Doanh nghiệp Việt nên làm gì trong 150 ngày Mỹ áp thuế đồng loạt 15%?

Trong 150 ngày, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng lợi thế chi phí để đẩy nhanh tiến độ giao hàng, hoàn tất các hợp đồng thương mại. Ảnh: Quỳnh Danh.

Sáng 25/3, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh khu vực TP.HCM (VCCI-HCM) và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức Hội thảo "Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Mỹ".

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang chịu thuế nhập khẩu tạm thời 150 ngày của Mỹ, chính sách này đang tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường, môi trường đầu tư và chuỗi cung ứng sản xuất hàng hóa.

Doanh nghiệp đang tức tốc giao hàng

Bà Bùi Thị Ninh, Phó giám đốc VCCI-HCM cho biết trước đây, Việt Nam chịu mức 20% trong khi phần lớn các nước trong khu vực chịu khoảng 19% - chênh lệch nhỏ nhưng đủ tạo bất lợi cạnh tranh. Việc áp dụng mức thuế đồng loạt 15% hiện tại giúp môi trường cạnh tranh xuất khẩu trong khu vực trở nên cân bằng hơn.

Theo bà, một số doanh nghiệp tại TP.HCM đã và đang tận dụng lợi thế chi phí để đẩy nhanh tiến độ giao hàng, hoàn tất các hợp đồng thương mại, đáp ứng xu hướng đẩy nhanh tiến độ đặt hàng, nhập hàng của các nhà nhập khẩu Mỹ.

Tuy nhiên, bà Cao Thị Phi Vân, Phó giám đốc ITPC cho biết việc áp dụng mức thuế đồng đều cũng làm giảm lợi thế tương đối của hàng Việt so với các đối thủ, đặc biệt ở những ngành có biên lợi nhuận thấp.

Sau 150 ngày, doanh nghiệp có thể đối mặt với yêu cầu giảm giá từ đối tác Mỹ để chia sẻ chi phí thuế, kéo theo nguy cơ giảm đơn hàng hoặc gián đoạn hợp đồng. Tính bất định về chính sách sau thời hạn này cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư, từ đó tác động đến dòng vốn FDI định hướng xuất khẩu và kế hoạch mở rộng sản xuất.

Bà Cao Thị Phi Vân, Phó giám đốc ITPC phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC.

Phát biểu tại hội thảo, TS Huỳnh Thế Du từ Đại học Wisconsin Oshkosh (Mỹ) cảnh báo một rủi ro cốt lõi trong trung hạn là việc Mỹ sẽ tăng cường giám sát chặt chẽ các hành vi lẩn tránh xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

"Việc hàng hóa từ nước thứ ba trung chuyển qua Việt Nam để tránh thuế nếu gia tăng trong giai đoạn này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu 'Made in Vietnam', kéo theo các lệnh điều tra sâu rộng trong tương lai", TS Du nói.

Chuẩn bị các kịch bản ứng phó

Trên cơ sở đó, TS Huỳnh Thế Du cho rằng doanh nghiệp cần khẩn trương đàm phán lại các điều khoản hợp đồng với đối tác Mỹ, đặc biệt lưu ý các điều khoản Incoterms, cơ chế chia sẻ chi phí thuế và điều chỉnh giá.

Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến cáo quản lý minh bạch, chặt chẽ hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu để sẵn sàng minh chứng xuất xứ hợp pháp khi được yêu cầu; nghiên cứu tận dụng kho ngoại quan để linh hoạt thời điểm thông quan; xây dựng ngay các phương án dự phòng cho kịch bản mức thuế bị nâng lên 15% hoặc khi Mỹ áp dụng các công cụ thuế quan khắt khe hơn sau ngày 24/7.

Song song đó, ông cho rằng các doanh nghiệp nên đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm rủi ro phụ thuộc.

GS Trần Ngọc Anh, Đại học Indiana (Mỹ) đưa ra 3 kịch bản chính có thể xảy ra sau 150 ngày. Kịch bản thứ nhất là thể chế hóa thuế Mục 301 - một kịch bản leo thang với xác suất khoảng 60%, theo đánh giá của vị giáo sư. Trong trường hợp này, Mỹ hoàn tất điều tra và áp thuế trừng phạt ở mức 20-30%, thay cho mức 10%, tập trung vào các nhóm hàng như thép, xe điện và linh kiện bán dẫn.

Kịch bản thứ hai là Mỹ nới lỏng chính sách nhưng đi kèm rủi ro lạm phát cao. Diễn biến này có thể xảy ra nếu giá dầu Brent vượt 140 USD/thùng hoặc Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) phán quyết Chương 122 là lạm quyền. Khi đó, Quốc hội Mỹ có thể bãi bỏ đạo luật này, đưa thuế suất quay về mức MFN, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh đột biến, chẳng hạn hàng dệt may có thể giảm thuế từ 20% xuống còn 10%.

Kịch bản thứ ba là thỏa hiệp qua thỏa luận ART. Theo đó, Việt Nam chấp nhận một số nhượng bộ như mở cửa thị trường nông sản cho thịt heo, ngô, đậu tương Mỹ; công nhận tiêu chuẩn xe hơi Mỹ; đồng thời cam kết mua thiết bị Boeing. Đổi lại, Việt Nam có thể được đưa vào Phụ lục III với mức thuế 0%, được miễn trừ khỏi các đợt tăng thuế diện rộng và trở thành "đối tác ưu tiên".

Trên cơ sở đó, GS Trần Ngọc Anh đề xuất doanh nghiệp cần hành động khẩn cấp ngay trong tháng 3 này, bằng việc rà soát mã HTS 10 số để xác định mức thuế mà doanh nghiệp phải chịu. Hiện có khoảng 1.655 dòng thuế được miễn trừ 10% theo Phụ lục II. Doanh nghiệp nên yêu cầu hoàn thuế hàng quá cảnh nếu vận đơn (B/L) bốc hàng trước ngày 24/2 và nhập cảnh trước ngày 28/2.

Từ tháng 4 tới, các hiệp hội ngành hàng tại Việt Nam cần phối hợp với luật sư thương mại tại Washington, tham gia phiên điều trần Chương 301 để chứng minh năng lực sản xuất dựa trên cung cầu thực tế. Và trong giai đoạn từ tháng 7, GS Anh khuyến cáo doanh nghiệp thực hiện tái cấu trúc giá bán nếu thuế Mục 301 chính thức có hiệu lực.

Thảo Liên