Du lịch Việt Nam cần đi trước một bước để tích lũy nguồn lực dài hạn

Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít điểm đến du lịch nổi tiếng đang dần chạm “trần” phát triển. Ùn tắc giao thông vào mùa cao điểm, sân bay quá tải, thiếu bến cảng du lịch, hạ tầng đô thị chưa theo kịp lượng khách tăng nhanh, liên kết vùng còn rời rạc… đã trở thành những “điểm nghẽn” quen thuộc. Điều này khiến du lịch ở nhiều nơi vẫn loay hoay với mô hình tăng trưởng theo chiều rộng, phụ thuộc vào số lượng khách, tính mùa vụ cao, giá trị gia tăng thấp.

Hạ tầng du lịch ngày nay được nhìn nhận như một hệ sinh thái hoàn chỉnh

Trong bức tranh đó, hạ tầng được xem là yếu tố quyết định khả năng tích lũy nguồn lực cho du lịch. Không chỉ là đường sá, sân bay hay bến cảng, hạ tầng du lịch ngày nay được nhìn nhận như một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm giao thông kết nối, hạ tầng đô thị, dịch vụ công cộng, năng lượng, môi trường và cả hạ tầng số. Khi hệ sinh thái này vận hành trơn tru, du lịch mới thực sự trở thành ngành kinh tế tổng hợp, có khả năng lan tỏa giá trị sang nhiều lĩnh vực khác như thương mại, logistics, bất động sản, văn hóa và sáng tạo.

Nhiều địa phương đã bắt đầu thay đổi tư duy, chuyển từ làm du lịch dựa vào khai thác tài nguyên sẵn có sang phát triển du lịch bằng hạ tầng và chất lượng dịch vụ, coi hạ tầng là tài sản tích lũy dài hạn. Cách tiếp cận này phù hợp với mục tiêu tăng trưởng cao nhưng bền vững, tránh tình trạng tăng trưởng nóng dựa trên khai thác tài nguyên ngắn hạn, làm “mòn” điểm đến.

Theo PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, du lịch muốn đóng vai trò động lực trong giai đoạn phát triển mới thì không thể tiếp tục dựa vào lợi thế tự nhiên đơn thuần. Tài nguyên là hữu hạn, nhưng hạ tầng và chất lượng dịch vụ là yếu tố có thể tích lũy, nâng cấp và tạo ra giá trị gia tăng lâu dài. Đầu tư hạ tầng du lịch thực chất là đầu tư cho năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội liên tục nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, lấy đầu tư hạ tầng làm động lực tăng trưởng. Trong đó, nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như cao tốc, sân bay, cảng biển không chỉ phục vụ sản xuất - kinh doanh, mà còn đóng vai trò như những “mạch máu” của du lịch.

Hạ tầng giao thông phát triển đến đâu thì không gian du lịch và bất động sản du lịch mở rộng đến đó

Việc loạt tuyến cao tốc Bắc - Nam, các tuyến kết nối vùng, sân bay Long Thành, mở rộng các cảng hàng không và cảng biển du lịch được triển khai đã mở ra không gian phát triển mới cho ngành du lịch. Thời gian di chuyển rút ngắn, chi phí logistics giảm, khả năng kết nối liên vùng được cải thiện giúp các điểm đến không còn phát triển đơn lẻ, mà hình thành chuỗi sản phẩm du lịch quy mô lớn.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam nhận định, hạ tầng giao thông phát triển đến đâu thì không gian du lịch và bất động sản du lịch mở rộng đến đó. Nhưng vấn đề không chỉ là làm đường, mà là đồng bộ hóa hạ tầng giao thông với hạ tầng đô thị, dịch vụ và môi trường, để du lịch phát triển có chiều sâu.

Ở góc độ doanh nghiệp, hạ tầng chính là yếu tố quyết định khả năng đầu tư dài hạn và nâng cấp sản phẩm. Đại diện Tập đoàn Sun Group cho biết, khi hạ tầng giao thông và đô thị được đầu tư đồng bộ, doanh nghiệp mới mạnh dạn phát triển các tổ hợp du lịch - nghỉ dưỡng - giải trí quy mô lớn, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Nếu hạ tầng thiếu và yếu, doanh nghiệp buộc phải chạy theo sản phẩm ngắn hạn, khó đầu tư bài bản và bền vững.

Ông Phạm Quý Huy, Giám đốc Công ty Kiwi Travel cho rằng, hạ tầng số cũng đang trở thành “điểm cộng” quan trọng của điểm đến. Du khách ngày nay quan tâm nhiều đến trải nghiệm thông minh, từ đặt dịch vụ, thanh toán, đến thông tin điểm đến. Hạ tầng số tốt giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và cá nhân hóa trải nghiệm.

Ở góc độ vĩ mô, đầu tư hạ tầng du lịch còn là kênh hấp thụ vốn hiệu quả trong bối cảnh nền kinh tế cần kích thích tăng trưởng. Dòng vốn đầu tư vào hạ tầng không chỉ tạo việc làm, thúc đẩy các ngành xây dựng, vật liệu, tài chính, mà còn đặt nền móng cho tăng trưởng dài hạn của du lịch và nhiều lĩnh vực liên quan.

Đây chính là logic tích lũy nguồn lực mà nhiều nghị quyết đã hướng tới, thay vì chỉ chạy theo các chỉ tiêu ngắn hạn. Khi hạ tầng giao thông kết nối thông suốt, hạ tầng đô thị được nâng cấp đồng bộ, hạ tầng số được đầu tư bài bản, du lịch sẽ không còn là ngành tiêu dùng thuần túy, mà trở thành động lực tăng trưởng có chiều sâu, có khả năng dẫn dắt và lan tỏa trong dài hạn.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, nếu muốn du lịch đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng GDP, Việt Nam cần coi đầu tư hạ tầng du lịch là chiến lược dài hạn, gắn với quy hoạch không gian phát triển và liên kết vùng. Đó không chỉ là câu chuyện của ngành du lịch, mà là bài toán phát triển tổng thể của nền kinh tế.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao được đặt ra, hạ tầng đi trước một bước chính là chìa khóa để du lịch Việt Nam tích lũy nguồn lực, nâng cao chất lượng tăng trưởng và khẳng định vai trò là trụ cột bền vững của nền kinh tế.

Đức Hiền