Dòng vốn ngoại và cuộc tái định vị nền kinh tế Nghệ An:Kỳ 1: Những 'lá phiếu tín nhiệm' tỷ USD

Thành Duy - Lê Hằng / Trình bày: Hồng Toại • 4/6/2026

*****

Khi nhiều địa phương cùng cạnh tranh bằng hạ tầng, quỹ đất và chính sách ưu đãi, Nghệ An đang tạo dấu ấn bằng một lợi thế khác là tốc độ hành động. Dòng vốn tỷ USD được đổ vào, những cam kết đầu tư mới liên tiếp được xác lập cho thấy các nhà đầu tư quốc tế ngày càng đánh giá cao năng lực điều hành, hiệu quả thực thi và môi trường đầu tư của tỉnh.

Những ngày cuối tháng 5/2026, Nghệ An liên tiếp ghi dấu ấn trên bản đồ thu hút đầu tư quốc tế với hàng loạt sự kiện quan trọng diễn ra ở cả trong nước và quốc tế. Tại Singapore, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, tỉnh Nghệ An cùng đối tác VSIP trao và công bố hai văn kiện hợp tác quan trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa hai nước và lãnh đạo các bộ, ngành, tỉnh Nghệ An với các đối tác Singapore vào ngày 29/5. Ảnh: Khánh Thục

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An tham gia đoàn công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm nhà máy mẫu cho công nghệ sản xuất tiên tiến tại Singapore. Ảnh: Khánh Thục

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Thọ Lộc - giai đoạn 2 (VSIP Nghệ An 4) và Biên bản ghi nhớ hợp tác về nghiên cứu đầu tư dự án Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 5 đến lãnh đạo Tập đoàn Sembcorp - VSIP.

Trong lĩnh vực đầu tư, những quyết định mở rộng của các nhà đầu tư hiện hữu luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Một doanh nghiệp có thể tìm đến một địa phương vì tiềm năng nhưng chỉ tiếp tục gia tăng hiện diện khi đã kiểm chứng được hiệu quả đầu tư, chất lượng hạ tầng và năng lực điều hành của chính quyền sở tại.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh thăm nhà máy trong KCN VSIP tại xã Hưng Nguyên. Ảnh: Phạm Bằng

Sau hơn 1 thập kỷ hiện diện tại Nghệ An, VSIP đang lựa chọn cách thể hiện niềm tin bằng những dự án mới. Với VSIP Nghệ An 4 và định hướng phát triển VSIP Nghệ An 5, Nghệ An đang tiến gần tới cột mốc sở hữu 5 khu công nghiệp mang thương hiệu VSIP, trở thành một cực phát triển quan trọng trong chiến lược mở rộng hệ thống 30 khu công nghiệp tại Việt Nam. Đó là một “lá phiếu tín nhiệm” có trọng lượng đối với môi trường đầu tư của tỉnh.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh nghe giới thiệu về các dự án đầu tư của VSIP tại Nghệ An. Ảnh: Phạm Bằng

Trong khi các văn kiện hợp tác được trao tại Singapore, một dấu mốc khác cũng thu hút sự quan tâm lớn của giới đầu tư. Ngày 19/5/2026, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập chính thức khởi công tại Nghệ An do liên danh SK Innovation, PV Power và NASU thực hiện, với tổng mức đầu tư khoảng 2,2 tỷ USD.

Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc SK Innovation Hyeongwook Choo cho biết, doanh nghiệp đã chuẩn bị đầy đủ nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân sự để triển khai dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả và an toàn.

Theo định hướng của nhà đầu tư, LNG Quỳnh Lập sẽ vận hành theo các tiêu chuẩn môi trường quốc tế, trở thành một trong những công trình năng lượng hiện đại của Việt Nam và tham gia cung cấp nguồn điện quan trọng cho hệ thống điện quốc gia.

Sức hút của dự án nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi trong nước. Hãng thông tấn Yonhap News của Hàn Quốc đăng tải bản tin với tiêu đề “SK Innovation khởi công dự án LNG trị giá 3,3 nghìn tỷ won tại Việt Nam”, phản ánh sự quan tâm của truyền thông xứ Kim Chi đối với dự án năng lượng quy mô lớn đang được triển khai tại Nghệ An.

Hãng thông tấn Yonhap News của Hàn Quốc đưa tin về khởi công Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại Nghệ An. Ảnh chụp màn hình.

Theo Yonhap, dự án bao gồm cảng LNG chuyên dụng, hệ thống kho chứa và tiếp nhận LNG cùng nhà máy điện khí chu trình hỗn hợp công suất 1,5 GW. Khi vận hành thương mại vào cuối năm 2030 theo kế hoạch, công trình sẽ bổ sung nguồn điện quan trọng cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời tạo thêm động lực phát triển công nghiệp cho khu vực Bắc Trung Bộ.

Phối cảnh dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai. Ảnh: Phạm Bằng

Việc liên tiếp xuất hiện các dự án công nghiệp và năng lượng quy mô tỷ USD không phải là những sự kiện riêng lẻ. Phía sau đó là sự chuyển động mạnh mẽ của môi trường đầu tư Nghệ An trong những năm gần đây. Sau những thành công liên tiếp trong thu hút FDI từ năm 2022 đến 2025, 4 tháng đầu năm 2026, Nghệ An tiếp tục thu hút hơn 2,2 tỷ USD FDI, đứng thứ hai cả nước và chiếm gần 15% tổng vốn FDI đăng ký trên phạm vi toàn quốc.

Kết quả trên mang nhiều ý nghĩa nếu đặt trong tương quan với vị thế của Nghệ An cách đây hơn 1 thập kỷ. Lúc đó, tỉnh thường được nhắc đến như một vùng đất giàu tiềm năng nhưng gặp nhiều hạn chế về hạ tầng, quy mô thị trường và khả năng cạnh tranh trong thu hút đầu tư. Nhưng đến nay bức tranh đó đã đổi gam màu. Nghệ An đang dần xuất hiện trong chiến lược phát triển của nhiều tập đoàn đa quốc gia với vai trò là một điểm đến đầu tư thực chất.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cho biết, một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của môi trường đầu tư là sự chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Thường trực và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, tập trung vào cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển và hoàn thiện hệ thống quy hoạch.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cùng đoàn công tác của tỉnh kiểm tra tiến độ các công trình, dự án. Ảnh: Thành Duy

Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt; Khu kinh tế Đông Nam được Trung ương cho phép mở rộng; các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng từng bước hoàn thiện. Những điều kiện đó tạo thêm không gian phát triển cho địa phương trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, quy hoạch chỉ mở ra cơ hội. Khả năng biến cơ hội thành dự án, biến chủ trương thành công trình lại phụ thuộc vào cách thức tổ chức thực hiện. “Nhiệm kỳ này là chạy đua với công việc”, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải nhiều lần nhấn mạnh khi nói về tinh thần làm việc của UBND tỉnh.

Đằng sau câu nói ấy là sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy điều hành. Nếu trước đây doanh nghiệp thường phải tự tìm đến nhiều cơ quan để hoàn thiện hồ sơ, thì nay chính quyền chủ động đồng hành cùng nhà đầu tư ngay từ những bước đầu tiên.

Sơ đồ ranh giới Khu Kinh tế Đông Nam sau khi mở rộng. Ảnh: Lê Hằng

Tỉnh thành lập các tổ công tác chuyên trách để hỗ trợ, hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Thay vì để doanh nghiệp tự xoay xở giữa nhiều thủ tục, các cơ quan chức năng chủ động phối hợp, rút ngắn thời gian xử lý và giải quyết các vướng mắc phát sinh.

“Các nhà đầu tư vào đây, tỉnh thành lập tổ để giúp cho người ta làm thủ tục hành chính, chứ không bắt các doanh nghiệp phải đến các sở, ban, ngành nữa. Đó là phương pháp mới của tỉnh để tập trung cho thu hút đầu tư”, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải quả quyết.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, nhiều địa phương cùng sở hữu những lợi thế tương đồng về quỹ đất, hạ tầng, nguồn lao động và chính sách ưu đãi. Nhưng khi khoảng cách về điều kiện đầu tư dần được thu hẹp, tốc độ xử lý công việc trở thành một lợi thế cạnh tranh mới.

Một ngày chậm trễ đôi khi đồng nghĩa với việc cơ hội đầu tư dịch chuyển sang địa phương khác. Dự án Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập là ví dụ rõ nét cho cách tiếp cận đó. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải, chỉ trong khoảng 5 tháng, Nghệ An đã hoàn thành toàn bộ quy trình lựa chọn nhà đầu tư, xin ý kiến các bộ, ngành Trung ương, trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, HĐND tỉnh, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ để dự án đủ điều kiện khởi công.

Đặc biệt, thời gian từ khi chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư đến khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư chỉ diễn ra trong chưa đầy 1 tháng, từ ngày 14/2 đến ngày 10/3/2026. Đối với một dự án năng lượng có quy mô hơn 2 tỷ USD cần rất nhiều thủ tục thì đây là tốc độ xử lý hồ sơ rất hiếm gặp. Kết quả đó đã nhận được sự ghi nhận từ Trung ương. Thủ tướng Chính phủ có thư biểu dương, đồng thời đề nghị các địa phương nghiên cứu kinh nghiệm của Nghệ An trong triển khai các dự án trọng điểm.

Sự ghi nhận cũng đến từ chính các doanh nghiệp tham gia dự án. Ông Nguyễn Duy Giang - Phó Tổng Giám đốc PV Power cho biết, doanh nghiệp thực sự ấn tượng với cách làm của Nghệ An khi chỉ trong vòng 1 tháng kể từ thời điểm chấp thuận nhà đầu tư và chủ trương đầu tư, dự án đã nhận được Giấy phép đầu tư. “Đây là khoảng thời gian ngắn kỷ lục đối với một dự án LNG có quy mô khoảng 2 tỷ USD”, ông Giang nhận xét.

Quang cảnh khu vực biển Quỳnh Lập, địa điểm triển khai Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập. Ảnh: Thành Duy

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh kiểm tra công tác chuẩn bị cho việc triển khai Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập vào ngày 20/3/2026. Ảnh: Thành Duy

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh trao đổi về các yêu cầu đặt ra đối với công tác GPMB Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập vào ngày 20/3/2026. Ảnh: Thành Duy

Với cách tiếp cận của Nghệ An hiện nay, Phó Tổng Giám đốc PV Power tin tưởng rằng, Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập sẽ sớm đi vào vận hành, đáp ứng nhu cầu điện quốc gia và kỳ vọng phát triển của người dân địa phương. Trong khi đó, phía SK Innovation cũng đánh giá cao trách nhiệm, sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần đồng hành của lãnh đạo tỉnh Nghệ An trong quá trình triển khai dự án.

Những nhận xét ấy có sức thuyết phục đặc biệt bởi chúng xuất phát từ những doanh nghiệp đang trực tiếp bỏ vốn đầu tư, chịu trách nhiệm về hiệu quả của từng quyết định kinh doanh.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, bộ, ngành Trung ương, tỉnh Nghệ An, nhà đầu tư chụp ảnh lưu niệm tại Lễ công bố và khởi công hạ tầng kỹ thuật Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập vào sáng 18/5 Ảnh: Phạm Bằng

Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI hiện nay, hạ tầng giao thông, công nghiệp hay năng lượng vẫn là những lợi thế quan trọng. Tuy nhiên, điều ngày càng tạo nên khác biệt giữa các địa phương lại nằm ở năng lực điều hành.

Tốc độ ra quyết định, khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp và tinh thần hành động quyết liệt đang trở thành “hạ tầng mềm” của môi trường đầu tư. Những “lá phiếu tín nhiệm” cao đó trở thành yếu tố giúp Nghệ An chuyển hóa tiềm năng thành dự án, cam kết thành dòng vốn, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ đầu tư quốc tế.

(Còn nữa)

Thành Duy - Lê Hằng