Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai: Nhà thầu mong sớm gỡ khó nguồn vật liệu

Áp lực an toàn trên tuyến

Ngày 22/1, PV Báo Xây dựng có mặt trên trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai từ Km 123+080 đến Km 244+155, xen giữa những làn xe là rào tôn, biển báo hạn chế tốc độ, đèn cảnh báo công trường.

Đó là hình ảnh quen thuộc suốt hơn ba tháng qua, kể từ khi dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai chính thức khởi công trong điều kiện đặc biệt: Vừa khai thác, vừa thi công.

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai nguy cơ chậm tiến độ do "cơn khát" vật liệu.

Theo Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) chủ đầu tư dự án, đến giữa tháng 1/2026, tổng giá trị sản lượng thực hiện đạt khoảng 273,56 tỷ đồng, tương đương 5,19% giá trị hợp đồng, vượt nhẹ kế hoạch đề ra.

Công tác giải ngân cũng đạt hơn 1.581 tỷ đồng, tạo điều kiện để các nhà thầu huy động nhân lực, máy móc, tổ chức thi công đồng loạt nhiều mũi trên toàn tuyến. Khác với các dự án làm mới, mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai đặt ra yêu cầu rất cao về tổ chức thi công và đảm bảo an toàn giao thông.

Tuyến đường này hiện là trục giao thông huyết mạch của khu vực Tây Bắc, lưu lượng xe lớn, tốc độ khai thác cao, đặc biệt là xe tải nặng, container phục vụ xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai.

Trao đổi với phóng viên tại hiện trường, ông Ngô Văn Lợi, Giám đốc Trung tâm Điều hành đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cho biết: "Đây là tuyến cao tốc đang khai thác với tốc độ cao, trong khi công trường phải triển khai song song.

Vì vậy, chúng tôi yêu cầu các nhà thầu bố trí đầy đủ rào tôn, biển báo, đèn cảnh báo ban đêm và nhân sự điều tiết tại các điểm mở ra vào công trường. Đơn vị quản lý thường xuyên kiểm tra, nếu phát hiện chưa đảm bảo sẽ yêu cầu khắc phục ngay".

Các máy móc, công nhân trên công trường đang được huy động tối đa.

Theo ông Lợi, tại các vị trí thi công phía trái tuyến, hệ thống rào tôn được lắp đặt liên tục, đèn cảnh báo tự động phát sáng khi trời tối. Các điểm mở phục vụ thi công đều được cắm biển hạn chế tốc độ và bố trí người trực 24/24h nhằm giảm thiểu nguy cơ mất an toàn.

Ở phía công trường, áp lực tiến độ thể hiện rõ qua từng mũi thi công. Ngô Tuấn Nghĩa cán bộ kỹ thuật hiện trường, Tổng công ty 319, Bộ Quốc phòng chia sẻ: "Thi công trên tuyến đang khai thác rất khác so với làm mới. Chỉ cần phía sau có xe là anh em phải dừng lại để đảm bảo an toàn. Không gian thi công bị bó hẹp nên từng hạng mục đều phải tính toán kỹ, làm cuốn chiếu".

"Cơn khát" vật liệu hiện hữu

Trên đoạn tuyến dài gần 19km, Tổng công ty 319, Bộ Quốc phòng đang tổ chức thi công đồng loạt 8 cầu, 18 hầm chui dân sinh và nhiều mũi thi công nền đường. Đại diện nhà thầu cho biết, toàn bộ các hạng mục cầu và đường đều được bố trí tăng ca, tăng kíp để bám sát tiến độ đã cam kết với chủ đầu tư, trong bối cảnh thời gian thi công còn lại không nhiều.

Phía VEC đánh giá, tiến độ hiện tại là tín hiệu tích cực trong điều kiện dự án có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và thi công trên tuyến đang khai thác. Tuy nhiên, những khó khăn lớn hơn đang dần lộ diện khi dự án chuẩn bị bước vào giai đoạn cao điểm.

Hầm đường bộ cao tốc Nội Bài - Lào Cai tại vị trí Km 186+500 thuộc gói thầu XL 01 đang được khẩn trương thi công.

Theo phản ánh từ các đơn vị thi công, nguồn cung vật liệu xây dựng, đặc biệt là đá, đang là "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay. Nhiều mỏ vật liệu trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã hết hạn khai thác hoặc trữ lượng không còn đáp ứng yêu cầu, trong khi thủ tục mở mỏ mới hoặc gia hạn mỏ cũ theo quy định hiện hành có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí gần một năm.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Ngọc Hải, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Bắc thuộc Tổng công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam, cho biết: "Hiện nay, nguồn vật liệu trên địa bàn đang rất căng, nhất là các vật liệu phục vụ hạng mục bê tông nhựa.

Không phải mỏ nào cũng đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật. Khi dự án bước vào thi công đại trà, nếu cần khối lượng lớn trong thời gian ngắn thì với công suất hiện nay, chắc chắn sẽ không đảm bảo".

Theo ông Hải, thời điểm này các nhà thầu mới tập trung thi công nền, móng và chuẩn bị thiết kế thành phần bê tông nhựa nên áp lực vật liệu chưa bộc lộ rõ. Nhưng khi toàn tuyến đồng loạt tăng tốc, nhu cầu đá, cát sẽ tăng đột biến và nguy cơ thiếu hụt là khó tránh khỏi.

Ở góc độ quản lý vận hành, ông Ngô Văn Lợi lo ngại việc thiếu vật liệu kéo dài sẽ khiến công trường tồn tại lâu hơn trên tuyến cao tốc đang khai thác. "Càng kéo dài thời gian thi công, áp lực đảm bảo an toàn giao thông càng lớn. Đây là tuyến có lưu lượng xe cao, nếu tiến độ bị chậm sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro", ông Lợi nhấn mạnh.

Kiến nghị cấp mỏ để giữ nhịp dự án

Trước thực trạng đó, các nhà thầu đã có văn bản kiến nghị VEC và UBND tỉnh Lào Cai xem xét gia hạn thời gian khai thác, nâng trữ lượng đối với một số mỏ, đồng thời đề xuất cấp mỏ khẩn cấp phục vụ riêng cho dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai.

Đại diện VEC cho biết, đây là dự án giao thông trọng điểm quốc gia, tiến độ rất gấp, thời gian thi công còn lại không nhiều. Khó khăn về nguồn cung vật liệu hiện là "nút thắt" lớn nhất. Chủ đầu tư mong muốn các sở, ngành, địa phương sớm vào cuộc, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách để đảm bảo đủ vật liệu cho dự án. Nếu không cấp mỏ vật liệu "khẩn cấp" dẫn tới chậm tiến độ, gây mất ATGT, đội vốn trong quá trình thi công.

Tổng Công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam đã có văn bản gửi tỉnh Lào Cai.

Theo nhiều ý kiến chuyên gia, việc cấp mỏ khẩn cấp cho dự án trọng điểm không phải là nới lỏng quản lý, mà là áp dụng cơ chế linh hoạt, có kiểm soát, từng được triển khai hiệu quả ở một số công trình hạ tầng lớn.

Từ thực tiễn thi công, nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc cần có chỉ đạo ở tầm Chính phủ, thậm chí là Thủ tướng Chính phủ, để tháo gỡ "nút thắt" vật liệu cho dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Khi công trường đã sẵn sàng, dòng vốn đã được giải ngân, thì sự chậm trễ trong cấp phép, gia hạn, nâng trữ lượng các mỏ vật liệu có thể trở thành yếu tố kéo lùi toàn bộ tiến độ.

Các đơn vị tham gia dự án kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng cơ chế đặc thù, khẩn cấp đối với việc cấp phép khai thác vật liệu xây dựng phục vụ riêng dự án, trên nguyên tắc quản lý chặt chẽ nhưng rút ngắn tối đa thời gian thủ tục.

Bởi nếu "cơn khát" vật liệu không sớm được tháo gỡ, dự án không chỉ đứng trước nguy cơ chậm tiến độ, mà còn kéo dài tình trạng vừa khai thác, vừa thi công trên tuyến cao tốc huyết mạch, gia tăng rủi ro an toàn giao thông.

Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai thuộc tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai gồm việc mở rộng đoạn tuyến từ Km 123+080 đến Km 244+155 với tổng chiều dài 121,33km; riêng hạng mục hệ thống giao thông thông minh (ITS) sẽ triển khai trên toàn tuyến. Dự án sẽ mở rộng phần đường từ 2 làn xe lên 4 làn xe, bề rộng mặt đường 24m; bổ sung dải phân cách giữa đồng bộ với các đoạn đã mở rộng trong giai đoạn 1; kéo dài cống chui dân sinh để phù hợp quy mô đường cao tốc 4 làn xe. Phần cầu thuộc đoạn cao tốc Yên Bái - Lào Cai sẽ được xây dựng thêm một đơn nguyên cầu mới bên trái tuyến, đồng bộ với cầu hiện hữu. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng thêm 1 hầm mới dài khoảng 530m, quy mô 3 làn xe, nhằm đáp ứng điều chỉnh quy hoạch lên 6 làn xe trên toàn tuyến. Tổng mức đầu tư dự án là gần 7.700 tỷ đồng, trong đó 3.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước; gần 940 tỷ đồng vốn tự có của VEC (bao gồm lãi vay trong thời gian xây dựng); còn lại là vốn VEC huy động thêm. Dự án được khởi công 1/10/2025, theo kế hoạch, công trình cơ bản hoàn thành trong năm 2026.

Hà Thắng