Độc đáo điệu múa mời rượu của người Êđê

Những cô gái người Êđê nhẹ nhàng bước ra bên ché rượu cần, uyển chuyển trong điệu múa mời rượu truyền thống trong không gian trầm hùng của tiếng chiêng ngân vang. Từng nhịp chân, từng động tác tay mềm mại như lời chào thân thiện gửi đến thần linh và khách quý. Điệu múa mời rượu thường hiện diện trong lễ cúng mừng lúa mới, lễ cúng bến nước, lễ cúng sức khỏe, lễ cưới và các lễ hội truyền thống của buôn làng. Không gian múa là nhà dài ấm cúng, sân lễ rộn ràng hay bên những ché rượu cần, nơi kết nối con người với cộng đồng và cội nguồn văn hóa Êđê.

Già làng Y Kŭt Niê (Aê Nang), buôn Prao, xã Mdrak, tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Theo phong tục của người Êđê, múa mời rượu là múa trong dịp buôn làng có niềm vui, khi có ché rượu cần, không được múa khi gia đình có tang. Người xưa nói rằng là nơi hội tụ những chàng trai cô gái cùng tụ họp, khắp buôn làng về chung vui”.

Múa mời rượu của người Êđê được tái hiện trên sân khấu.

Điệu múa mời rượu của người Êđê được thể hiện bằng những động tác nhẹ nhàng, với bước chân đều đặn xoay vòng quanh ché rượu cần. Đôi tay mềm mại, uyển chuyển trong từng cử chỉ mời gọi, chào đón đầy trân trọng. Tuy không cầu kỳ về hình thức, điệu múa lại mang đậm tính nghi lễ và ý nghĩa biểu trưng, thể hiện sự tôn kính đối với thần linh và các vị khách quý. Hòa cùng điệu múa là âm thanh rộn ràng của chiêng Êđê, với nhịp chiêng chậm rãi, đều đặn, tạo nên không gian linh thiêng mà ấm áp, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Nghệ nhân Y Klôt Buôn Yă (Aê Thảo), buôn Hra Ea Ning, xã Dray Bhăng, tỉnh Đắk Lắk cho biết, múa mời rượu của người Êđê là biểu hiện sinh động của lòng hiếu khách, là sợi dây kết nối các thành viên trong buôn làng, đồng thời phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cộng đồng. Qua điệu múa, người Êđê bày tỏ niềm tin, sự tri ân và ước vọng về cuộc sống yên vui, ấm no.

Nước rót vào ché rượu phải được múc từ bến nước bằng quả bầu khô.

“Sau khi hoàn tất các nghi lễ cúng bến nước, cúng sức khỏe sẽ có phần múa mời rượu với mong muốn bà con buôn làng đong đầy niềm vui và ấm no. Đó chính là lời mời gọi các vị thần núi, thần nước, ông bà tổ tiên nghe tiếng chiêng, thấy điệu múa sẽ về chung vui với bà con buôn làng mình”, nghệ nhân Y Klôt Buôn Yă cho biết thêm.

Cũng theo nghệ nhân Y Klôt Buôn Yă, người múa thường mặc trang phục truyền thống của người Êđê (váy áo thổ cẩm). Theo tập quán xưa, trước khi uống rượu cần, nước đổ vào ché phải được múc từ bến nước của buôn bằng quả bầu khô, không lấy từ nguồn khác, vì đó là nguồn nước thiêng. “Nếu cúng với 3 ché rượu cần thì có 3 người múa, 7 ché rượu cần thì có 7 người múa. Thông thường số người múa từ 5 người trở lên và luôn theo số lẻ, không múa theo số chẵn. Ngày xưa, trước khi uống rượu cần, nước đổ vào ché rượu phải được múc từ bến nước bằng quả bầu khô, tuyệt đối không lấy từ nguồn nước khác”.

Múa mời rượu không chỉ là nghi lễ, mà còn là một nghệ thuật sống động, nơi âm nhạc, chuyển động và tâm linh hòa làm một. Từng bước chân, từng động tác tay đều được thực hiện với sự tôn kính, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, thần linh và cộng đồng. Giữa nhịp chiêng ngân vang và tiếng cười thân thiện của buôn làng, du khách sẽ cảm nhận được sự ấm áp, hồn hậu và linh thiêng trong từng khoảnh khắc văn hóa của Tây Nguyên.

H Zawut Byă/VOV-Tây Nguyên