Đồng Nai - Từ hơi thở đại ngàn đến cực tăng trưởng mới - Bài 1: 'Mỏ vàng' du lịch chờ khai phá

Lời tòa soạn: Nhiều năm trở lại đây, Đồng Nai từng bước khẳng định vai trò của trung tâm công nghiệp và logistics bậc nhất cả nước. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đồng Nai nhiệm kỳ 2025-2030 xác định du lịch là ngành kinh tế quan trọng, trong đó sân bay Long Thành là hạt nhân. Với kỳ vọng trở thành điểm kết nối chiến lược nên công tác hoạch định phát triển du lịch của tỉnh trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh, chuyển đổi số là cần thiết.

Giàu tiềm năng du lịch

Đồng Nai là vùng đất của cư dân bản địa người Mạ, Chơ Ro, một phần người Stiêng và đón nhận cư dân từ miền Trung, miền Bắc, miền Tây Nam Bộ về lập nghiệp. Điều đó tạo nên sự hòa quyện giữa văn hóa Việt, văn hóa của người Hoa, Khmer và cộng đồng tôn giáo đa dạng cùng kho tàng văn hóa dân gian độc đáo. Sau khi sáp nhập với Bình Phước, tỉnh Đồng Nai rộng lớn và đa sắc hơn, làm dày thêm chiều sâu văn hóa của vùng đất phương Nam.

Du khách nước ngoài thưởng thức rượu cần của người đồng bào S'tiêng tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập.

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Đồng Nai không chỉ trung tâm công nghiệp năng động, còn là vùng đất có cảnh quan thiên nhiên phong phú. Đơn cử, tỉnh có hồ Trị An rộng hơn 12.988ha cùng hệ thống hàng chục đảo lớn nhỏ (như đảo Ó - Đồng Trường) tạo ra bức tranh du lịch đa dạng, khó nơi nào sánh bằng. Nằm dọc sông Đồng Nai, xã có tiềm năng kết nối tuyến du lịch đường thủy từ TP. Hồ Chí Minh – Cù lao Phố ngược dòng lên hồ Trị An. Trị An chú trọng phát triển du lịch liên kết với điểm đến cuối là sử dụng các dịch vụ tại địa phương. Đối với các tour dài ngày có thêm trải nghiệm tham quan rừng, cuộc sống cộng đồng từ sinh hoạt hàng ngày, lễ hội của bà con đồng bào dân tộc bản địa.

Thác Đắc Mai được coi là kiệt tác của thiên nhiên, hấp dẫn du khách mỗi lần đến tham quan du lịch tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập.

Ngược dòng sông Đồng Nai về hướng xã Định Quán. Địa phương có hệ thống sông, suối, vườn cây và cảnh quan nông thôn khá đặc trưng. Nhiều khu vực giữ được nét bình yên của làng quê, phù hợp phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm đời sống nông thôn, sinh thái vườn. Trong câu chuyện với người dân làng chài, chúng tôi biết được: Nhiều hoạt động du lịch gắn với nông nghiệp và nông thôn đang mang lại thu nhập cho bà con. Vừa thu lưới sau khi cất mẻ cá cơm tươi rói, anh Đinh Văn Ngọc (xã Định Quán) mời khách vào tham quan nhà bè của gia đình. Anh cho hay: “Khách đến với nhà bè thưởng thức các món ăn đặc sản từ cá sông. Có hộ đầu tư mô hình du lịch sinh thái vườn, homestay nhỏ lẻ và nghỉ dưỡng phục vụ khách tham quan, nâng cao đời sống”. Địa phương có nhiều cộng đồng dân tộc sinh sống như Châu Mạ, Khmer… với các nét văn hóa truyền thống, lễ hội, nghề thủ công và ẩm thực đặc trưng. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông thôn.

Thú trong Vườn quốc gia Bù Gia Mập.

Nói về tiềm năng du lịch của địa phương, ông Lê Trường Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai tóm gọn: “Từ hơi thở đại ngàn của Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập đến vẻ đẹp của dòng sông Đồng Nai, sông Bé hiền hòa, từ hào khí của Văn miếu Trấn Biên, căn cứ Tà Thiết cùng sự nhộn nhịp của làng nghề gốm cổ, tiếng giã gạo chày tay trên Sóc Bom Bo... đã tạo nên một bức tranh du lịch phong phú đầy tiềm năng”. Sự hiện diện của sân bay Long Thành không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần, mà là "hạt nhân lan tỏa", cánh cửa mở ra cơ hội lớn để phát triển kinh tế của Đồng Nai, trong đó có sự vận động, kết nối phát triển du lịch với quốc tế”.

Từng bước đa dạng hóa loại hình du lịch

Số liệu từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai cho thấy, trong năm 2025, địa phương đón hơn 5,2 triệu lượt khách du lịch, trong đó hơn 139.000 lượt khách quốc tế, doanh thu đạt gần 4.000 tỷ đồng (hơn 100% kế hoạch đề ra), góp phần giải quyết việc làm cho người dân, tăng thu ngân sách địa phương.

Bia chính tại di tích Căn cứ trung ương Cục miền Nam trong vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai.

Sau nhiều lần đến thăm Đồng Nai, bà Nguyễn Thu Hà (ngụ TP. Hồ Chí Minh) rất ấn tượng với món xôi chiên phồng. Xôi chiên phồng thường được phục vụ kèm với gà nướng hoặc các món mặn trong các thực đơn đặc sản địa phương. Bà nói: “Xôi chiên phồng có dạng quả cầu tròn to, vỏ mỏng vàng đều, giòn tan. Bên trong giữ được vị ngọt, dẻo của nếp, bùi của đậu xanh. Mùi vị của xôi chiên phồng rất đặc trưng, khác biệt”. Ông Thân Văn Linh, Giám đốc Công ty TNHH Du lịch trải nghiệm Trị An Adventure (huyện Vĩnh Cửu) cho biết, du khách thích khám phá, trải nghiệm đời sống, văn hóa của người dân đồng bào dân tộc bản địa. Đây cũng là lĩnh vực công ty tập trung khai thác tại xã Tà Lài, cùng với một số nét đẹp văn hóa bản địa như: lễ hội, nghề dệt... Ông Linh kiến nghị tỉnh có chính sách hỗ trợ khôi phục, bảo tồn các lễ hội, nghề truyền thống, hỗ trợ đào tạo hướng tới mỗi người dân là một hướng dẫn viên du lịch cộng đồng.

Làng cá bè trên hồ Trị An (xã Trị An, tỉnh Đồng Nai).

Để xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp du lịch, Tiến sĩ Trần Đăng Ninh- Đại diện Hội đồng tư vấn Hiệp hội du lịch tỉnh Đồng Nai “hiến kế’, các doanh nghiệp du lịch cần tăng cường liên kết, hợp tác xây dựng các chương trình tour, tuyến du lịch kết hợp điểm đến, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm. Qua đó hình thành chuỗi giá trị du lịch hoàn chỉnh, nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng sức cạnh tranh. Địa phương khuyến khích doanh nghiệp nâng cao năng lực, hỗ trợ pháp lý từng bước mở rộng, xây dựng quy mô điểm, khu du lịch hoạt động hiệu quả, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời tăng cường xúc tiến, quảng bá và liên kết phát triển du lịch vùng, thay đổi phương thức quảng bá theo hướng chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ số và các nền tảng truyền thông trực tuyến để quảng bá hình ảnh du lịch địa phương.

“Đồng Nai cần nghiên cứu, xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng như du lịch sinh thái rừng, nông nghiệp, cộng đồng và các sản phẩm du lịch đặc sản như điều, bưởi, xôi chiên phồng để tạo khác biệt. Hướng đến xây dựng cộng đồng doanh nghiệp du lịch liên kết, năng động và phát triển bền vững”, Tiến sĩ Trần Đăng Ninh khẳng định.

Hệ thống cơ sở phục vụ du lịch của tỉnh Đồng Nai có 46 doanh nghiệp lữ hành nội địa, 17 doanh nghiệp lữ hành quốc tế, 224 cơ sở lưu trú cùng 5.800 phòng và 265 hướng dẫn viên du lịch được cấp phép. Để đánh thức tiềm năng du lịch, địa phương đang mời gọi các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án quy mô lớn, phấn đấu đón 11,5 triệu lượt khách, doanh thu 11.950 tỷ đồng vào năm 2030.

Trọng Trung – Bách Việt