Dự án đường ống dẫn khí đốt Nga - Trung đình trệ

Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp ở Kyrgyzstan hôm 31/8/2026 - Ảnh: Xinhua.

Cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo Nga và Trung Quốc vào đầu tuần này đã kết thúc mà không mang lại một dấu hiệu tiến triển nào về dự án đường ống dẫn khí đốt tự nhiên mới giữa hai nước - một ưu tiên hàng đầu của Moscow.

Theo tờ báo Nikkei Asia, vấn đề dự án Power of Siberia 2 đã được đưa vào chương trình nghị sự trong cuộc hội đàm giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Kyrgyzstan hôm 31/8. Đây là cuộc gặp thượng đỉnh thứ hai của ông Putin và ông Tập trong năm nay.

Nếu được hoàn thành, Power of Siberia 2 sẽ vận chuyển khí tự nhiên của Nga đến Trung Quốc qua Mông Cổ, với công suất hàng năm lên tới 50 tỷ mét khối. Đường ống này sẽ trở thành một tuyến vận tải năng lượng quan trọng giữa hai quốc gia, bên cạnh đường ống Power of Siberia đầu tiên bắt đầu hoạt động từ năm 2019 và đã vận chuyển 38,8 tỷ mét khối khí đốt mỗi năm đến Trung Quốc trong năm 2025.

Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc có những ưu tiên khác nhau khi đến với dự án Power of Siberia 2. Nga đang mong muốn đẩy nhanh việc chuyển hướng xuất khẩu khí đốt sang phía Đông, trong khi Trung Quốc muốn có được nguồn cung khí đốt từ Nga với các điều kiện có lợi hơn.

Moscow đã tuyên bố rằng Tổng thống Putin đã đạt được một thỏa thuận có ràng buộc pháp lý về Power of Siberia 2 trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 9/2025. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã không công bố bất kỳ thỏa thuận nào như vậy, và không có tiến triển đáng kể nào xuất hiện từ cuộc gặp giữa ông Putin và ông Tập vào tháng 5/2026.

Theo Nikkei Asia, nguyên nhân lớn nhất dẫn đến sự trì hoãn này dường như là bất đồng về giá cả.

Trong các cuộc đàm phán trước đó trong năm nay, các nhà chức trách Trung Quốc đã nói với người đứng đầu Gazprom, tập đoàn khí đốt quốc doanh của Nga, rằng Bắc Kinh sẽ chỉ nhất trí với dự án Power of Siberia 2 nếu Nga bán khí đốt cho Trung Quốc qua đường ống này với mức giá thấp hơn giá thị trường mà Moscow bán trong nước. Thông tin này được tờ báo Wall Street Journal dẫn nguồn thạo tin đưa tin vào tháng 7.

Các nhà phân tích cho rằng mức giá mua khí đốt mà Trung Quốc đề xuất với Nga có thể thấp hơn so với giá khí đốt được vận chuyển qua tuyến Power of Siberia hiện tại và thấp hơn cả ngưỡng mà Nga có thể có lợi nhuận.

Ngoài Nga, Trung Quốc cũng nhập khẩu khí tự nhiên từ Australia, Qatar và Turkmenistan. Nước này đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung ứng như một phần của chiến lược an ninh năng lượng và không có nhu cầu cấp thiết phải tăng cường mua từ Nga.

Trung Quốc có thể cũng lưu ý đến mối quan hệ giữa nước này với châu Âu - khu vực đang mâu thuẫn với Moscow về cuộc chiến ở Ukraine. Từ khi bị chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan, Bắc Kinh đã tìm cách mở rộng thương mại với châu Âu và lo ngại rằng việc tăng cường hợp tác năng lượng với Nga có thể làm tổn hại đến mối quan hệ đó.

Trong khi đó, Nga đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng khi cửa sổ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu đang dần khép lại. Liên minh châu Âu (EU) đã công bố lệnh cấm vĩnh viễn nhập khẩu khí đốt của Nga từ tháng 11/2027.

Thương mại của Nga với các nước phương Tây đã giảm mạnh kể từ khi chiến tranh Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022, và điều này dẫn đến việc Nga ngày càng phụ thuộc vào thương mại với Trung Quốc.

Thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nga trong 6 tháng đầu năm nay đã tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc đã tăng cường nhập khẩu dầu thô của Nga trong bối cảnh gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, và xuất khẩu hàng hóa công nghiệp như ô tô sang Nga cũng tăng.

Hiện tại, Nga phụ thuộc vào Trung Quốc ở mức khoảng 30% về xuất khẩu và khoảng 40% về nhập khẩu. Điều này tương phản rõ rệt với tỷ lệ tương ứng là 3% và 5% trong thương mại của Trung Quốc với Nga.

Mặc dù Moscow tiếp tục mô tả mối quan hệ này là bình đẳng, một số nhà quan sát cho rằng Nga ngày càng trở thành đối tác thương mại có sự phụ thuộc lớn vào Trung Quốc.

Kể từ cuộc gặp thượng đỉnh tháng 5/2026 giữa ông Putin và ông Tập, Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga. Moscow đã gặp khó khăn trong việc phòng thủ trước các cuộc tấn công tầm xa nhắm vào các nhà máy lọc dầu, cơ sở hạ tầng hậu cần và các cơ sở chiến lược khác. Thiếu hụt nhiên liệu đã lan rộng từ Nga đến các nước láng giềng thân thiện với Nga, bao gồm Kyrgyzstan, và xuất khẩu ngũ cốc và dầu thô từ bờ biển Biển Đen của Nga đã giảm mạnh.

Bình Minh