Đơn nghỉ việc dài 75.000 chữ gây rúng động Trung Quốc

Đầu tháng 6, Teng Yaxin, quản lý sản phẩm tại DingTalk (nền tảng làm việc thuộc Alibaba), đăng lá thư chia tay dài 75.000 chữ lên diễn đàn nội bộ công ty.

Lá thư dài gần bằng một cuốn sách, mất nhiều giờ để đọc hết, nhưng thông điệp chính cho thấy đội ngũ đứng sau một ứng dụng đang định hình cách hàng trăm triệu người làm việc lại mắc kẹt trong chính văn hóa công sở độc hại, theo Sixth Tone.

Trong thư, Teng kể lại quá trình cô và đồng nghiệp chịu áp lực lớn dưới sự quản lý của Chen Hang, nhà sáng lập kiêm CEO DingTalk, khi phát triển một công cụ AI. Dự án từng được kỳ vọng giúp cải thiện hiệu suất, nhưng sau đó mất người dùng và bị thu hẹp quy mô.

Khi lá thư lan truyền trên mạng xã hội, DingTalk rơi vào khủng hoảng truyền thông. Nhiều người mỉa mai việc một công cụ AI được kỳ vọng tăng hiệu suất lại đẩy chính nhóm phát triển vào căng thẳng, trong khi DingTalk vốn đã bị xem là biểu tượng áp lực công sở ở Trung Quốc.

Làm việc đến khi đối thủ tắt đèn

Một chi tiết gây chú ý là việc nhóm của Teng từng được yêu cầu ở lại văn phòng đến nửa đêm để xem khi nào đèn ở trụ sở Feishu, đối thủ thuộc ByteDance, tắt.

Theo Teng, việc đối thủ còn sáng đèn được xem như dấu hiệu họ vẫn đang “chiến đấu”, nên DingTalk cũng không thể tan làm sớm. Câu chuyện này trở thành ví dụ điển hình cho văn hóa “nội cuốn” trong ngành công nghệ Trung Quốc, cạnh tranh bằng cách tiêu hao thời gian và sức lực, nhưng không tạo ra nhiều giá trị thực.

Trong cuộc cạnh tranh này, các quyết định không còn dựa nhiều vào tầm nhìn dài hạn, mà bị chi phối bởi nỗi sợ thua đối thủ. Teng cho biết đội DingTalk lo mất thị phần, còn phía đối thủ cũng dường như chịu áp lực tương tự.

Tình trạng này không chỉ tồn tại trong ngành công nghệ. Năm 2025, nhiều sàn thương mại điện tử Trung Quốc chi mạnh cho phiếu giảm giá, tạo ra cuộc chiến giá tốn kém. Theo Late Post, các nền tảng chạy đua lập kỷ lục giao dịch vì sợ đối thủ cũng đang làm điều tương tự, dù biết cách này khó bền vững.

Áp lực sau đó đổ xuống chủ shop và nhân viên. Họ phải xử lý lượng đơn hàng khổng lồ, đồng thời liên tục hạ giá để giữ chân nhóm khách hàng đã quen với khuyến mãi.

Hình ảnh những văn phòng vẫn sáng đèn về đêm dần trở nên quen thuộc trong ngành công nghệ. Ảnh minh họa: Angelyn Sanjorjo/Pexels.

Khác với cạnh tranh lành mạnh, cạnh tranh đến kiệt sức thường khiến nhân viên thấy công việc vô nghĩa. Khi mục tiêu không rõ ràng, họ dễ bị cuốn vào các yêu cầu tùy hứng, họp hành, báo cáo và những màn thể hiện sự bận rộn để làm hài lòng cấp trên.

Trong môi trường này, công việc dần xa rời mục tiêu phục vụ người dùng hay cải thiện sản phẩm. Thay vào đó, nhân viên phải dành nhiều thời gian cho báo cáo, chứng minh nỗ lực và phản ứng theo tín hiệu từ cấp trên. Teng mỉa mai rằng các công ty công nghệ nói nhiều về sự “linh hoạt”, nhưng thực tế chỉ linh hoạt với một số người và một số yêu cầu nhất định.

Khi nhân viên bị yêu cầu thực hiện những việc khó hiểu, như ở lại văn phòng chỉ để xem đối thủ tắt đèn lúc mấy giờ, họ bắt đầu đặt câu hỏi về ý nghĩa công việc và giá trị của chính mình. Trong thời kỳ doanh nghiệp nói nhiều về “giảm chi phí, tăng hiệu quả”, nỗi lo bị thay thế bởi AI càng trở nên rõ hơn.

Sau lá thư gây chú ý, Ma Ruila, cựu Phó chủ tịch DingTalk, viết rằng ông “đau, đau và đau” khi đọc về áp lực liên tục, nỗ lực không được ghi nhận và việc một quản lý sản phẩm trẻ phải viết hơn 70.000 chữ để không bị nhấn chìm trong hệ thống.

Cái giá của văn hóa cạnh tranh tiêu hao không chỉ là doanh thu hay danh tiếng doanh nghiệp, mà còn là niềm tin của người trẻ vào công việc. Trong thư, Teng đặt câu hỏi: một công việc nên giúp con người rèn kỹ năng, giữ sức khỏe và phẩm giá, hay chỉ khiến họ mệt mỏi, chai lì và quen với việc chịu đựng.

Người lao động bị vắt kiệt

Dù DingTalk là tâm điểm, vấn đề không chỉ nằm trong ngành công nghệ. Các công cụ và phương pháp quản trị như DingTalk, WeChat, Feishu, KPI hay OKR đã lan sang nhiều lĩnh vực, khiến cách làm việc kiểu công nghệ trở thành chuẩn chung ở nhiều doanh nghiệp.

Không ít công ty cũng chạy theo thị phần, người dùng và kết quả ngắn hạn, dù mô hình kinh doanh không giống các nền tảng công nghệ. Hệ quả là nhân viên bị cuốn vào guồng quay liên tục, trong khi lợi nhuận bền vững và trải nghiệm con người bị xem nhẹ.

Điểm đáng chú ý là nhân viên công nghệ vẫn có lợi thế vì tiếng nói của họ dễ được lắng nghe hơn. Sau khủng hoảng, lãnh đạo Alibaba chỉ trích phong cách quản lý áp lực cao tại DingTalk và Chen Hang mất ghế CEO.

Tuy nhiên, nhiều lao động khác như shipper, chủ kinh doanh nhỏ hay nhân viên văn phòng lương thấp lại có ít khả năng lên tiếng hơn. Họ cũng chịu áp lực làm thêm, luôn phải trực tuyến và có ít quyền thương lượng.

Áp lực kéo dài khiến người lao động nghi ngờ chính giá trị của mình trong guồng máy công sở. Ảnh minh họa: Rednote.

Vì vậy, văn hóa chạy đua kiệt sức không bền vững với cả nhân viên, doanh nghiệp, nhà đầu tư lẫn người tiêu dùng. Điều này tạo ra nhiều bất an hơn giá trị. Một số công ty như DeepSeek được cho là không khuyến khích làm thêm giờ, nhằm tránh các quyết định sai lầm khi nhân viên kiệt sức.

Từ năm 2025, Trung Quốc cũng đưa “chống nội cuốn” vào chương trình nghị sự kinh tế, với các biện pháp bảo vệ lao động và hạn chế cuộc đua giảm giá trong thương mại điện tử, năng lượng mặt trời và xe điện.

Tuy nhiên, khi người lao động còn yếu thế và người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với giá, nhiều doanh nghiệp vẫn dễ chọn cách ngắn hạn khi ép giá, ép tiến độ và ép con người.

Như Phương