Đổi mới giáo dục mầm non từ thực tiễn

Đổi mới từ thực tiễn

Được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Mầm non Mai Dịch khi mới 35 tuổi (năm 2010), cô Dự khi đó đã có hơn một thập kỷ gắn bó với nghề. Tốt nghiệp Khoa Giáo dục Mầm non, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội năm 1997, đến nay cô đã có hơn 27 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục mầm non.

Trong thời gian công tác tại Trường Mầm non Mai Dịch, cô Dự cùng tập thể nhà trường quyết tâm hiện thực hóa chủ trương xây dựng mô hình trường mầm non chất lượng cao.

Không có khuôn mẫu sẵn, nhà trường từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, đầu tư hệ thống phòng chức năng, đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời mời các chuyên gia trong và ngoài nước đào tạo giáo viên theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm.

Sau ba năm triển khai, Trường Mầm non Mai Dịch được công nhận là trường chất lượng cao, trở thành địa chỉ tham quan, học tập của nhiều địa phương.

Cô Vũ Ngọc Dự chia sẻ tại Lễ kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam và Đại hội Thi đua yêu nước ngành Giáo dục lần thứ VIII. Ảnh: VGP/Thu Trang

Năm 2020, cô Vũ Ngọc Dự được luân chuyển về Trường Mầm non Ánh Sao. Tại đây, cô tiếp tục thúc đẩy đổi mới, xây dựng các không gian trải nghiệm cho trẻ, đưa giáo dục STEM vào tất cả các lớp học. Chỉ trong hai năm học 2023–2024, nhà trường đã đón hơn 3.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên trong cả nước đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

Đổi mới có chọn lọc

Tại Trường Mầm non Thống Nhất (Hà Nội), cô Phạm Thị Long Quân không lựa chọn cách đổi mới ồ ạt hay chạy theo trào lưu. Khi các phương pháp như Montessori, STEAM được nhắc đến ngày càng nhiều, cô dành thời gian nhìn thẳng vào thực tế lớp học: sĩ số còn đông, trình độ giáo viên chưa đồng đều, điều kiện cơ sở vật chất giữa các lớp còn chênh lệch.

Theo cô Long Quân, trước khi đưa bất kỳ phương pháp mới nào vào giảng dạy, nhà trường cần đánh giá kỹ bối cảnh cụ thể. Nếu triển khai dàn trải, thiếu chuẩn bị, cái mới rất dễ trở thành áp lực đối với giáo viên và ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ. “Nếu làm nhanh cho kịp phong trào, người mệt nhất sẽ là giáo viên và người chịu tác động trực tiếp là trẻ”, cô chia sẻ.

Cô Phạm Thị Long Quân trong một buổi học với các bạn nhỏ.

Từ quan điểm đó, Trường Mầm non Thống Nhất lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, đổi mới từng bước, ưu tiên những nội dung phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non. Montessori và STEAM không được áp dụng một cách máy móc hay toàn diện, mà được chọn lọc, lồng ghép vào các hoạt động giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá và phát triển sự tự tin.

Trong lớp học, trẻ được học thông qua thực hành, được khuyến khích chủ động, mạnh dạn, biết hợp tác và từng bước hình thành kỹ năng giải quyết những vấn đề nhỏ trong đời sống hằng ngày. Giáo viên được hỗ trợ để thích ứng dần, tránh quá tải trong quá trình đổi mới.

Những thay đổi ấy không tạo ra hiệu ứng rầm rộ, nhưng mang lại chuyển biến tích cực và bền vững. Trẻ đến trường vui vẻ, tự tin hơn; giáo viên yên tâm với nhịp đổi mới vừa sức; phụ huynh tin tưởng khi chứng kiến sự tiến bộ của con. Với cô Phạm Thị Long Quân, đổi mới giáo dục mầm non không phải là chạy theo cái mới, mà là biết nói “chưa” khi điều kiện chưa chín, để giữ vững chất lượng giáo dục lâu dài.

Bền bỉ với giáo dục mầm non

Cô Trần Thị Tương Giao – Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh (phường Rạch Dừa, TP Hồ Chí Minh).

Hơn 34 năm gắn bó với giáo dục mầm non, cô Trần Thị Tương Giao – Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh (phường Rạch Dừa, TP Hồ Chí Minh) có hành trình nghề nghiệp đặc biệt khi làm việc tại nhiều cơ sở mầm non với điều kiện rất khác nhau.

Vào nghề năm 1991, cô Giao từng công tác tại 5 cơ sở giáo dục mầm non, trong đó có những đơn vị được cải tạo từ nhà ở dân sinh, diện tích chật hẹp, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh ấy, bà không áp dụng máy móc các mô hình có sẵn, mà lựa chọn cách làm linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nhà trường.

Tại Nhà trẻ Phường 5, không gian lớp học được sắp xếp lại theo hướng ưu tiên tối đa cho hoạt động học tập, vui chơi và trải nghiệm của trẻ. Ở những cơ sở khác, bà tập trung xây dựng nền nếp chuyên môn, chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và tăng cường phối hợp với phụ huynh để tạo sự đồng thuận trong chăm sóc, giáo dục trẻ.

Khi đảm nhiệm vai trò Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh, cô Trần Thị Tương Giao tiếp tục theo đuổi tinh thần đổi mới gắn với thực tiễn. Cơ sở vật chất và trang thiết bị được đầu tư theo lộ trình phù hợp; đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin; các phương pháp giáo dục tiên tiến được tiếp cận và vận dụng linh hoạt. Trẻ được làm quen với tiếng Anh, rèn luyện kỹ năng ngay từ những năm đầu đời, song không chạy theo thành tích hay hình thức.

Theo cô Giao, điều quan trọng nhất là dù ở môi trường nào, trẻ cũng không bị thiệt thòi vì điều kiện khách quan của nhà trường. Chính khả năng điều chỉnh cách làm phù hợp với thực tế, lấy trẻ làm trung tâm, đã tạo nên dấu ấn nghề nghiệp bền bỉ của bà trong suốt hơn ba thập kỷ cống hiến cho giáo dục mầm non.

Minh Phong