Đổi mới thanh toán y tế theo nhóm chẩn đoán: Hướng tới minh bạch, hiệu quả và công bằng

TS.BS Vũ Mạnh Hà, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế đã nhấn mạnh thông tin này khi phát biểu chủ trì hội thảo "triển khai xây dựng phương thức thanh toán theo nhóm chẩn đoán (DRG)" năm 2026 do Bộ Y tế tổ chức chiều 20/3.

Theo Thứ trưởng, phương thức thanh toán theo DRG đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng như một công cụ quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động bệnh viện. Việt Nam hiện đang trong quá trình nghiên cứu, xây dựng và từng bước hoàn thiện mô hình này trên cơ sở học tập kinh nghiệm quốc tế, đồng thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước.

TS.BS Vũ Mạnh Hà, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế phát biểu.

DRG – công cụ thay đổi cách chi trả y tế

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế) nhấn mạnh: Xây dựng phương thức thanh toán theo DRG dựa trên các quy định của Luật BHYT, Nghị định 188/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025. Bộ Y tế đã triển khai việc thành lập Ban chỉ đạo, chuẩn hóa mã lâm sàng, xây dựng tài liệu thuật toán, hoàn thiện dữ liệu khám chữa bệnh BHYT.

'Những năm qua, chính sách BHYT đã đạt được nhiều kết quả tích cực: Tỷ lệ bao phủ BHYT không ngừng tăng, năm 2025 ước đạt 95,16% dân số; Quyền lợi người tham gia ngày càng được mở rộng; Chất lượng khám, chữa bệnh từng bước được nâng cao; Người dân ngày càng được tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật hiện đại,…"- Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà nói.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Y tế cũng thẳng thắn cho hay, hệ thống cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là chi phí khám, chữa bệnh gia tăng nhanh; Cơ chế thanh toán theo phí dịch vụ còn bộc lộ hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ lạm dụng; Yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, hiệu quả trong quản lý và sử dụng quỹ BHYT.

Trong bối cảnh đó, việc đổi mới phương thức thanh toán là yêu cầu cấp thiết, trong đó phương thức thanh toán theo nhóm chẩn đoán (DRG) được xác định là một giải pháp quan trọng.

Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà cho biết, trên thế giới, mô hình DRG đã được nhiều quốc gia triển khai hiệu quả, góp phần chuẩn hóa chi phí điều trị theo nhóm bệnh; Tăng tính minh bạch, công bằng; Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực; Kiểm soát chi phí và hạn chế lạm dụng dịch vụ y tế.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã và đang chủ động phối hợp với các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và các chuyên gia để nghiên cứu, từng bước xây dựng và hoàn thiện các điều kiện cần thiết cho việc triển khai DRG.

"Đây là nhiệm vụ khó, phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, dữ liệu, công nghệ thông tin và năng lực quản lý, cũng như sự đồng thuận cao của các bên liên quan"- Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà nói.

Quang cảnh hội thảo.

Kinh nghiệm quốc tế: Thành công và những bài học cần lưu ý

Báo cáo tại hội thảo cho thấy, nhiều quốc gia đã triển khai DRG với các mô hình và mức độ khác nhau, mang lại những kết quả tích cực nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.

Tại Thái Lan, hệ thống DRG được sử dụng rộng rãi trong thanh toán bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, để khắc phục hạn chế khi DRG không khuyến khích sử dụng thuốc điều trị đắt tiền (như hóa chất ung thư), nước này đã áp dụng cơ chế tách riêng chi phí thuốc khỏi gói thanh toán DRG và thanh toán bổ sung nếu tuân thủ phác đồ điều trị.

Trong khi đó, Australia lại tập trung vào giám sát chất lượng dịch vụ. Quốc gia này xây dựng hệ thống đánh giá và có thể điều chỉnh giảm mức thanh toán nếu bệnh viện xảy ra sai sót chuyên môn, biến chứng hoặc tái nhập viện không cần thiết.

Indonesia là một ví dụ khác cho thấy, dù DRG giúp kiểm soát chi phí trung bình mỗi ca bệnh, nhưng số lượt khám chữa bệnh lại tăng nhanh, dẫn đến áp lực lên quỹ bảo hiểm y tế. Do đó, nước này đang nghiên cứu bổ sung các cơ chế kiểm soát tổng chi.

Những kinh nghiệm này cho thấy, việc áp dụng DRG cần đi kèm với các chính sách bổ trợ nhằm kiểm soát cả chi phí, chất lượng và số lượng dịch vụ.

Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế báo cáo kết quả triển khai xây dựng phương thức thanh toán theo DRG.

Hướng tới hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững

Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam đã có những bước chuẩn bị quan trọng cho việc triển khai DRG, như xây dựng hệ thống phân loại bệnh tật, mã hóa lâm sàng và thử nghiệm mô hình thanh toán.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Trong đó, việc chuẩn hóa hệ thống mã hóa bệnh tật (ICD), nâng cao chất lượng dữ liệu và xây dựng phương pháp hạch toán chi phí bệnh viện là những yếu tố then chốt.

Ngoài ra, việc xây dựng các tham số thanh toán như trọng số chi phí (RW) và mức giá cơ bản (base rate) cũng cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác và có sự đồng thuận của các bên liên quan.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh, các đơn vị thuộc Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ, khẩn trương rà soát, hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế chính sách và các hướng dẫn chuyên môn liên quan, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và khả thi trong triển khai.

Về phía các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, trong đó tập trung chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đầu tư, hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin phục vụ triển khai DRG.

Phó Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế Hoàng Trung Tuấn báo cáo tại hội thảo.

Các Sở Y tế tỉnh, thành phố cũng cần tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị trực thuộc; tổ chức đào tạo, tập huấn; lựa chọn các cơ sở đủ điều kiện để tham gia thí điểm, bảo đảm triển khai có trọng tâm, hiệu quả.

Thứ trưởng cũng bày tỏ mong muốn các chuyên gia, tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt trong xây dựng hệ thống phân nhóm, phương pháp tính toán và đào tạo nguồn nhân lực.

Các chuyên gia trong thảo luận tại hội thảo đã nhấn mạnh, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc phát triển DRG không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến tổ chức, quản lý và chính sách. Do đó, cần có cơ chế điều phối thống nhất, bảo đảm các nhiệm vụ như xây dựng hệ thống phân loại, thu thập dữ liệu, giám định và thanh toán được thực hiện đồng bộ.

Chuyên gia nước ngoài trình bày kinh nghiệm tại hội thảo.

Thái Bình/Ảnh: Trần Minh