Doanh nghiệp căng mình tìm cách giảm thiểu thiệt hại do xung đột tại Trung Đông

Chi phí vận tải leo thang, chuỗi cung ứng gián đoạn

Cuộc xung đột ở Trung Đông đã ảnh hưởng rõ rệt đến việc vận chuyển và đơn hàng của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Các tàu hàng phải vòng qua mũi Hảo Vọng khiến thời gian giao hàng kéo dài thêm 12-20 ngày. Điều này làm cho cước vận tải tăng vọt, chưa kể doanh nghiệp mất thêm phí bảo hiểm và phụ phí rủi ro chiến tranh.

Đóng gói sản phẩm bưởi da xanh tại Công ty Vina T&T Group. Ảnh: Vina T&T Group

Ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T Group chia sẻ, mặt hàng trái cây xuất khẩu của công ty đang chịu rủi ro lớn, bởi khi tàu hàng đi trên biển quá lâu sẽ ảnh hưởng đến chất lượng trái cây. Cụ thể, thanh long, xoài có thời hạn bảo quản chỉ 35 ngày, nhãn là 45 ngày và bưởi, dừa là 70 ngày. Nếu hải trình quá dài thì những loại trái cây có thời hạn bảo quản ngắn ngày sẽ gặp nhiều rủi ro khi đối tác nhập khẩu có thể từ chối nhận hàng hoặc ép giá.

Ông Nguyễn Đình Tùng cũng lo ngại chiến sự tại Trung Đông khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, mua sắm, ảnh hưởng đến việc tiêu thụ hàng hóa Việt Nam. Do đó, Công ty Vina T&T Group buộc phải tự bảo vệ mình bằng cách sử dụng 100% container lạnh có công nghệ kiểm soát khí quyển. Đồng thời đàm phán với đối tác ngay từ sớm để cùng nhau chia sẻ những rủi ro, hao hụt nếu có.

Trong khi đó, đánh giá sức ảnh hưởng của xung đột ở Trung Đông, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, tác động đối với ngành thủy sản không chỉ dừng ở chi phí vận chuyển tăng cao mà còn là nguy cơ đứt gãy chuỗi lạnh, thiếu nguồn cung cục bộ và biến động giá theo từng phân khúc sản phẩm.

Chế biến tôm xuất khẩu tại một nhà máy thuộc tỉnh An Giang. Ảnh minh họa

Khi rủi ro an ninh gia tăng, nhiều hãng tàu phải đổi hướng hoặc tạm dừng qua đây, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí tăng mạnh. Các hãng vận tải lớn như Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM đã áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh, đồng thời hạn chế nhận container lạnh.

Chỉ trong vài ngày qua, cước vận tải từ châu Á sang Dubai đã tăng gấp đôi. Điều này làm chi phí xuất khẩu thủy sản đội lên, giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Không chỉ vận tải, bảo hiểm hàng hải cũng siết chặt. Một số đơn vị tăng phí hoặc thu hẹp phạm vi bảo hiểm với tàu đi qua vùng Vịnh. Khi phí bảo hiểm quá cao, nhiều tàu buộc phải dừng hoạt động, khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Đáng lo ngại, thủy sản là mặt hàng yêu cầu bảo quản lạnh nghiêm ngặt. Nếu vận chuyển chậm hoặc thiếu container lạnh, chất lượng hàng hóa có thể bị ảnh hưởng. Trung Đông lại là thị trường tiêu thụ lớn tôm, cá hồi, cá ngừ, nên nguy cơ thiếu hàng cục bộ có thể xảy ra.

Chủ động, linh hoạt chiến lược ứng phó

Giới chuyên gia nhận định, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong các ngành phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế như thủy sản, rau quả, may mặc cần phải có chiến lược ứng phó chủ động để giảm thiểu tác động của căng thẳng địa chính trị.

Doanh nghiệp cần phải theo dõi sát sao tình hình chính trị và an ninh tại các khu vực trọng yếu như eo biển Hormuz, Biển Đỏ và kênh đào Suez. Các hiệp hội, cơ quan xuất nhập khẩu cũng cần phối hợp với các đối tác quốc tế để cập nhật thông tin và điều chỉnh kế hoạch vận chuyển.

Dây chuyền sản xuất sản phẩm may mặc tại Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG. Ảnh: TNG

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) Lê Hằng khuyến cáo, doanh nghiệp cần phải đa dạng hóa tuyến vận chuyển để tránh phụ thuộc vào một lối đi duy nhất. Việc chuyển hướng hành trình qua Mũi Hảo Vọng có thể giúp tránh được khu vực xung đột, nhưng đồng thời sẽ tăng thời gian vận chuyển, kéo theo sự tăng mạnh của chi phí và rủi ro về chất lượng sản phẩm, đặc biệt đối với các mặt hàng đòi hỏi yêu cầu bảo quản đặc biệt như thủy sản.

Nói về giải pháp ứng phó, ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T Group chia sẻ: “Chúng tôi đang gia tăng dự trữ tại các kho lạnh nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm trong trường hợp các chuyến hàng bị trì hoãn; đồng thời, việc ký kết các hợp đồng vận chuyển dài hạn, thay vì chỉ dựa vào các hợp đồng giao ngay. Hy vọng với cách làm này sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt sự ảnh hưởng từ sự thay đổi bất ngờ của chi phí và phí bảo hiểm”.

Còn theo Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10 - CTCP Thân Đức Việt, công ty đang dồn lực sản xuất nhanh đơn hàng để giao hàng sớm hơn so với kế hoạch của các đối tác, tránh trường hợp có những thay đổi, hủy đơn hàng.

Việc giao hàng sớm hơn, đồng nghĩa nếu có thời gian vận chuyển kéo dài hơn thì May 10 vẫn đảm bảo được tiến độ nhận hàng của đối tác. “Trong dài hạn, chúng tôi luôn có kịch bản ứng phó về việc mở rộng thêm thị trường hoặc làm việc chặt chẽ với các khách hàng ở thị trường Mỹ, thị trường châu Âu để có những phương án kịp thời, giảm thiểu những tác động của cuộc xung đột Trung Đông" – ông Thân Đức Việt cho hay.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam Đào Trọng Khoa, doanh nghiệp cần phải nhìn nhận logistics như một yếu tố chiến lược, không chỉ là một khâu hậu cần thông thường. Trước mắt, doanh nghiệp cần điều chỉnh lại kế hoạch sản xuất theo khung vận tải, thay vì chỉ chú trọng vào đơn hàng. Cùng với đó, doanh nghiệp phải có kế hoạch dự phòng để tránh trường hợp mất đi lợi thế cạnh tranh khi chi phí tăng.

Ánh Ngọc