Đổi mới sáng tạo mở xã hội, lấy cộng đồng và hệ sinh thái làm trung tâm

Trao giải quán quân trị giá 10.000 USD cho Vandalsoft - giải pháp nông nghiệp thông minh cho mô hình nuôi côn trùng làm thực phẩm. (Ảnh: PV)

Dự án Giải pháp Tương lai - Shinhan Square Bridge Việt Nam 2025–2026 (Đổi mới sáng tạo mở xã hội) đã đến chặng tổng kết hành trình thử nghiệm Proof of Concept (PoC) tại Việt Nam. Dự án được tài trợ bởi Quỹ Hy vọng, Tập đoàn Tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group Hope Foundation) thông qua United Way Worldwide, do Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững MSD (MSD United Way Việt Nam) điều phối và triển khai theo định hướng hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã được phê duyệt theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP của Chính phủ, với sự phối hợp đồng hành của Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia (NSSC).

Trên nền tảng đổi mới sáng tạo mở xã hội, sáng kiến “Bay lên-Soar” của Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững MSD được xác định là triết lý và mô hình vận hành xuyên suốt của dự án, dựa trên bốn trụ cột: S (Social Impact)-tạo tác động xã hội và môi trường rõ ràng; O (Open Innovation)-đồng kiến tạo với nhiều bên liên quan; A (Action and Evidence)-hành động dựa trên dữ liệu, bằng chứng và PoC thực tế; R (Responsible Scaling)-mở rộng có trách nhiệm, phù hợp với bối cảnh địa phương.

Giải pháp Tương lai được thiết kế như một mô hình Đổi mới sáng tạo mở xã hội (Social Open Innovation), nơi start-up không phát triển giải pháp một cách đơn lẻ, mà đồng kiến tạo cùng hệ sinh thái và được “đặt” vào bối cảnh triển khai thực tế ngay từ đầu.

Thông qua sáng kiến này, các start-up không chỉ chứng minh tính khả thi của công nghệ mà còn từng bước xác lập vị trí của mình trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Theo đó, tại sự kiện ở Hà Nội ngày 15/1 vừa qua, 10 start-up đến từ Việt Nam và Hàn Quốc, hoạt động trong hai lĩnh vực giáo dục trong kỷ nguyên mới và nông nghiệp hiệu quả-bền vững tại Việt Nam đã cùng nhau trực tiếp triển khai Proof of Concept (PoC) tại Việt Nam nhằm giải quyết những thách thức cụ thể liên quan chuyển đổi giáo dục và ứng dụng công nghệ, tối ưu sản xuất nông nghiệp, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Quá trình này được triển khai theo một lộ trình có cấu trúc và gắn với thực tiễn: các đội nhận được cố vấn chuyên sâu theo cơ chế đa bên, với sự tham gia của startup, chuyên gia, đối tác và đơn vị/cơ quan tiếp nhận giải pháp (host organization); đồng thời làm việc trực tiếp với các nhóm đối tượng và đối tác tại địa phương như cộng đồng, trường học, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để kiểm chứng mức độ phù hợp của giải pháp.

Trên nền tảng triển khai thực địa, các start-up thu thập dữ liệu và bằng chứng sử dụng, đo lường các chỉ báo tác động xã hội-môi trường, từ đó điều chỉnh mô hình kinh doanh và định hình chiến lược mở rộng trong giai đoạn tiếp theo. Giai đoạn triển khai và hoàn thiện PoC đã diễn ra từ 27/10 đến 31/12/2025, tạo nền tảng để các start-up bước vào Demo Day với các kết quả và minh chứng cụ thể trong bối cảnh Việt Nam.

Theo ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ (nguyên Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ), trong bối cảnh Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ để trở thành một quốc gia khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực đơn lẻ của từng start-up hay từng chương trình hỗ trợ.

Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ.

“Đổi mới sáng tạo chỉ thật sự bền vững khi được đặt trong một cơ chế hệ sinh thái, nơi các giải pháp có không gian thử nghiệm, được kết nối đồng bộ với chính sách, thị trường và cộng đồng. Những start-up tham gia Shinhan Square Bridge và dự án đã minh chứng các em không chỉ phát triển công nghệ, mà đã trực tiếp đi vào những thách thức thực tiễn của Việt Nam trong giáo dục, nông nghiệp và phát triển bền vững; triển khai thử nghiệm, tạo ra dữ liệu, bằng chứng và tác động xã hội cụ thể. Quan trọng hơn cả là chương trình đã góp phần xây dựng một nền tảng hợp tác giữa cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu-Trường đại học-doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức xã hội và cộng đồng. Chính sự chung tay của toàn bộ hệ sinh thái này mới là động lực giúp các startup không chỉ tồn tại, mà có thể phát triển, mở rộng và đóng góp lâu dài cho mục tiêu đổi mới sáng tạo quốc gia”, ông Phạm Hồng Quất nói.

Chia sẻ về ý nghĩa của cơ chế cộng đồng trong đánh giá giải pháp, bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện MSD, Giám đốc dự án bày tỏ tin tưởng đổi mới sáng tạo chỉ thật sự có ý nghĩa khi được đồng kiến tạo với nhiều bên liên quan, khi tiếng nói của cộng đồng và những người hưởng lợi cuối cùng được lắng nghe, và khi không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

Ông Sukkun Sun, Giám đốc Shinhan Square Bridge, Quỹ Hy vọng, Tập đoàn Tài chính Shinhan.

Dịp này, ông Sukkun Sun, Giám đốc Shinhan Square Bridge, Quỹ Hy vọng, Tập đoàn tài chính Shinhan nhận định, trong khuôn khổ đổi mới sáng tạo mở xã hội, start-up không chỉ cung cấp công nghệ mà đóng vai trò là những người giải quyết các thách thức thực tiễn, tạo ra giá trị xã hội thông qua các giải pháp nhằm cải thiện cuộc sống và cộng đồng, với mô hình phát triển bền vững và có khả năng nhân rộng.

Từ nền tảng đối thoại và kết nối đa bên tại sự kiện, Ban tổ chức cũng chứng kiến và công bố các hợp tác được hình thành trong khuôn khổ dự án như một kết quả “hữu hình” của cách tiếp cận đổi mới sáng tạo mở xã hội, khi thử nghiệm được chuyển hóa thành cam kết đồng hành dài hạn giữa startup và đối tác. Các hợp tác tiêu biểu bao gồm: BizCare với Plantner, Ecosoi với Kymviet, Ecosoi với Saigon Heritage by Lê House, DDOIT với Zodiac Clarity và MSD United Way Vietnam với Shoes Agtech.

Cũng dịp này, Ban tổ chức đã công bố kết quả giải thưởng, bao gồm: Giải Quán quân với trị giá 10.000 USD, thuộc về Vandalsoft - giải pháp nông nghiệp thông minh cho mô hình nuôi côn trùng làm thực phẩm; Giải Á quân với trị giá 7.500 USD, thuộc về Shoes Agtech - Airboots (robot siêu nhẹ đa năng trong nông nghiệp); hai giải Quý quân, trị giá 5.000 USD/giải, thuộc về: Plantner - phân bón thân thiện môi trường từ nguyên liệu tự nhiên/phụ phẩm và Recycle Ledger - nền tảng giao dịch B2B cho dầu ăn đã qua sử dụng (UCO).

Bên cạnh đó, còn có giải Bình chọn từ Cộng đồng (Community Vote) thuộc về Ecosoi - chuyển đổi phế phẩm lá dứa thành sợi dệt bền vững: Ecosoi tận dụng lá dứa thải bỏ để sản xuất sợi dệt, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm chất thải nông nghiệp.

LÊ ANH