Đột phá quản trị cơ sở, xây dựng hình mẫu tương lai Việt Nam

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra tiến độ triển khai khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm

Còn nhiều dư địa phát triển

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, việc thành phố lựa chọn để triển khai thí điểm tại 2 xã liền kề Phúc Thịnh và Thư Lâm bởi đây là 2 xã cơ bản hội tụ đủ điều kiện, còn nhiều dư địa phát triển, đô thị hóa nhanh theo hướng xanh - thông minh - bền vững, có định hướng phát triển phù hợp. Trong đó, xã Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,69km2, dư địa đang được đầu tư phát triển khoảng 3.065, dân số 95.951 người, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 90,882 triệu đồng. Về cơ cấu kinh tế, công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng 69,55%, thương mại - dịch vụ chiếm tỷ trọng 26,33%, nông nghiệp - thủy sản chiếm tỷ trọng 4,12%. Đáng chú ý, tại xã Phúc Thịnh hiện có 53 dự án ngoài ngân sách đang được triển khai với tổng diện tích khoảng 1.144ha, dư địa còn lại của quỹ đất tự nhiên chưa có dự án đầu tư khoảng 459ha. Xã Phúc Thịnh nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô, tiếp giáp sông Hồng, gần cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long và sân bay quốc tế Nội Bài, nhiều lợi thế về kết nối giao thông đường bộ, đường hàng không và đường thủy. Theo quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, định hướng Phúc Thịnh trở thành khu vực trung tâm của cực tăng trưởng phía Bắc Thủ đô, có Dự án Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City nằm trên địa bàn.

Xã Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84km2, dân số khoảng 102.800 người, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 87,912 triệu đồng, dư địa đang được đầu tư phát triển khoảng 1.276ha. Toàn xã có 14 dự án ngoài ngân sách đang được triển khai trên địa bàn với tổng diện tích khoảng 1.276ha, dư địa còn lại của quỹ đất tự nhiên trên địa bàn xã chưa có dự án đầu tư khoảng hơn 600ha. Đáng chú ý, trên địa bàn xã hiện có nhiều dự án lớn đang được triển khai, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ, bao gồm: Khu đô thị đa mục tiêu, Khu đô thị mới Liên Hà, Khu công nghiệp Đông Anh, 5 cụm công nghiệp, các khu nhà ở xã hội, đường Vành đai 3, cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (Quốc lộ 3 mới), đường sắt cao tốc Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, trục kết nối với sân bay Gia Bình và hệ thống giao thông liên xã, liên tỉnh. Với vị trí địa lý thuận lợi nằm gần trục giao thông huyết mạch như đường Vành đai 3, đường dẫn cầu Tứ Liên, đường nối sân bay Gia Bình và kết nối vùng với các khu công nghiệp, đô thị lớn, xã Thư Lâm đang từng bước hình thành các khu vực trung tâm thương mại, dịch vụ tập trung, phục vụ cả nhu cầu trong xã và vùng phụ cận. Đặc biệt, theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, xã Thư Lâm nằm trong cực phía Bắc (Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn), được xác định là trung tâm đô thị dịch vụ, thương mại quốc tế, tài chính và công nghiệp công nghệ cao gắn với sân bay Nội Bài…

Cách thức triển khai mô hình xã, phường XHCN

Về cách thức triển khai, Hà Nội sẽ thí điểm song song ở cả 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm, đến thời điểm cơ bản hoàn thiện sẽ nghiên cứu, báo cáo đề xuất Trung ương xem xét cho phép hợp nhất thành một theo thẩm quyền. Thành phố kỳ vọng, đến năm 2030 cơ bản xây dựng được một mô hình xã, phường XHCN đảm bảo quy mô, điều kiện đáp ứng nhu cầu, thu hút khoảng 700.000 người dân sinh sống.

Vậy ở xã triển khai thí điểm mô hình XHCN sẽ có các đặc trưng gì, nội dung triển khai ra sao, có thể định lượng được hay không? Điều này đã được nêu rõ tại Quyết định số 3489/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội về việc ban hành “Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN” trên địa bàn thành phố. Theo đó, nội dung xây dựng mô hình xã, phường XHCN của Hà Nội được xác định trên cơ sở cụ thể hóa 8 đặc trưng của XHCN Việt Nam vào điều kiện thực tiễn cấp cơ sở của Thủ đô. Thành phố công bố 8 nội dung cốt lõi, gắn với bộ 54 tiêu chí và thang điểm 100 để định lượng xây dựng xã, phường XHCN. Cụ thể:

Nội dung 1: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân (15 điểm - 7 tiêu chí).

Nội dung 2: Phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh (10 điểm - 5 tiêu chí).

Nội dung 3: Phát triển kinh tế trên địa bàn xã/phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa, tuần hoàn (20 điểm - 7 tiêu chí).

Nội dung 4: Bảo đảm an sinh xã hội, công bằng và phát triển bao trùm (10 điểm - 8 tiêu chí).

Nội dung 5: Phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh (10 điểm - 5 tiêu chí).

Nội dung 6: Xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững (10 điểm - 8 tiêu chí).

Nội dung 7: Bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân (10 điểm - 6 tiêu chí).

Nội dung 8: Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (10 điểm - 6 tiêu chí).

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, 8 nội dung xây dựng xã, phường XHCN phản ánh toàn diện các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường, quốc phòng - an ninh, quản trị, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Mỗi nội dung không tách rời mà gắn kết hữu cơ, bổ sung cho nhau, tạo thành một chỉnh thể phát triển thống nhất. Còn bộ 54 tiêu chí được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nội dung của mô hình xã, phường XHCN thành các chỉ số có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn. Từ đó, làm cơ sở theo dõi, giám sát, so sánh và tổng kết kết quả thực hiện đề án trong quá trình thí điểm. Ngoài ra, bộ tiêu chí còn gắn với kết quả đầu ra và chất lượng thực tế, trong đó chất lượng sống và mức độ hài lòng của người dân là thước đo tổng hợp, quan trọng.

Về lộ trình thực hiện, đề án chia thành 2 giai đoạn. Giai đoạn 2026-2030: Năm 2026: hoàn thiện đề án, các kế hoạch, dự án thành phần, ban hành chủ trương, thành lập Ban chỉ đạo, lựa chọn địa bàn thí điểm, bố trí nguồn lực và triển khai thực hiện. Từ năm 2027 đến 2030: triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, kiểm tra, giám sát; 124 xã/phường (còn lại) áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai ngay tại địa phương mình. Năm 2030 sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí. Giai đoạn 2031-2035: Tiếp tục thực hiện và tổng kết đề án vào năm 2035.

Đa dạng hóa nguồn lực đầu tư

Để sớm đưa mô hình xã XHCN vào đời sống, đề án triển khai thí điểm của thành phố Hà Nội đã xây dựng 6 nhóm giải pháp thực hiện: Hoàn thiện thể chế; tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể; phát triển nguồn nhân lực; bố trí nguồn lực; ứng dụng công nghệ; tăng cường truyền thông, tạo đồng thuận xã hội và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Về nguồn lực đầu tư, theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, để triển khai hiệu quả Đề án thí điểm mô hình “xã, phường XHCN” tại xã Phúc Thịnh và Thư Lâm, thành phố sẽ đa dạng hóa nguồn lực, xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt... Cụ thể, thành phố Hà Nội sẽ bố trí nguồn lực theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho địa bàn thí điểm và các nhiệm vụ then chốt như tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Cùng đó, rà soát, đánh giá sơ bộ tổng nhu cầu nguồn lực, khả năng cân đối ngân sách các cấp, phương án huy động nguồn lực ngoài ngân sách và thứ tự ưu tiên triển khai đối với từng nhóm nhiệm vụ. Hà Nội cũng sẽ nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng về ngân sách, nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hỗ trợ chuyên gia, hỗ trợ kỹ thuật và nền tảng dữ liệu dùng chung cho địa bàn thí điểm, bảo đảm các tiêu chí đặt ra có điều kiện thực hiện thực chất, khả thi.

Bản đồ hai xã Phúc Thịnh, Thư Lâm - nơi được chọn để triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, trong các nguồn lực thì ngân sách nhà nước sẽ giữ vai trò chủ đạo, tập trung cho các nhiệm vụ nền tảng, như: điều chỉnh quy hoạch, tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng thiết yếu, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và bảo đảm an sinh xã hội; ưu tiên bố trí có trọng tâm cho địa bàn thí điểm, gắn phân bổ nguồn lực với kết quả đầu ra và mức độ cải thiện chất lượng sống của người dân. Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức trong và ngoài nước; xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, gắn phân bổ nguồn lực với kết quả đầu ra và hiệu quả thực hiện. Đáng chú ý, Hà Nội sẽ huy động nguồn lực xã hội hóa và hợp tác công - tư (PPP) vào các lĩnh vực như: Thu hút doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng tham gia đầu tư, cung ứng dịch vụ và khai thác các không gian kinh tế - xã hội tại địa bàn (hạ tầng, dịch vụ công, môi trường, văn hóa, chuyển đổi số…); áp dụng cơ chế chia sẻ lợi ích, rủi ro rõ ràng, công khai, minh bạch, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu vào quá trình phát triển xã/phường.

Giải pháp quan trọng nữa là lồng ghép, tích hợp nguồn lực, kết hợp nguồn lực triển khai Luật Thủ đô năm 2026 và các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn (đầu tư công; chương trình mục tiêu; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cải cách hành chính; an sinh xã hội…) vào một kế hoạch thống nhất, tránh trùng lặp, phân tán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực.

Cuối cùng là huy động nguồn lực cộng đồng. Trong đó, thành phố khuyến khích phát huy vai trò của người dân, các tổ chức xã hội, tổ chức cộng đồng trong đóng góp công sức, ý tưởng, giám sát và tham gia trực tiếp vào các hoạt động phát triển, nhất là trong xây dựng môi trường sống, văn hóa cộng đồng và an sinh tại địa phương.

Hiệu quả dự kiến của Đề án thí điểm mô hình xã, phường XHCN tại Hà Nội

- Về kinh tế: Góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng không gian, đất đai và hạ tầng; thúc đẩy liên kết kinh tế cơ sở, tạo việc làm, cải thiện thu nhập và phát triển các động lực tăng 27 trưởng mới gắn với phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

- Về xã hội: Góp phần mở rộng bao phủ dịch vụ thiết yếu, chăm lo tốt hơn các nhóm yếu thế, tăng cường gắn kết cộng đồng và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

- Về văn hóa và môi trường: Góp phần xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, giữ gìn bản sắc địa phương, xây dựng và phát triển “làng trong phố, phố trong làng”, phát huy giá trị di sản, cải thiện môi trường sống xanh, thông minh, thúc đẩy lối sống xanh và phát triển bền vững.

- Về quản trị: Góp phần hình thành chính quyền cơ sở phục vụ, minh bạch, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn.

- Về quốc phòng, an ninh: ảo đảm quốc phòng, an ninh theo hướng tích hợp gắn với quản trị dân cư, không gian phát triển và hoạt động cộng đồng, hình thành thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững chắc từ cơ sở.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng phát biểu tại hội nghị triển khai đề án thí điểm xã, phường XHCN

Ủy viên bộ chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng:

Lấy sự hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, tại Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, Bộ Chính trị đã trao cho Hà Nội sứ mệnh là trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới. Trên cơ sở Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và thực hiện ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các cơ quan của thành phố đã phối hợp với các cơ quan của Trung ương cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam để xây dựng Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nhấn mạnh, việc xây dựng và triển khai đề án nhằm kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị mục tiêu và đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; xây dựng mô hình quản trị xã, phường hiện đại, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của nhân dân. Đồng thời, qua quá trình thực hiện tại 2 xã để hoàn thiện các hệ thống tiêu chí, cơ chế chính sách và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở đánh giá tổng kết và từng bước nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố hoặc cả nước khi đủ điều kiện.

Mô hình xã XHCN hướng đến xây dựng chính quyền thực sự của dân, do dân và vì dân; lấy người dân là trung tâm, chủ thể và động lực của sự phát triển; lấy sự hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo đánh giá hiệu quả hoạt động của cả hệ thống chính trị. Trên tinh thần Thủ đô phải đi đầu, làm mẫu trong xây dựng xã, phường XHCN, lấy kết quả thực hiện và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo cuối cùng như chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; toàn hệ thống chính trị thành phố, đặc biệt là 2 xã Phúc Thịnh, Thư Lâm phải phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm và khát vọng phát triển để tập trung triển khai thí điểm, đưa mô hình xã, phường XHCN vào thực tế cuộc sống.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, xây dựng mô hình xã, phường XHCN là một chủ trương mới, có ý nghĩa chiến lược và là mục tiêu cao cả, đòi hỏi quyết tâm chính trị rất cao, tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Ông Hoàng Hải Đăng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phúc Thịnh

Ông Hoàng Hải Đăng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phúc Thịnh:

Được chọn để triển khai thí điểm xã XHCN là vinh dự và trách nhiệm

Được thành phố lựa chọn, giao nhiệm vụ triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN là vinh dự nhưng cũng đặt ra trách nhiệm lớn của cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị và toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân xã Phúc Thịnh cũng như xã Thư Lâm. Chính quyền xã Phúc Thịnh nhận thức rõ đây là chủ trương có ý nghĩa chính trị và thực tiễn sâu sắc, góp phần hiện thực hóa những giá trị tốt đẹp của chế độ XHCN ngay từ cấp cơ sở. Vì vậy, ngay sau khi Thành ủy Hà Nội ban hành Nghị quyết 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN trên địa bàn thành phố, Ban Chấp hành Đảng bộ xã Phúc Thịnh đã ban hành Nghị quyết số 59-NQ/ĐU ngày 12-7-2026 về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện Nghị quyết này. Đây được xem là chương trình hành động cụ thể của Đảng bộ xã nhằm nhanh chóng đưa chủ trương của Thành ủy Hà Nội vào cuộc sống. Trong đó, Nghị quyết số 59 của Đảng ủy xã Phúc Thịnh đã cụ thể hóa chủ trương của Thành ủy bằng 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với 54 tiêu chí cụ thể, tập trung xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh; phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với đổi mới sáng tạo; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội; xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; bảo đảm quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đảng bộ, chính quyền, hệ thống chính trị của xã Phúc Thịnh sẽ đoàn kết, đồng lòng, quyết tâm chính trị cao nhất trong toàn Đảng bộ, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên, chung tay cùng cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn để triển khai thực hiện có hiệu quả mô hình xã XHCN.

Duy Tiến (Ghi)

Tiến Hưng