Đồng Nai khơi thông 'điểm nghẽn' mặt bằng, tạo xung lực cho các dự án chiến lược

Chuyển từ xử lý từng vụ việc sang điều hành thống nhất

Trong bối cảnh hàng loạt công trình giao thông, đô thị, công nghiệp và hạ tầng liên kết vùng đang được triển khai đồng thời, giải phóng mặt bằng trở thành yếu tố quyết định tiến độ đầu tư. Chỉ một khâu chậm trễ trong thu hồi đất, bồi thường hoặc tái định cư cũng có thể kéo theo sự đình trệ của cả dự án, làm giảm hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công và ảnh hưởng đến môi trường đầu tư.

Cách làm mới trong giải phóng mặt bằng đang giúp Đồng Nai tăng tốc các dự án trọng điểm, mở rộng không gian phát triển.

Thực tế tại Đồng Nai cho thấy khối lượng công việc về giải phóng mặt bằng đang ở mức rất lớn. Thành phố hiện triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho 319 công trình, dự án, trong đó có 22 dự án trọng điểm với diện tích thu hồi lên tới hàng nghìn héc-ta và hàng chục nghìn hộ dân bị ảnh hưởng.

Đây đều là những dự án giữ vai trò chiến lược như các tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đường Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh, các tuyến cao tốc Dầu Giây - Tân Phú, Gia Nghĩa - Chơn Thành, tuyến metro kéo dài từ Bến Thành - Suối Tiên đến Đồng Nai...

Theo ông Nguyễn Cao Tài, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố, tiến độ giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án đã đạt kết quả tích cực. Đến giữa tháng 7/2026, dự án mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đã bàn giao trên 99% mặt bằng; cao tốc Dầu Giây - Tân Phú đạt gần 96%; cao tốc TP Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đạt khoảng 93%; cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành đạt hơn 85%.

Những con số này phản ánh sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn tồn tại không ít khó khăn như xác định nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, bố trí tái định cư, thiếu nhân lực chuyên môn hay những phát sinh trong quá trình áp dụng các quy định mới của pháp luật về đất đai.

Đó cũng là lý do Thành ủy Đồng Nai quyết định thành lập Ban Chỉ đạo chuyên trách nhằm tạo một đầu mối điều hành thống nhất, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương, đồng thời xử lý kịp thời những vấn đề vượt thẩm quyền.

Theo Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng Ban Chỉ đạo, việc thành lập Ban Chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc tập trung lãnh đạo lĩnh vực vốn được xem là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Ban Chỉ đạo sẽ trực tiếp theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, điều phối và tháo gỡ khó khăn để bảo đảm các dự án trọng điểm không bị chậm tiến độ vì vướng mắc về mặt bằng.

Đổi mới công tác giải phóng mặt bằng, Đồng Nai tạo xung lực mới cho đầu tư và tăng trưởng.

Lấy người dân làm trung tâm, tạo nền tảng phát triển bền vững

Điểm đáng chú ý trong cách làm mới của Đồng Nai là không chỉ tập trung vào tiến độ thu hồi đất mà còn chú trọng xây dựng sự đồng thuận trong xã hội.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Dương Minh Dũng cho rằng công tác giải phóng mặt bằng không thể chỉ giao cho cơ quan chuyên môn mà phải huy động cả hệ thống chính trị tham gia. Các xã, phường cần thành lập ban chỉ đạo do bí thư cấp ủy đứng đầu, đồng thời xây dựng các tổ tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ ý nghĩa của từng dự án cũng như các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đây là cách tiếp cận đặt yếu tố đồng thuận lên hàng đầu, bởi thực tiễn cho thấy nhiều dự án chậm tiến độ không phải vì thiếu nguồn lực mà do thiếu sự thống nhất giữa các bên liên quan.

Song song với đó, Đồng Nai xác định tái định cư là điều kiện tiên quyết để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Hoàng, bồi thường không chỉ dừng ở việc chi trả tiền mà phải bảo đảm người dân có nơi ở mới ổn định, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời có cơ hội khôi phục và phát triển sinh kế lâu dài.

Quan điểm này thể hiện cách nhìn toàn diện về phát triển. Một dự án chỉ thực sự thành công khi vừa bảo đảm tiến độ đầu tư, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố đang rà soát toàn bộ kế hoạch đầu tư các khu tái định cư giai đoạn 2026-2030; đánh giá nhu cầu từng dự án, quỹ đất, quỹ nhà hiện có và tiến độ xây dựng hạ tầng nhằm chủ động nguồn tái định cư trước khi thu hồi đất.

Đồng Nai đổi mới giải phóng mặt bằng, mở đường cho các dự án trọng điểm.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức cũng yêu cầu Ban Chỉ đạo nhanh chóng hoàn thiện quy chế hoạt động, phân công rõ trách nhiệm từng thành viên, xây dựng cơ chế giám sát thống nhất và tập trung cao điểm giải phóng mặt bằng đối với các dự án kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành, gồm Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh cùng các tuyến ĐT.769, ĐT.770B và ĐT.773. Đồng thời, tăng cường đối thoại với người dân, siết chặt kỷ luật hành chính và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Việc thành lập Ban Chỉ đạo không đơn thuần là bổ sung thêm một bộ máy điều hành, mà phản ánh tư duy quản trị mới của Đồng Nai trong xử lý những vấn đề có tính liên ngành, liên cấp. Khi công tác giải phóng mặt bằng được điều hành thống nhất, minh bạch và hiệu quả, các công trình trọng điểm sẽ có điều kiện tăng tốc, vốn đầu tư công được giải ngân đúng kế hoạch, nguồn lực đầu tư tư nhân được khơi thông, qua đó mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của Đồng Nai trong giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn xem giải phóng mặt bằng là khâu khó nhất của đầu tư công, cách làm mới của Đồng Nai cho thấy một hướng tiếp cận chủ động: lấy sự lãnh đạo thống nhất, sự phối hợp đồng bộ và sự đồng thuận của người dân làm nền tảng để biến "điểm nghẽn" thành động lực phát triển. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt cho các dự án trọng điểm, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để Đồng Nai bứt phá trong kỷ nguyên phát triển hạ tầng và liên kết vùng.

Anh Trọng