Đồng bộ quy hoạch, kết nối liên vùng - Động lực nâng tầm Thủ đô

Chiều nay (15/1), Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức Hội nghị làm việc với các tỉnh, thành phố vùng Thủ đô về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc chủ trì Hội nghị. Dự hội nghị về phía Trung ương có: Ủy viên Trung ương Đảng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng và đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương.

Quang cảnh Hội nghị các tỉnh, thành phố vùng Thủ đô về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Về phía thành phố Hà Nội có: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà; Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Trọng Đông cùng các đồng chí trong Thường trực Thành ủy, HĐND, UBND thành phố.

Về phía các tỉnh, thành phố trong vùng đồng bằng sông Hồng có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa; Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái; Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương. Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường; Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình Đinh Thị Lụa và các đồng chí trong Thường trực Tỉnh ủy Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Ninh Bình, Phú Thọ và lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng.

Hà Nội – Hạt nhân dẫn dắt trong cấu trúc vùng mở rộng

Quan điểm xuyên suốt trong đề xuất điều chỉnh quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, đáp ứng những yêu cầu phát triển mới, Thủ đô Hà Nội “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo” là tái cấu trúc theo mô hình đô thị Đa cực - Đa trung tâm, Đa tầng - Đa lớp. Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn phải là trung tâm điều phối, kết nối và lan tỏa cho Vùng đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô. Điều này đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược dài hạn, không dừng ở năm 2065 mà hướng tới năm 2100, nhằm xây dựng thành phố “Văn hiến - văn minh - hiện đại”, phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu, ngang tầm các Thủ đô phát triển trong khu vực.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn trình bày đề án Quy hoạch

Trọng tâm của sự liên kết này là phân công, bổ trợ chức năng một cách hợp lý. Hà Nội sẽ tập trung phát triển các chức năng "bộ não" như quản trị, tài chính, dịch vụ cao cấp, nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, giáo dục đào tạo chất lượng cao và y tế chuyên sâu. Trong khi đó, các đô thị vệ tinh thuộc các tỉnh lân cận sẽ đảm nhận vai trò "công xưởng", "hậu phương", "cửa ngõ" và "vùng đệm sinh thái", tạo thành một thể thống nhất.

Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và liên kết, gắn kết chặt chẽ với các tiểu vùng:

Với Thái Nguyên, Bắc Ninh: Hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao (điện tử, bán dẫn) dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam và QL18.
Với Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên: Kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, tạo thành trục động lực phát triển kinh tế biển và logistics.
Với Ninh Bình: Kết nối qua trục Bắc - Nam (QL1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao (cơ sở 2 của các bệnh viện lớn).
Với Phú Thọ: Kết nối qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Để biến tầm nhìn liên kết thành hiện thực, giải pháp đột phá được đề xuất là "Hạ tầng đi trước dẫn dắt quy hoạch". Các tuyến giao thông chiến lược sẽ là xương sống kết nối và dẫn dắt phân bố không gian phát triển. Trong đó, hệ thống Vành đai 4, Vành đai 4.5 và Vành đai 5 Vùng Thủ đô được xác định là những tuyến giao thông huyết mạch quan trọng, kết nối trực tiếp Hà Nội với các đô thị trung tâm của các tỉnh lân cận, tạo nên một mạng lưới giao thông vòng tròn liên hoàn.

Sự liên kết hạ tầng đồng bộ này không chỉ giải quyết bài toán ùn tắc, ngập úng của Hà Nội mà còn mở ra "dư địa phát triển mới" cho chính các tỉnh. Người dân và doanh nghiệp tại các đô thị vệ tinh có thể tiếp cận các dịch vụ cao cấp, thị trường và cơ hội từ Hà Nội một cách thuận lợi mà không nhất thiết phải tập trung về trung tâm.

Quyết tâm chính trị và cơ chế phối hợp vùng – Yếu tố then chốt thành công

Phát biểu thảo luận tại Hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa bày tỏ sự nhất trí cao với các dự thảo liên quan đến điều chỉnh Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò trung tâm, hạt nhân và cực tăng trưởng của Hà Nội trong liên kết, dẫn dắt phát triển vùng Thủ đô.

Trên cơ sở đó, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên đã nêu một số kiến nghị cụ thể nhằm tăng cường tính kết nối, đồng bộ và khả thi của quy hoạch. Cụ thể, nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương, kết nối Đường tỉnh 427 của Hưng Yên với Thường Tín (Hà Nội). Đồng thời, xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, kết nối Đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với đường di sản của Hưng Yên, bảo đảm thống nhất với quy hoạch vành đai 4,5 của Hà Nội.

Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu ý kiến tại Hội nghị

Cũng liên quan đến giao thông, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên đề nghị tuyến metro số 8 của Hà Nội, cần được định hướng kết nối, đấu nối đồng bộ với các tuyến đường sắt đô thị của Hưng Yên, tạo thuận lợi cho đi lại, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội. Đồng thời, chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy, nhất là trên tuyến sông Hồng.

Để quy hoạch sớm đi vào thực tiễn, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên kiến nghị Hà Nội quản trị phát triển Thủ đô nghiêm túc theo quy hoạch đã được phê duyệt. Đồng thời, đề xuất trong sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô cần trao quyền mạnh hơn cho Thủ đô, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Đặc biệt, cần bổ sung cơ chế điều phối vùng Thủ đô mang tính pháp lý rõ ràng, lấy Hà Nội làm trung tâm, nhằm khắc phục tình trạng liên kết hình thức, thiếu hiệu quả như thời gian qua.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá cao quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng công phu, có tầm nhìn dài hạn, kết hợp hài hòa giữa quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội và quy hoạch đô thị, nông thôn. Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính kiến nghị, trong giai đoạn tiếp theo cần sớm xây dựng nền tảng pháp lý làm cơ sở cho việc lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Đây là nhiệm vụ khó, cần có sự tham gia của tư vấn chuyên sâu để bảo đảm chất lượng và khả năng triển khai. Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công tác công bố, tuyên truyền quy hoạch. Từ đó, đề xuất Hà Nội nghiên cứu xây dựng sa bàn quy hoạch tổng thể Thủ đô nhằm tăng tính trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và giám sát quá trình thực hiện quy hoạch.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu ý kiến tại Hội nghị

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, tỉnh Phú Thọ xác định là địa phương tiếp giáp Hà Nội với chiều dài khoảng 290km, cùng hai trục sông lớn là sông Hồng và sông Đà chảy qua địa bàn. Lãnh đạo tỉnh kiến nghị Hà Nội tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là về môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp. Trong quy hoạch, tỉnh đã chủ động điều chỉnh định hướng thu hút khu công nghiệp nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội. Đồng thời, tận dụng động lực phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc để lan tỏa sang các khu vực giáp ranh, bao gồm phát triển đô thị, công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm dữ liệu dự phòng.

Cụ thể, tỉnh Phú Thọ đề xuất ba nội dung trọng tâm. Thứ nhất, đề nghị Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để Phú Thọ nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc sông Hồng lên tới TP Việt Trì, bảo đảm đồng bộ toàn tuyến khoảng 70km. Thứ hai, kiến nghị phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng và sông Đà, kết nối từ Lào Cai qua Phú Thọ tới Hà Nội, phát huy giá trị văn hóa – lịch sử của hai dòng sông. Thứ ba, đề nghị có cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh, điển hình như khu vực Ba Vì, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian vùng.

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương phát biểu ý kiến tại Hội nghị

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng bày tỏ sự thống nhất, đồng thuận cao với dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Trên cơ sở Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nhiều nội dung trong dự thảo liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, đặc biệt trong các lĩnh vực quy hoạch, sử dụng đất đai, đất nông nghiệp, đất rừng; quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường. Đây là những vấn đề cấp thiết không chỉ của Hà Nội mà còn của các địa phương lân cận, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ để xử lý triệt để.

Từ đó, Bộ trưởng kiến nghị tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương trong triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm. Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, gắn bảo vệ môi trường với định hướng phát triển Thủ đô theo hướng xanh, bền vững. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết đồng hành, vào cuộc tích cực, có trách nhiệm cùng Hà Nội và các địa phương trong hoàn thiện báo cáo, trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua và tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu ý kiến

Xác định tầm nhìn để kết nối với trung tâm liên kết vùng Thủ đô

Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc thông tin, trong thời gian vừa qua, Hà Nội đã tích cực thực hiện việc xin ý kiến các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước và các ban, bộ, ngành trung ương về việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô, để phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô, vùng và cả nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, các ý kiến góp ý trong hội nghị rất sâu sắc, có tầm nhìn và đưa ra các giải pháp cho Thủ đô và cả vùng phát triển trong giai đoạn mới. Tinh thần này thể hiện đây là việc chung của các địa phương trong vùng chứ không chỉ riêng Hà Nội; đồng thời, khẳng định vai trò phát triển của Hà Nội thể hiện trong quy hoạch không chỉ ở tầm quốc gia mà hướng vươn tầm thế giới.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc phát biểu kết luận Hội nghị

Nhấn mạnh việc thành phố tiếp thu đầy đủ các ý kiến phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc mong muốn các ban, bộ, ngành trung ương và các địa phương trong vùng tiếp tục tham góp ý kiến để hoàn thiện các dự thảo về thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô. Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc gợi ý các địa phương sớm cử tổ công tác để phối hợp với các cơ quan chức năng của Thủ đô tiếp tục rà soát, nghiên cứu để xác định nhiệm vụ phát triển trong thời gian tới.

“Cơ chế phát triển vùng chỉ có thể chặt chẽ khi chúng ta xác định được các vấn đề cùng nhau phát triển. Các địa phương cần xác định các vùng đô thị vệ tinh của Hà Nội có chất lượng như thế nào và phát triển ra sao; đồng thời xác định tầm nhìn để kết nối với trung tâm liên kết vùng Thủ đô Hà Nội”, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đề nghị, trong thời gian tới, việc đề xuất liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực, như: Đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm, giải quyết môi trường các dòng sông...

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tham dự Hội nghị

Dự kiến Luật Thủ đô sửa đổi sẽ được xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương trong quý I-2026 và trình Quốc hội tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI. Đồng thời, trong tháng 2-2026 thành phố Hà Nội sẽ trình Bộ Chính trị thay thế Nghị quyết 15-NQ/TƯ; trình hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm theo đúng tiến độ. Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết, lộ trình này đòi hỏi việc giải quyết các phần việc liên quan rất khẩn trương. Vì vậy, các tỉnh bám sát lộ trình của Hà Nội để có ý kiến tham góp hiệu quả, qua đó góp phần xây dựng các trụ cột thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô và Vùng Thủ đô mang tính lâu dài, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Đỗ Bắc