Độc đáo Lễ cúng máng nước của đồng bào M'Nông ở Trà Leng

Đông đảo cộng đồng M'Nông chứng kiến nghi lễ cúng máng nước truyền thống. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Lễ cúng máng nước là nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn đối với các đấng thiêng liêng và ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ. Nghi lễ phản ánh mối quan hệ gắn bó giữa con người với nguồn nước, rừng núi và cộng đồng.

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, điểm đáng chú ý của chương trình là tái hiện nghi lễ trong không gian văn hóa liên hoàn, gắn với ý nghĩa và trình tự thực hành của lễ cúng máng nước.

Trước khi tổ chức lễ cúng, các già làng, người có uy tín bàn bạc nội dung và phân công người đại diện cúng lễ. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Tại không gian thượng nguồn, cộng đồng thực hiện nghi thức cúng tạ ơn, cầu mong sự che chở cho nguồn nước. Tiếp đó là không gian dòng chảy và máng nước, thể hiện sự kết nối giữa đầu nguồn với đời sống dân làng.

Ở không gian hạ nguồn - nhà làng, cộng đồng thực hiện nghi thức cúng hạ nguồn, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ. Cuối cùng, tại không gian cộng đồng, diễn ra nghi thức ghi nhận, bàn giao máng nước cùng các hoạt động giao lưu văn hóa, ẩm thực.

Già làng Hồ Văn Đề (bên phải) dẫn đầu đoàn già làng M'Nông tiến đến vị trí chọn tổ chức lễ cúng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Các không gian liên kết thành một chỉnh thể, giúp người tham dự hiểu rõ hơn trình tự nghi lễ, quan niệm văn hóa và mối quan hệ gắn bó giữa con người với nguồn nước, rừng núi và cộng đồng. Cách phục dựng này góp phần làm rõ bối cảnh văn hóa, vai trò của các chủ thể thực hành và những giá trị được cộng đồng gìn giữ, trao truyền.

Thông qua hoạt động phục dựng, Bảo tàng Đà Nẵng mong muốn góp phần khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng M’Nông trong bảo vệ di sản; tạo điều kiện để các già làng, nghệ nhân và người am hiểu phong tục trực tiếp thực hành, giới thiệu, chia sẻ tri thức văn hóa với thế hệ trẻ và công chúng.

Hoạt động cũng hướng đến việc bổ sung tư liệu phục vụ nghiên cứu, góp phần hỗ trợ cộng đồng duy trì và trao truyền nghi lễ trong đời sống.

Thanh niên được phân công nhiệm vụ khiêng heo đen, vật tế cúng thần. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Các già làng thực hiện nghi thức cúng hạ nguồn. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Phụ nữ M'Nông dùng ống lồ ô hứng nguồn nước từ thượng nguồn sau khi các già làng thực hiện xong nghi thức cúng thần nước. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Nước nguồn hòa máu heo được phụ nữ M'Nông mang về nấu cơm gia đình. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Sau lễ cúng, cộng đồng M'Nông tổ chức múa hát trống chiêng, mừng nguồn nước đã về. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Thiếu nữ M'Nông tái hiện hoạt cảnh chào đón thần nước. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Trẻ em hồn nhiên tắm nguồn nước mới tại máng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Bên trong nhà cộng đồng, nam nữ M'Nông trao nhau miếng trầu tươi, quây quần cùng câu chuyện bảo tồn văn hóa truyền thống. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Một em bé diện sắc phục truyền thống, hồn nhiên theo câu chuyện của làng trong ngày cúng máng nước. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Học sinh M’Nông được các cô giáo dẫn đến khu vực máng nước để hiểu rõ hơn vai trò của nguồn nước trong đời sống cộng đồng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Già làng Hồ Văn Đề trình diễn nhạc cụ đàn đá phục vụ cộng đồng và du khách. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Phụ nữ M'Nông tranh thủ rửa rau bên dòng nước mát. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Những em nhỏ M'Nông ôm bầu nước, chờ đến lượt hứng dòng nước trong mát. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Niềm vui của 2 người đàn ông M'Nông bên nguồn nước sạch được bàn giao cho cộng đồng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Học sinh cùng cô giáo chụp ảnh lưu niệm sau khi tham gia lễ hội cúng máng nước. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Đại diện chính quyền xã Trà Leng và thôn Tăk Xoai ký bàn giao máng nước cho cộng đồng sử dụng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Các đại biểu thực hiện nghi thức cắm biển khu vực máng nước cộng đồng M'Nông. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

ALĂNG NGƯỚC