Dư địa tăng trưởng lớn, áp lực cạnh tranh cao

Sân chơi thêm nhiều đối thủ

Cơ hội cho các doanh nghiệp xây dựng đang rộng mở trước làn sóng đầu tư công cùng những tín hiệu phục hồi của thị trường bất động sản. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng quy mô thị trường, cấu trúc cạnh tranh trong ngành cũng đang thay đổi khi ngày càng nhiều chủ đầu tư lựa chọn xây dựng năng lực thi công riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu bên ngoài.

Trung tuần tháng 6/2026, Công ty cổ phần Thaiholdings hoàn tất thủ tục thành lập Công ty TNHH MTV Xây dựng và Thương mại Lộc Trường Phát, hoạt động chính trong lĩnh vực hoàn thiện công trình xây dựng. Đây là công ty con đặt tại Ninh Bình do Thaiholdings sở hữu 100% vốn. Động thái của Thaiholdings diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp này đang lên kế hoạch trình cổ đông phương án tăng vốn điều lệ cùng những thông tin liên quan đến các dự án quy mô lớn triển khai trong tương lai.

Doanh nghiệp xây dựng trước làn sóng đầu tư công: Dư địa tăng trưởng lớn, áp lực cạnh tranh cao. Ảnh bài: Đức Thanh

Không riêng Thaiholdings, nhiều doanh nghiệp bất động sản ngoài vai trò chủ đầu tư cũng đang gia tăng hiện diện trong lĩnh vực xây dựng. Vinhomes đã sớm sở hữu 100% vốn doanh nghiệp trong lĩnh vực hoàn thiện công trình và đầu tư xây dựng gồm Vincons và Vincons 2. Một số doanh nghiệp xây dựng cũng duy trì nguồn việc đáng kể từ hệ sinh thái liên quan. Chẳng hạn, tại Tập đoàn Xây dựng SCG, cứ mỗi 100 đồng doanh thu ghi nhận trong năm 2025, có gần 26 đồng đến từ các bên liên quan là các doanh nghiệp bất động sản chung cổ đông lớn.

Sự xuất hiện của các đơn vị xây dựng trực thuộc chủ đầu tư đặt ra câu hỏi về mức độ cạnh tranh đối với các nhà thầu thi công. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Coteccons - doanh nghiệp xây dựng lớn với quy mô doanh thu nhiều năm xấp xỉ mốc tỷ đô, đó là diễn biến bình thường của thị trường. Mới đây, lãnh đạo Coteccons chia sẻ, doanh nghiệp này không xem Vincons là đối thủ trực tiếp. Dù có sự xuất hiện của Vincons nhiều năm nay, khối lượng công việc mà Coteccons thực hiện cho các doanh nghiệp thuộc “nhà” Vingroup liên tục gia tăng qua từng năm.

Tăng trưởng lợi nhuận phân hóa

Triển vọng của ngành xây dựng vẫn đang được đánh giá tích cực nhờ động lực từ đầu tư công. Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), vốn đầu tư công giải ngân lũy kế 5 tháng đầu năm đạt gần 219,4 nghìn tỷ đồng, hoàn thành khoảng 21,6% kế hoạch. Bên cạnh các dự án trọng điểm đầu tư xây dựng đường cao tốc xuyên suốt từ Bắc vào Nam, việc xây dựng các tuyến đường sắt đô thị (metro) cũng là ưu tiên lớn để thay đổi bộ mặt hạ tầng. Gần nhất, 5 tuyến metro dài hơn 300 km, kết nối sân bay Nội Bài, ga Hà Nội và nhiều đô thị lớn trên địa bàn TP. Hà Nội vừa được khởi công vào ngày 22/6.

Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026 của Công ty Chứng khoán Dầu khí (PSI), các chuyên gia dự báo, tổng giá trị giải ngân năm nay có thể đạt từ 950.000 tỷ đồng đến 1 triệu tỷ đồng, khi giải ngân đầu tư công tiếp tục được tăng tốc trong quý III/2026 và đạt đỉnh trong quý cuối năm.

Trong bối cảnh dư địa nới lỏng tiền tệ không còn nhiều do áp lực lạm phát, tỷ giá và lãi suất toàn cầu, đầu tư công được kỳ vọng vẫn đóng vai trò là một trong những động lực trọng yếu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ngoài ra, theo các chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Vietcap, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công còn có thể kích thích đầu tư tư nhân thông qua các dự án hợp tác công - tư cùng những cải thiện của hạ tầng kết nối.

Điển hình, Nhà hát Opera Hà Nội (Nhà hát Ngọc Trai) với tổng mức đầu tư hơn 12.700 tỷ đồng là dự án được xây dựng bằng nguồn vốn xã hội hóa 100%, Coteccons đảm nhận vai trò tổng thầu. Công trình được triển khai theo mô hình thi công cuốn chiếu (fast-track) thực hiện thiết kế và thi công song song với yêu cầu tiến độ đặc biệt cao, cho thấy nhu cầu đối với các nhà thầu có năng lực thi công cao vẫn rất đáng kể.

Tuy vậy, cơ hội mở rộng hơn không đồng nghĩa với việc lợi nhuận sẽ cải thiện tương ứng. Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai cùng lúc và sự xuất hiện của các doanh nghiệp mới đang khiến nhu cầu lao động tăng mạnh trong khi nguồn cung chưa theo kịp. Theo PSI, chỉ riêng dự án sân bay Long Thành hiện vẫn thiếu khoảng 2.500 nhân công.

Giá vật liệu xây dựng cũng được dự báo tiếp tục neo ở mức cao và duy trì xu hướng tăng giá trong nửa cuối năm. Điển hình, các nguyên vật liệu đầu vào như cát và đá xây dựng đã tăng khoảng 180.000 - 200.000 đồng/m3 chỉ trong vòng một năm.

Theo chia sẻ của lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất đang triển khai dự án nhà máy mới tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, chi phí xây dựng hiện cao hơn đáng kể so với giai đoạn lập dự toán cách đây 2 - 3 năm. Giá vật liệu, nhân công và chi phí thi công tăng khiến nhiều nhà thầu thận trọng hơn với các hợp đồng kéo dài.

Không riêng “tân binh”, mà ngay cả các doanh nghiệp đầu ngành như Coteccons cũng thừa nhận cuộc đua thu hút nhân sự đang ngày càng gay gắt.

Khi làn sóng đầu tư công được thúc đẩy, ngành xây dựng được dự báo tiếp tục duy trì triển vọng tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, cơ hội sẽ không được phân bổ đồng đều. Bởi thách thức lớn của ngành xây dựng đang nằm nhiều hơn ở khả năng kiểm soát chi phí và duy trì biên lợi nhuận. Đặc thù cạnh tranh đấu thầu và biến động chi phí nguyên vật liệu có thể khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Do vậy, các doanh nghiệp sở hữu năng lực thi công, nguồn nhân lực ổn định, tổng giá trị các hợp đồng đã ký chưa hoàn thiện (backlog) lớn cùng khả năng tự chủ nguồn vật liệu sẽ có ưu thế và tận dụng tốt chu kỳ đầu tư mới.

Thanh Thủy