Đổi nếp nghĩ, cách làm để thoát nghèo bền vững

Ngày 30-6-2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 16-CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy các cấp trong tiếp tục triển khai Cuộc vận động “Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số để từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững”. Đây không chỉ là sự tiếp nối một chủ trương đúng đắn mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Gia Lai bước vào giai đoạn phát triển mới sau sáp nhập, với quy mô lớn hơn, điều kiện đa dạng hơn và cũng nhiều thách thức hơn.

Anh Huâ (làng Đê Gôh, xã Đak Sơmei) vay vốn ngân hàng đầu tư trồng 300 cây cà phê. Ảnh: Phương Dung

Chuyển biến phải bắt đầu từ cơ sở

Qua nhiều năm triển khai, Cuộc vận động đã tạo những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều hộ dân đã thay đổi tập quán sản xuất, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, biết tiết kiệm, chủ động phát triển kinh tế và từng bước vươn lên thoát nghèo. Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được cải thiện; nhiều thôn, làng khởi sắc, góp phần quan trọng vào kết quả giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa đồng đều. Hạ tầng ở nhiều địa bàn còn thiếu đồng bộ; đời sống một bộ phận người dân vẫn khó khăn; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số còn cao; chất lượng nguồn nhân lực và mặt bằng dân trí còn nhiều hạn chế. Đây là những "điểm nghẽn" đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của cả hệ thống chính trị.

Sau sáp nhập, Gia Lai có diện tích hơn 21.576 km², gồm 135 xã, phường; hơn 819 nghìn người dân tộc thiểu số, chiếm gần 24% dân số. Giai đoạn 2026-2030, toàn tỉnh có 93 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó 73 xã khu vực III cùng 608 thôn, làng đặc biệt khó khăn. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn 18.567 hộ nghèo, trong đó 15.179 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số; 38.967 hộ cận nghèo thì có 26.687 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số. Những con số này cho thấy giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là nhiệm vụ an sinh mà còn là điều kiện để Gia Lai phát triển nhanh và bền vững.

Chị Trần Thị Ngọc (buôn Đoàn Kết, xã Ia Rsai) chăm sóc bò được UBND xã hỗ trợ vào cuối năm 2025. Ảnh: Lê Nam

Sát hộ dân, sát thôn, làng

Tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị là hướng mạnh về cơ sở. Mọi chủ trương, giải pháp phải đi vào từng hộ dân, từng thôn, làng; phù hợp điều kiện thực tế, phong tục, tập quán của từng địa bàn; tránh cách làm hình thức, dàn trải.

Điều quan trọng nhất là khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, giúp người dân thay đổi tư duy, biết chủ động phát triển sản xuất, sử dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ. Giảm nghèo chỉ bền vững khi người dân thực sự muốn thoát nghèo và có năng lực để vươn lên.

Vì vậy, công tác tuyên truyền phải dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện; phát huy vai trò của già làng, người có uy tín, chức sắc tôn giáo, cán bộ thôn, làng trong vận động đồng bào xóa bỏ hủ tục, giảm tảo hôn, chăm lo học tập, giữ gìn sức khỏe, bảo đảm an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa.

Thực tiễn đã chứng minh, nơi nào phát huy tốt vai trò của người có uy tín thì nơi đó Cuộc vận động đạt hiệu quả cao. Mô hình "Trở về đức tin, giữ bình yên thôn làng" tại xã Chư A Thai là một minh chứng khi huy động được chức sắc tôn giáo và người có uy tín tham gia tuyên truyền, vận động, góp phần giữ vững an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết. Bài học rút ra là muốn thay đổi nếp nghĩ phải bắt đầu từ niềm tin; muốn đổi cách làm phải gần dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân.

Lấy kết quả của từng hộ dân làm thước đo

Chỉ thị yêu cầu các địa phương tập trung xây dựng và nhân rộng mô hình hiệu quả, điển hình tiên tiến trong đồng bào dân tộc thiểu số. Mỗi mô hình phải có mục tiêu rõ, việc làm cụ thể, kết quả đo đếm được; khắc phục tình trạng vận động chung chung, thiếu kiểm tra, đánh giá.

Các cơ quan, đơn vị kết nghĩa cần đổi mới nội dung hỗ trợ theo hướng "cầm tay chỉ việc", giúp người dân chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, ứng dụng kỹ thuật, phát triển sinh kế, đưa trẻ đến trường, phòng, chống tảo hôn và xây dựng thôn, làng bình yên, văn minh.

Điều cốt lõi là chuyển từ hỗ trợ sang trao cơ hội; từ cho cái cần trước mắt sang giúp người dân có năng lực phát triển lâu dài; từ đánh giá bằng số lượng hoạt động sang đánh giá bằng kết quả của từng hộ dân.

Khi cấp ủy quyết liệt, chính quyền sát cơ sở, MTTQ và các đoàn thể kiên trì đồng hành, người có uy tín phát huy vai trò nêu gương và mỗi hộ dân chủ động vươn lên, Cuộc vận động sẽ không chỉ dừng ở việc thay đổi nếp nghĩ, cách làm mà còn tạo động lực phát triển bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đó cũng là nền tảng để Gia Lai khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, giảm nghèo bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng những thôn, làng ngày càng no ấm, bình yên.

HIẾU THẢO