư duy phát triển du lịch

Nền tảng quan trọng cho những thành tựu trên chính là Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn (Nghị quyết 08). Đây là dấu mốc mang tính bước ngoặt, lần đầu tiên du lịch được xác định rõ là ngành kinh tế mũi nhọn, có tính liên ngành, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nền kinh tế.

Từ Nghị quyết 08, tư duy phát triển du lịch đã có sự chuyển biến căn bản, kéo theo việc hoàn thiện thể chế, ban hành Luật Du lịch 2017 và hàng loạt chính sách về thị thực, xúc tiến, đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm. Du lịch không còn được nhìn nhận là lĩnh vực bổ trợ, mà trở thành động lực tăng trưởng, kênh quảng bá hình ảnh quốc gia và ngoại giao văn hóa.

Tinh thần đó tiếp tục được kế thừa và nâng tầm trong dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng. Việc đặt mục tiêu thu hút 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030 thể hiện tầm nhìn chiến lược, khát vọng phát triển và quyết tâm chính trị cao của Đảng trong bối cảnh kinh tế số, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây không chỉ là mục tiêu về quy mô, mà còn là yêu cầu nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và vị thế của du lịch Việt Nam trên trường quốc tế.

Du khách tham quan, tìm hiểu tại Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: DTVMQTG

Thực tiễn quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia châu Á đã thành công khi đặt du lịch ở vị trí chiến lược. Trung Quốc coi du lịch là công cụ thúc đẩy phát triển vùng và ngoại giao nhân dân. Hàn Quốc gắn du lịch với công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm. Nhật Bản triển khai chiến lược Quốc gia du lịch, coi du lịch là động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh dân số già hóa...

Những kinh nghiệm này cho thấy, mục tiêu 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế của Việt Nam là hoàn toàn khả thi nếu có giải pháp chiến lược, đồng bộ và đột phá. Trước hết, tiếp tục hoàn thiện thể chế và chính sách theo hướng kiến tạo phát triển; rà soát, sửa đổi Luật Du lịch để phù hợp với xu thế du lịch số, du lịch xanh và quản lý điểm đến thông minh; đồng thời đẩy mạnh cải cách chính sách thị thực theo hướng cởi mở, thuận tiện, cạnh tranh trong khu vực.

Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là khâu then chốt. Cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ, quản trị hiện đại; tăng cường hợp tác quốc tế và hợp tác công - tư trong đào tạo, gắn chặt giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.

Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển các phân khúc cao cấp như du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, MICE, du lịch cộng đồng bền vững; đồng thời đổi mới mạnh mẽ hoạt động xúc tiến, quảng bá trên nền tảng số.

Thứ tư, thúc đẩy phát triển bền vững và chuyển đổi xanh, xây dựng các tiêu chí, chỉ số đánh giá du lịch xanh, khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với phát triển hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông và hàng không, tạo điều kiện thuận lợi cho kết nối điểm đến và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cuối cùng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hợp tác quốc tế, tăng cường điều phối liên ngành, mở rộng hợp tác song phương, đa phương để học hỏi kinh nghiệm, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế du lịch Việt Nam.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và những giải pháp đột phá, du lịch Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới.

TS. Đoàn Mạnh Cương