Độc đáo nghề kéo lưới rùng truyền thống ở biển Mũi Né

Nghề kéo lưới rùng truyền thống vẫn được người dân các vùng biển Lâm Đồng gìn giữ, duy trì như một sinh kế và nét văn hóa lao động đặc trưng.

Không chỉ mang lại nguồn hải sản tươi, nghề kéo lưới rùng còn tạo nên hình ảnh lao động cộng đồng bình dị, trở thành trải nghiệm thu hút du khách khi đến với vùng biển Lâm Đồng.

Khi bình minh vừa ló dạng, bãi biển ở phường Mũi Né đã rộn ràng tiếng gọi nhau của ngư dân. Từng tốp người khiêng lưới ra biển kéo lưới. Dọc từ bãi biển Rạng đến Hòn Rơm có hơn chục lưới rùng khai thác hải sản, tạo nên không khí lao động sôi nổi.

Theo ngư dân địa phương, kéo lưới rùng, còn gọi là kéo lưới quát, là nghề truyền thống có từ lâu đời ở Mũi Né. Ngư dân sử dụng ngư cụ tương đối thô sơ, chủ yếu khai thác tại các bãi biển gần bờ, có đáy cát và mực nước không quá sâu. Tùy điều kiện thời tiết, con nước và thủy triều, họ lựa chọn thời điểm thả lưới phù hợp để nâng cao hiệu quả đánh bắt.

Theo cách làm truyền thống, một người điều khiển thuyền thúng, đi ngược con nước và thả lưới thành vòng cung để vây cá gần bờ. Sau khi thả lưới, hàng chục ngư dân chia thành hai nhóm ở hai đầu vòng cung, mỗi nhóm giữ một đầu dây, vừa kéo lưới vào bờ vừa đi thụt lùi trên bãi cát. Vì vậy, nghề kéo lưới rùng còn được ví là nghề của những người đi giật lùi. Khi lùi hết đoạn đường được phân công, mỗi người lại tiến lên phía trước để tiếp tục kéo lưới. Điểm độc đáo của nghề kéo lưới rùng là sức lực của người kéo không dồn vào đôi tay mà lại nằm ở thắt lưng và đôi chân trần luôn bám chặt trên mặt cát.

Nghề kéo lưới rùng ở Lâm Đồng là nghề đánh bắt hải sản bằng những ngư cụ thô sơ và chủ yếu dựa vào sức người tập thể.

Sau khoảng một giờ, hai nhóm ngư dân dần tiến lại gần nhau, kéo phần lưới vây cá vào sát bờ. Mọi người tiếp tục xuống nước, phối hợp đưa lưới lên bãi. Trong lưới có nhiều loại hải sản như cá liệt, cá chỉ, cá bạc má, tôm, mực… Ngư dân nhanh chóng phân loại sản phẩm, trong khi những người khác giũ lưới, chuẩn bị cho mẻ kéo tiếp theo. Hải sản được bán trực tiếp cho người dân tại bãi biển hoặc chuyển cho thương lái đưa đến các chợ truyền thống.

Ngư dân Cao Văn Bảy, Tổ dân phố 4, phường Mũi Né cho biết, công đoạn vất vả nhất là lúc bủa lưới và khi kéo phần đáy lưới vào gần bờ. Lúc này, ngư dân phải di chuyển liên tục, có khi phải lội xuống biển để kéo. “Nếu biển êm thì giai đoạn này đỡ vất vả, chứ khi gặp lúc sóng to gió lớn thì gian nan vô cùng”, ông Bảy chia sẻ.

Theo ông Bảy, nghề kéo lưới rùng chủ yếu dựa vào sức người và sự phối hợp tập thể. Người làm nghề cần có sức bền, sự kiên trì và phối hợp nhịp nhàng. “Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng không ít nhọc nhằn. Mọi người thường phải ra biển từ khoảng 3- 4 giờ để đón con nước và làm việc tới 10 giờ sáng. Những ngày gió lạnh, sóng lớn, việc kéo lưới càng vất vả. Bởi vậy, sự san sẻ sức lực giữa các thành viên là yếu tố quan trọng để hoàn thành mỗi mẻ lưới”, ông Bảy chia sẻ.

Với 45 năm gắn bó với nghề kéo lưới rùng, ông Trần Ngọc Anh, ở phường Mũi Né cho biết, nguồn lợi thủy sản ven bờ hiện không còn dồi dào như trước. Nếu như trước đây, mỗi mẻ lưới có thể thu được vài tấn cá thì nay sản lượng đã giảm, dù một số ngày ngư dân vẫn thu được vài tấn cá mỗi mẻ.

Ngư dân kéo lưới rùng tại vùng biển Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng.

Theo ông Ngọc Anh, nghề kéo lưới rùng phụ thuộc vào con nước, thủy triều và sự xuất hiện của các đàn cá nổi nên sản lượng không ổn định. Có ngày ngư dân thu được nhiều hải sản, nhưng cũng có ngày chỉ đủ cải thiện bữa ăn gia đình. Sau khi trừ phần của chủ lưới, số tiền còn lại được chia cho những người tham gia; thu nhập mỗi người có ngày chỉ vài chục nghìn đồng, có ngày đạt vài trăm nghìn đồng.

“Nghề kéo lưới rùng không phân biệt tuổi tác hay giới tính, miễn người tham gia có đủ sức khỏe để đáp ứng yêu cầu lao động. Mỗi buổi kéo lưới không chỉ mang lại thu nhập mà còn là dịp thể dục buổi sáng, rèn luyện sức khỏe, duy trì nhịp sống lao động và giữ gìn sự gắn bó với biển”, ông Ngọc Anh nói.

Cùng với sự phát triển của du lịch, nghề kéo lưới rùng dần trở thành một nét sinh hoạt đặc trưng tại vùng biển Mũi Né, thu hút du khách đến tìm hiểu đời sống mưu sinh, tập quán lao động và văn hóa truyền thống của ngư dân địa phương.

Chị Nguyễn Ngọc Trâm, du khách từ Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: “Đây là một trải nghiệm rất thú vị khi được tận mắt chứng kiến cảnh ngư dân kéo lưới và thu hoạch hải sản ngay trên bãi biển. Tôi thích thú khi nhìn thấy những mẻ mực, cá tươi sống vừa được đưa lên bờ. Qua hoạt động này, con tôi hiểu thêm về cuộc sống của người dân miền biển”.

Ngư dân phải canh con nước và lựa chọn thời điểm thả lưới phù hợp để nâng cao hiệu quả đánh bắt.

Không chỉ ở Mũi Né, nghề kéo lưới rùng còn phổ biến tại một số vùng biển Lâm Đồng như: Hòa Thắng, Liên Hương, Tuy Phong... Từ những bước chân lùi đều trên cát đến niềm vui khi mẻ lưới đầy cá cập bờ, nghề kéo lưới rùng tiếp tục góp phần làm nên bản sắc văn hóa miền biển. Đây cũng là cơ sở để phát triển các hoạt động du lịch trải nghiệm phù hợp, vừa bảo tồn nghề truyền thống, vừa góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Bài và ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN