Điều tra việc sử dụng ngày càng nhiều mô hình AI Trung Quốc trong các công ty Mỹ

Các nhà lập pháp điều tra việc sử dụng ngày càng nhiều mô hình AI Trung Quốc trong các công ty Mỹ.

Vì sao AI Trung Quốc thu hút doanh nghiệp Mỹ?

Việc các doanh nghiệp Mỹ ngày càng sử dụng AI Trung Quốc đang trở thành tâm điểm chú ý mới trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh.

Các nhà lập pháp Mỹ đang xem xét những biện pháp nhằm kiểm soát xu hướng này, khi trí tuệ nhân tạo trở thành lĩnh vực chiến lược có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế, an ninh mạng và vị thế công nghệ toàn cầu.

Theo CNBC, một số mô hình AI do Trung Quốc phát triển đang được các doanh nghiệp Mỹ quan tâm vì khoảng cách về hiệu năng với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ ngày càng được thu hẹp, trong khi chi phí triển khai thấp hơn.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp trên thế giới tìm cách giảm chi phí vận hành AI. Với các công ty phải xử lý lượng lớn dữ liệu hoặc tích hợp AI vào sản phẩm, chi phí sử dụng mô hình là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng dịch vụ.

Tuy nhiên, sự phổ biến nhanh của các mô hình Trung Quốc cũng tạo ra tranh luận tại Mỹ về vấn đề bảo mật, kiểm soát dữ liệu và ảnh hưởng công nghệ.

Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ nói với CNBC rằng việc các công ty Mỹ sử dụng nhiều mô hình AI Trung Quốc “làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng”, cho rằng các hệ thống này có thể chịu tác động từ môi trường chính sách của Bắc Kinh.

Phía Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc này. Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho rằng những nhận định nhằm vào lĩnh vực AI của nước này là “cáo buộc vô căn cứ”, đồng thời khẳng định sự phát triển AI Trung Quốc dựa trên năng lực khoa học và công nghệ nội địa.

Các công ty Mỹ sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc đã gia tăng đáng kể trong năm 2026

Tỷ lệ phần trăm số lượng token từ các công ty Hoa Kỳ sử dụng OpenRouter được chuyển sang các mô hình của Trung Quốc.

Bài toán giữa chi phí thấp và an ninh công nghệ

Hồi tháng 4, Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện Mỹ và Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện bắt đầu điều tra việc các mô hình AI Trung Quốc được sử dụng rộng rãi hơn.

Một trong những nội dung được xem xét là mức độ tiếp xúc của các công ty Mỹ với công nghệ AI phát triển từ Trung Quốc.

Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện Mỹ Andrew Garbarino cho rằng Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách trong một số lĩnh vực AI có ảnh hưởng đến an ninh mạng.

Các mô hình mở, cho phép nhà phát triển truy cập và tùy chỉnh một phần hệ thống, trở thành yếu tố khiến cuộc cạnh tranh phức tạp hơn. Khác với phần mềm truyền thống, việc kiểm soát hoàn toàn một mô hình AI đã được công khai rộng rãi trên internet là thách thức lớn.

Một số công ty công nghệ Mỹ vẫn lựa chọn khai thác các mô hình này. Theo CNBC, lãnh đạo một số doanh nghiệp cho biết mô hình AI Trung Quốc giúp họ giảm chi phí phát triển sản phẩm.

Cursor từng sử dụng công nghệ từ mô hình Kimi của Moonshot AI để xây dựng một số năng lực AI của mình. Trong khi đó, Airbnb cho biết hoạt động AI của công ty chủ yếu dựa trên mô hình có nguồn gốc từ Mỹ, nhưng vẫn sử dụng một số mô hình mã nguồn mở từ Trung Quốc thông qua các nhà cung cấp được phê duyệt tại Mỹ.

Điều này phản ánh thực tế rằng doanh nghiệp không chỉ lựa chọn AI dựa trên quốc gia phát triển, mà còn cân nhắc hiệu quả, khả năng tùy biến và chi phí vận hành.

Cuộc đua AI bước sang giai đoạn mới

Các chuyên gia nhận định việc hạn chế hoàn toàn mô hình AI Trung Quốc không đơn giản, nhất là với các hệ thống mã nguồn mở đã được cộng đồng công nghệ toàn cầu tiếp cận.

Kyle Chan, chuyên gia tại Trung tâm John L. Thornton về Trung Quốc thuộc Viện Brookings, cho rằng Mỹ có thể xem xét các quy định trong mua sắm liên bang, hạn chế cơ quan chính phủ hoặc nhà thầu sử dụng một số mô hình AI Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông nhận định việc cấm hoàn toàn các mô hình mở là khó thực hiện do dữ liệu kỹ thuật của chúng đã được phổ biến công khai.

Daniel Remler, chuyên gia tại Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), cho rằng Washington có thể lựa chọn cách tiếp cận mềm hơn, như công bố các đánh giá rủi ro hoặc yêu cầu tiêu chuẩn an toàn cao hơn với những công ty làm việc cùng chính phủ.

Cuộc tranh luận tại Mỹ cho thấy cạnh tranh AI đang chuyển sang giai đoạn mới. Không chỉ quốc gia nào tạo ra mô hình mạnh hơn, bên thắng cuộc còn có thể là bên xây dựng được hệ sinh thái AI đủ rẻ, dễ tiếp cận và được cộng đồng doanh nghiệp lựa chọn.

Với các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi số như Việt Nam, xu hướng này cũng đặt ra bài toán tương tự: tận dụng sức mạnh AI toàn cầu nhưng vẫn cần đánh giá kỹ yếu tố bảo mật dữ liệu, chủ quyền công nghệ và sự phụ thuộc vào nền tảng bên ngoài.

Thế Kiên