Đội tuyển Việt Nam: Thử thách phá 'lời nguyền'

Đội tuyển Việt Nam thắng thuyết phục Malaysia ở vòng loại ASIAN Cup 2027. Ảnh: INT

Đây không chỉ là hành trình giữ cúp, mà còn là thử thách để vượt qua giới hạn lịch sử của chính mình.

Những chu kỳ ngắn

Ba lần bước lên đỉnh Đông Nam Á vào các năm 2008, 2018 và 2024 (khi giải đấu mang tên ASEAN Cup) là những cột mốc khẳng định vị thế ngày càng ổn định của bóng đá Việt Nam trong khu vực, dù vẫn còn đứng sau Thái Lan với 7 lần đăng quang và Singapore với 4 lần.

Nhưng nếu nhìn kỹ hơn vào hành trình ấy cho thấy, đội tuyển Việt Nam chưa một lần bảo vệ thành công ngôi vương. Trong hai kỳ giải với tư cách đương kim vô địch (2010 và 2021), “Những chiến binh sao vàng” đều dừng bước ở bán kết.

Việc liên tiếp “ngã ngựa” ngay sau những lần chạm đỉnh AFF Cup cho thấy đội tuyển Việt Nam chưa đủ chiều sâu lực lượng để kiến thiết một chu kỳ thành công bền vững. Nhìn lại sau chức vô địch năm 2008, bóng đá Việt Nam rơi vào quãng trầm kéo dài gần một thập kỷ, cho đến khi huấn luyện viên Park Hang-seo xuất hiện và tạo ra bước ngoặt lịch sử.

Đến năm 2018, kịch bản tưởng như đã khác, Việt Nam đăng quang AFF Cup, sau đó tiếp tục tiến sâu với tứ kết ASIAN Cup 2019 và vòng loại thứ ba World Cup 2022. Thế nhưng, ngay cả chu kỳ tưởng chừng rực rỡ ấy cũng chỉ kéo dài khoảng ba năm trước khi dấu hiệu hụt hơi xuất hiện.

Điểm chung dễ nhận thấy ở cả hai giai đoạn chính là sự phụ thuộc khá rõ vào một “thế hệ vàng”. Khi lớp cầu thủ đạt độ chín về chuyên môn lẫn kinh nghiệm, đội tuyển lập tức tạo ra bước nhảy vọt về thành tích.

Nhưng bóng đá, vốn dĩ khắc nghiệt ở chỗ không cho phép dừng lại quá lâu, đã nhanh chóng phơi bày vấn đề khi thế hệ ấy đi qua bên kia sườn dốc sự nghiệp. Vì thế, thành công của đội tuyển Việt Nam thường mang dáng dấp của những chu kỳ ngắn, bùng nổ theo từng thế hệ, hơn là một nền tảng đủ vững để duy trì vị thế thống trị dài hơi.

Đó chính là sức nặng của lịch sử đang đặt lên vai thầy trò huấn luyện viên Kim Sang Sik. Chức vô địch ASEAN Cup 2024 đến từ một tập thể biết cách tận dụng đúng thời điểm, trong đó nổi bật là phong độ bùng nổ của cầu thủ nhập tịch Nguyễn Xuân Son với 7 bàn thắng, cùng dấu ấn rõ nét trong cách tổ chức lối chơi đơn giản nhưng hiệu quả, thiên về sự trực diện và tính kết dính mà chiến lược gia người Hàn Quốc xây dựng trong một thời gian ngắn, mang tính “điểm rơi” phục vụ cụ thể cho từng chiến dịch.

Tuy nhiên, ngôi vương năm 2024 chưa thể xem là “quả ngọt” của một quá trình phát triển cầu thủ mang tính hệ thống và bền vững. Bởi vậy, sự vững chãi thực sự của đội tuyển chỉ có thể được kiểm chứng khi họ bảo vệ thành công ngôi vương ở kỳ ASEAN Cup 2026 khởi tranh vào tháng 7 tới.

Chỉ khi vượt qua được bài kiểm tra khắc nghiệt ấy, câu chuyện mới không dừng lại ở một khoảnh khắc bùng nổ, mà chuyển hóa thành dấu hiệu của một chu kỳ ổn định, đủ sức định hình vị thế dài hạn cho bóng đá Việt Nam trong khu vực.

Tiền đạo Nguyễn Xuân Son cho thấy đẳng cấp khác biệt tại ASEAN Cup 2024. Ảnh: INT.

Định hình sức mạnh theo chiều sâu

Bởi vậy, huấn luyện viên Kim Sang Sik đang từng bước xây dựng một bộ khung nhân sự mang tính chuẩn bị dài hơi cho ASEAN Cup 2026, thay vì chỉ chạy theo những điều chỉnh mang tính thời điểm. Đội hình mạnh nhất của ông Kim được định hình qua từng trận đấu ở vòng loại ASIAN Cup 2027, thông qua quá trình xoay tua, thử nghiệm và sàng lọc liên tục từ “lò lửa” V-League, đồng thời đón nhận thêm sức bật mới từ lứa U23.

Chính trong guồng quay đó, những lựa chọn nhân sự dần được tinh lọc, vai trò của từng vị trí bắt đầu trở nên rõ ràng hơn, và đến thời điểm hiện tại, bộ khung cốt lõi của đội tuyển đã phần nào lộ diện. Đây không còn là một tập thể lắp ghép theo từng giải đấu, mà đang chuyển dịch theo hướng mang tính định hình chiến lược, nơi mỗi quân bài đều được đặt vào một vị trí cụ thể trong bài toán đường dài.

So với cách đây hai năm, lực lượng trong tay ông Kim đã có sự nâng cấp đáng kể cả về chất lẫn độ dày. Nguyễn Xuân Son vẫn là điểm tựa quan trọng trên hàng công, trong khi sự xuất hiện của những nhân tố giàu giá trị như Hoàng Hên ở tuyến giữa giúp cấu trúc đội hình trở nên cân bằng và giàu tính kiểm soát hơn. Ở chiều ngược lại, phong độ bùng nổ của Đình Bắc mang đến một hạt nhân tấn công mới, trẻ trung và giàu tính đột biến, đủ sức tạo khác biệt trong những trận đấu lớn ở khu vực.

Điều đáng chú ý là sự chuyển giao thế hệ đang diễn ra theo cách khá êm đềm. Khi những trụ cột thuộc lứa 1996-1999 vẫn duy trì được nền tảng thể lực và phong độ, thì nhiều gương mặt trẻ đã kịp vươn lên với dấu ấn từ lứa U23 Việt Nam ở các giải trẻ châu lục. Sự hòa quyện giữa hai lớp cầu thủ, cộng thêm sự bổ sung từ nhóm nhập tịch và Việt kiều, đang giúp đội tuyển Việt Nam hội tụ nguồn lực đa dạng hơn bao giờ hết.

Chính sự đa dạng ấy tạo ra “chất liệu” để huấn luyện viên Kim Sang Sik có thể nhào nặn nhiều phương án chiến thuật khác nhau, thay vì phụ thuộc vào một vài cá nhân hay một thế hệ cố định như trước đây. Nếu được vận hành đúng hướng, đây có thể là nền tảng để đội tuyển tránh được cái vòng lặp cũ: bùng nổ theo chu kỳ rồi nhanh chóng hụt hơi khi trụ cột sa sút phong độ.

Trước thềm ASEAN Cup 2026, đội tuyển Việt Nam dự kiến tiếp tục bước vào đợt tập huấn tại Hàn Quốc với mức độ sàng lọc được đẩy lên cao hơn, khắc nghiệt hơn và mang tính cạnh tranh rõ rệt hơn. Trong bối cảnh đó, không còn chỗ cho sự an toàn.

Các trụ cột buộc phải duy trì phong độ ở mức cao nhất nếu không muốn bị đe dọa vị trí bởi làn sóng trẻ hóa, cũng như những gương mặt Việt kiều, cầu thủ ngoại đã hội nhập hoặc sắp hoàn tất thủ tục quốc tịch đang sẵn sàng tạo ra áp lực cạnh tranh thực sự.

Đó là cuộc cạnh tranh cần thiết, thậm chí mang tính sống còn, để kiến tạo nội lực cho đội tuyển Việt Nam. Bởi ở cấp độ đội tuyển, một chức vô địch không đồng nghĩa với sự ổn định tuyệt đối hay một bộ khung bất biến.

Lịch sử đã cho thấy, cả hai lần thất bại sau khi đăng quang AFF Cup đều xuất phát từ việc giữ nguyên quá lâu một cấu trúc nhân sự đã đạt đỉnh phong độ. Vì thế, ông Kim cần tránh lặp lại vết xe đổ ấy, thay vào đó hướng tới một tập thể có khả năng biến đổi liên tục theo yêu cầu thực tiễn.

Theo kết quả bốc thăm ASEAN Cup 2026, bảng A gồm Việt Nam, Singapore, Indonesia, Campuchia và đội thắng trong cặp play-off giữa Brunei và Timor-Leste. Trong khi đó, bảng B quy tụ Thái Lan, Malaysia, Philippines, Myanmar và Lào. Ở vòng bảng, các đội thi đấu vòng tròn một lượt, diễn ra từ ngày 24/7 đến 8/8/2026. Sau đó, vòng bán kết và chung kết sẽ chuyển sang thể thức sân nhà - sân khách, bắt đầu từ ngày 15/8 và khép lại vào ngày 26/8.

Khánh Vy