Doanh nghiệp Pháp chật vật vì chi phí AI leo thang

Theo báo Le Monde, sau giai đoạn các hãng công nghệ chấp nhận "trợ giá" để nhanh chóng mở rộng thị phần trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều doanh nghiệp tại Pháp và trên thế giới đang phải đối mặt với hóa đơn sử dụng AI tăng mạnh. Xu hướng này buộc các doanh nghiệp phải siết chặt quản lý chi phí, đồng thời tìm kiếm những giải pháp AI có giá thành hợp lý hơn.

Chi phí AI đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này trên quy mô lớn. Ông Etienne Grass, Giám đốc phụ trách AI của Tập đoàn tư vấn Capgemini, nhận định thời kỳ "bữa trưa miễn phí" đã kết thúc khi các nhà cung cấp AI bắt đầu điều chỉnh mô hình tính phí sau giai đoạn chấp nhận chịu lỗ để thu hút khách hàng.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính khiến chi phí tăng nhanh là sự thay đổi trong cách thức hoạt động của AI. Nếu trước đây các chatbot chủ yếu trả lời câu hỏi của người dùng thì nay nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang sử dụng các "AI agent" có khả năng tự động thực hiện hàng loạt tác vụ phức tạp như lập trình, phân tích dữ liệu, tổng hợp báo cáo hay soạn thảo tài liệu. Để hoàn thành một nhiệm vụ, các hệ thống này có thể tự tạo ra hàng chục, thậm chí hàng trăm yêu cầu xử lý, khiến lượng tài nguyên tính toán tiêu thụ tăng theo cấp số nhân.

Điều đó được phản ánh rõ qua số lượng token – đơn vị dùng để đo khối lượng dữ liệu mà mô hình AI xử lý hoặc tạo ra. Google cho biết hiện mỗi tháng tập đoàn xử lý khoảng 3,2 triệu tỷ token, cao gấp gần 7 lần so với cùng kỳ năm trước và gấp hơn 300 lần so với hai năm trước. Trong khi đó, OpenAI cho biết số lượt tương tác hằng ngày với trợ lý lập trình Codex đã tăng gấp 15 lần kể từ đầu năm, còn số doanh nghiệp tạo ra trên 1.000 tỷ token đã tăng nhanh.

Sự bùng nổ nhu cầu sử dụng AI kéo theo chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu ngày càng lớn do tiêu thụ nhiều điện năng và chip xử lý hiệu năng cao. Trong bối cảnh đó, các nhà cung cấp AI đã chuyển từ hình thức thu phí cố định theo thuê bao sang tính phí theo khối lượng token thực tế được sử dụng. Đây là nguyên nhân trực tiếp khiến hóa đơn AI của nhiều doanh nghiệp tăng đột biến.

Theo Công ty tư vấn AI Artefact, với những doanh nghiệp sử dụng AI ở cường độ cao, chi phí hiện có thể lên tới khoảng 500 euro (xấp xỉ 568 USD)/người dùng mỗi tháng, thậm chí khoảng 2.000 euro/tháng đối với các trợ lý AI phục vụ lập trình. Anthropic cũng cho biết số doanh nghiệp chi hơn 1 triệu USD mỗi năm để sử dụng trợ lý AI Claude đã tăng gấp 14 lần chỉ sau vài tháng.

Thực tế này khiến không ít doanh nghiệp phải điều chỉnh lại kế hoạch tài chính. Theo báo The Information, Uber và ServiceNow đã sử dụng hết ngân sách AI dự kiến cho cả năm chỉ trong bốn tháng đầu năm. Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cũng thừa nhận chi phí AI hiện đã trở thành một trong những chủ đề được khách hàng quan tâm nhất.

Một khảo sát của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Atlanta dự báo chi phí AI bình quân trên mỗi lao động tại các doanh nghiệp lớn ở Mỹ sẽ tăng hơn 50% trong năm 2026, lên khoảng 1.776 USD/người/năm. Ông Etienne Grass cho rằng về lâu dài, chi phí AI có thể chiếm trên 10% quỹ lương của doanh nghiệp, tương tự tỷ lệ hiện nay tại công ty AI Mistral.

Trước áp lực chi phí, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển từ giai đoạn mở rộng ứng dụng AI sang tối ưu hóa hiệu quả sử dụng. Amazon đã ngừng công khai bảng xếp hạng số lượng token mà nhân viên sử dụng, trong khi Salesforce phát triển công cụ đánh giá hiệu quả AI dựa trên kết quả công việc hoàn thành thay vì lượng token tiêu thụ. Nhiều doanh nghiệp cũng thiết lập hạn mức sử dụng AI theo từng bộ phận hoặc từng nhân viên nhằm kiểm soát chi phí.

Song song với đó, xu hướng sử dụng các mô hình AI mã nguồn mở ngày càng được quan tâm. Khác với những mô hình thương mại của các tập đoàn công nghệ lớn, AI mã nguồn mở không thu phí bản quyền mà doanh nghiệp chỉ phải chi trả chi phí tính toán, giúp giảm đáng kể tổng chi phí vận hành. Các nhà cung cấp AI cũng đang phát triển những mô hình nhỏ gọn hơn để xử lý các tác vụ đơn giản, qua đó hạn chế việc sử dụng những mô hình lớn vốn tiêu tốn nhiều tài nguyên.

Theo nhiều chuyên gia, thị trường AI đang bước sang giai đoạn mới, khi doanh nghiệp không còn chỉ chạy đua mở rộng quy mô ứng dụng mà phải cân nhắc kỹ hiệu quả đầu tư. Trong bối cảnh chi phí tiếp tục leo thang, khả năng tối ưu hóa việc sử dụng AI và lựa chọn các giải pháp có chi phí hợp lý sẽ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong những năm tới.

Hữu Chiến/vnanet.vn