Đón các Anh trở về từ đại ngàn

Sau 2 ngày băng rừng vượt núi, Đội tìm kiếm đã đưa được 4 liệt sĩ giữa đại ngàn trở về

Vượt núi cao, rừng sâu

Hơn 4 giờ sáng ngày 24.8, tất cả các lực lượng tham gia cuộc “hành quân” đã có mặt đầy đủ tại Ban Chỉ huy Quân sự xã Vạn Ninh, phương án hành quân lên núi Hòn Chảo (thôn Vinh Huề, xã Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa) cũng được thống nhất lần cuối. Bữa sáng được chuẩn bị vội cho tất cả thành viên đoàn.

Theo kế hoạch, đoàn sẽ ở lại trong rừng, hoàn thành việc cất bốc tại 4 vị trí được xác định là mộ liệt sĩ rồi mới trở về.

“Địa hình lên núi Hòn Chảo qua khảo sát rất hiểm trở, nguy hiểm. Tất cả phải chuẩn bị đầy đủ quân tư trang, vật dụng thiết yếu và đặc biệt phải bảo đảm an toàn”, Trung tá Nguyễn Hải Sơn, Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, quán triệt trước giờ xuất phát.

Trong ba lô của mỗi người là những vật dụng thiết yếu cho chuyến đi. Cán bộ, chiến sĩ mang theo dụng cụ đào đất, thiết bị rà phá bom mìn nặng hàng chục kg. Lực lượng dân quân tự vệ xã Vạn Ninh cõng gạo, cá khô, muối, mắm, bạt, tăng, võng để đoàn có thể ở lại giữa rừng.

Dẫn đường là ông Nguyễn Đình Trí (thường được gọi là ông Bảy), người dân thôn Vinh Huề. Từ những thông tin ông cung cấp về các vị trí mộ liệt sĩ, lực lượng quân sự địa phương có thêm cơ sở để tổ chức khảo sát, tìm kiếm.

Cây rừng đan kín, gộp đá lớn và những vách núi dựng đứng không ngăn được bước chân của Đội tìm kiếm

Cầm rựa đi trước phát cây mở đường, ông Bảy lặng lẽ dẫn đoàn xuyên rừng. Càng lên cao, đường càng hiểm trở. Cây rừng đan kín, những gộp đá lớn và những vách núi dựng đứng liên tiếp chắn ngang. Có đoạn, lực lượng dân quân phải chặt cây làm cầu, dùng dây để mọi người bám vào, từng người một vượt qua.

Đến lưng chừng núi, điện thoại mất sóng hoàn toàn. Tiếng hú trở thành cách liên lạc giữa những người trong đoàn. Người đi trước bẻ lá cây tươi làm dấu để người sau nhận biết đường. Qua những đoạn dốc cao hay khu vực nhiều cây gai, mọi người lại dừng nghỉ, uống nước rồi tiếp tục vượt núi.

“Cẩn thận, ở đây có vách đá, dễ trượt chân!”, “Cây này mục rồi, không được đạp lên!”... Những lời nhắc liên tục vang lên giữa rừng. Người đi trước hỗ trợ người phía sau. Những người khỏe hơn dìu, kéo đồng đội vượt qua những đoạn khó.

“Cố gắng lên anh em, chậm nhưng chắc, bảo đảm an toàn”, Thiếu tá Nguyễn Trường Sinh, Ban Công binh Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, động viên mọi người.

13 giờ, đoàn lên gần tới đỉnh núi. Từ nơi đóng quân đến vị trí xác định có mộ liệt sĩ chỉ khoảng 200m theo đường chim bay nhưng phải mất thêm 30 phút đi đường rừng.

Đội quy tập cẩn thận tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ

Dọc đường, những hố bom sâu hoắm giữa rừng là chứng tích về một thời chiến tranh khốc liệt. Giữa không gian xanh thẳm hôm nay, những dấu tích ấy khiến mỗi bước chân của đoàn tìm kiếm càng thêm cẩn trọng.

Sau khi rà phá bom mìn, vật liệu nổ và số hóa dữ liệu, công tác tìm kiếm bắt đầu. Từng lớp đất được đào lên chậm rãi. Mỗi nhát cuốc, mỗi lần gạt đất đều được thực hiện thật nhẹ tay.

Đưa các anh trở về

Trời trong rừng tối rất nhanh. Khi ánh sáng cuối ngày khuất sau những tán cây, những chiếc đèn năng lượng được bật lên. Không ai muốn dừng lại. Mọi người quyết tâm hoàn thành công việc để các anh không phải nằm lại giữa sương lạnh núi rừng thêm một đêm.

Rồi khoảnh khắc chờ đợi cũng đến. Một phần hài cốt được đưa lên khỏi lòng đất. Bằng chuyên môn nghiệp vụ, bác sĩ Trần Văn Thành, Trung tâm Pháp y thuộc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa, xác định đó là xương sọ người.

Đúng lúc ấy, một con bướm lớn chao lượn quanh khu mộ. Lá rừng xào xạc trong gió. Không gian vốn tĩnh lặng bỗng trở nên đặc biệt, khiến những người có mặt không khỏi xúc động.

Thiếu tá Quân nhân chuyên nghiệp Hàn Văn Cốc, Chủ nhiệm Nhà văn hóa thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, khẽ cất tiếng hát: “Về đây các anh ơi, hãy về đây/Về nghe mẹ ru, về nghe em hát/Về thăm cánh đồng trĩu nặng/Về thăm lũy tre làng quê hương…”. Lời ca như một lời gọi đầy xúc động từ quê nhà gửi đến những người lính giữa đại ngàn.

Đội quy tập cẩn thận đưa các liệt sĩ “xuống núi”

Do các phần mộ đã được chôn cất từ lâu, cộng với sự khắc nghiệt của thời tiết núi rừng, phần lớn hài cốt đã hóa thành đất đen. Những mẫu xương còn lại rất ít.

Thượng úy Nguyễn Huy Hoàng, Trợ lý Dân vận - Chính sách Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cẩn thận dùng tăng bạt gói từng mẫu xương và đất. Tất cả được đánh số theo vị trí mộ, bên ngoài bọc lá cờ Tổ quốc.

Ba vị trí được tìm kiếm, cất bốc thành công trong ngày đầu tiên. Sau một ngày dài vượt núi và làm việc giữa rừng, đoàn trở về khu vực đóng quân. Bữa tối chỉ là mì tôm nấu bằng nước suối với rau rừng. Đơn sơ nhưng ai cũng thấy ngon bởi đã thấm mệt.

Đêm xuống. Trăng mùa Vu Lan sắp tròn, ánh sáng len qua những kẽ lá, rọi xuống những chiếc võng mắc dưới tấm tăng bạt. Không ánh điện, chỉ có tiếng gió, tiếng lá xào xạc và âm thanh của núi rừng.

Sáng 25.8, đoàn tiếp tục xuyên rừng suốt hai giờ để đến vị trí mộ liệt sĩ còn lại. Con đường vẫn là những dốc núi hiểm trở, gộp đá trơn trượt và rừng cây gai góc. Nhưng tinh thần của mọi người càng khẩn trương.

Vị trí cuối cùng được tìm kiếm, cất bốc trong ngày. Đến 13 giờ, toàn bộ lực lượng bắt đầu di chuyển trở xuống núi.

Sau hai ngày giữa rừng, nhiệm vụ đã hoàn thành. Bốn hài cốt liệt sĩ được cẩn thận đưa xuống núi. Đường về vẫn hiểm trở như lúc đi nhưng bước chân ai cũng dường như nhẹ hơn.

Sau bao năm tháng nằm lại giữa đại ngàn Hòn Chảo, 4 liệt sĩ đã trở về giữa vòng tay đồng đội

Từ Hòn Chảo, các liệt sĩ được đưa về Đài tưởng niệm liệt sĩ xã Vạn Ninh để thờ phụng trước khi di chuyển đến Nghĩa trang Liệt sĩ Hòn Dung của tỉnh Khánh Hòa để tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng.

Một hành trình khép lại, nhưng câu chuyện về những người đã hy sinh vẫn còn tiếp tục. Bởi phía sau mỗi phần hài cốt được tìm thấy là một cuộc đời, một tuổi trẻ và một lời hẹn trở về đã kéo dài qua nhiều thập kỷ.

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được nối dài bằng những chuyến đi như thế. Những người lính hôm nay tiếp tục đi qua những cánh rừng, vượt những vách đá, tìm kiếm từng dấu tích nhỏ bé để đưa đồng đội về.

Sau bao năm tháng nằm lại giữa đại ngàn Hòn Chảo, bốn người lính đã trở về. Không còn là những cái tên bị thời gian phủ mờ, các anh trở về trong sự tri ân của đồng đội, quê hương và Tổ quốc.

Có những cuộc trở về không cần tiếng kèn chiến thắng. Chỉ cần một nắm đất được nâng niu, một phần hài cốt được bọc trong lá cờ đỏ và các anh được về với quê hương, đồng đội. Với những người đã hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước, như thế đã là một lời tri ân trọn vẹn.

TRIỆU PHONG