Dồn lực cho năng lượng để bảo đảm tăng trưởng bền vững

Tại hội thảo “Biến động địa chính trị và chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng”, bà Phạm Chi Lan đã chia sẻ nhiều quan điểm đáng chú ý về vai trò của năng lượng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam. Theo bà, trong bối cảnh hiện nay, năng lượng không còn đơn thuần là yếu tố hỗ trợ mà phải được coi là nền tảng cốt lõi của toàn bộ nền kinh tế.

Bà nhấn mạnh, mọi lựa chọn phát triển, đặc biệt là các dự án quy mô lớn, cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với yêu cầu đảm bảo năng lượng. Nếu nguồn lực bị phân bổ dàn trải, ưu tiên quá nhiều vào các dự án hạ tầng tốn kém nhưng chưa thực sự cấp bách, thì sẽ khó đảm bảo đủ vốn cho lĩnh vực năng lượng, vốn là “đầu vào” thiết yếu của mọi ngành sản xuất.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan từng là Tổng Thư ký và Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Bà từng là thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng, có ảnh hưởng lớn trong việc tư vấn chính sách kinh tế, doanh nghiệp và hội nhập quốc tế.

Từ đó, bà Phạm Chi Lan cho rằng Việt Nam cần nhìn nhận lại thứ tự ưu tiên trong đầu tư. Những dự án giao thông quy mô lớn, tiêu tốn nguồn lực rất lớn, hoàn toàn có thể xem xét giãn tiến độ nếu chưa cấp thiết. Ngược lại, nếu tập trung nguồn lực đúng mức cho năng lượng, Việt Nam có thể giải quyết căn bản bài toán an ninh năng lượng, yếu tố then chốt để thúc đẩy các ngành công nghiệp khác phát triển.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới các ngành công nghiệp tương lai, nhu cầu về điện sẽ gia tăng nhanh chóng, cả về quy mô lẫn chất lượng. Không chỉ cần đủ điện, nền kinh tế còn đòi hỏi nguồn điện sạch, ổn định và bền vững để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường toàn cầu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc nâng cấp toàn diện hệ thống năng lượng quốc gia.

Trên cơ sở đó, bà Lan nhấn mạnh cần rà soát lại chiến lược công nghiệp hóa. Theo bà, Việt Nam không nên tiếp tục đi theo mô hình phát triển dựa vào các ngành tiêu tốn nhiều năng lượng nhưng hiệu quả thấp. Thay vào đó, cần ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu hướng kinh tế xanh và phát triển bền vững. Việc lựa chọn ngành phải dựa trên năng lực cạnh tranh dài hạn, thay vì chạy theo tăng trưởng ngắn hạn.

Một điểm nghẽn quan trọng khác được bà chỉ ra là sự yếu kém của công nghiệp phụ trợ, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng và năng lượng. Thực tế cho thấy nhiều dự án lớn tại Việt Nam vẫn phụ thuộc vào thiết bị và công nghệ nhập khẩu, trong khi năng lực sản xuất trong nước chưa được phát huy đúng mức. Điều này không chỉ làm giảm tính tự chủ mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư dài hạn.

Đối với năng lượng tái tạo, bà Phạm Chi Lan ghi nhận những bước phát triển nhanh chóng trong thời gian qua, nhờ sự tham gia tích cực của khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng trưởng “nóng”, nhiều dự án đã gặp khó khăn do cơ chế, chính sách thiếu ổn định. Theo bà, đây là bài học cho thấy cần xây dựng một chiến lược dài hạn, nhất quán hơn, trong đó đặc biệt chú trọng đến hệ thống lưu trữ và hạ tầng truyền tải để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, bà cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của khu vực tư nhân trong phát triển năng lượng. Để phát huy nguồn lực này, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng các yếu tố đầu vào như vốn, đất đai và chính sách. Khi đã xác định khu vực tư nhân là động lực quan trọng, thì cần trao cho họ cơ chế đủ mạnh để tham gia sâu hơn vào lĩnh vực năng lượng.

Theo bà Phạm Chi Lan, nếu có chính sách phù hợp và định hướng đúng đắn, khu vực tư nhân hoàn toàn có thể đóng góp đáng kể vào việc giải quyết bài toán năng lượng. Đây không chỉ là vấn đề của riêng ngành năng lượng, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững trong dài hạn.

Đình Khương