Điều hành ngân sách tăng thu, tiết kiệm chi

Điều hành ngân sách theo hướng tiết kiệm chi, tăng thu được xã Thanh Nưa triển khai hiệu quả. Trong ảnh: Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thanh Nưa giải quyết thủ tục cho người dân.

Năm 2026, dự kiến tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 2.310.000 triệu đồng, tăng 42,65% so với dự toán Trung ương giao, tỉnh đã thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc khai thác các nguồn thu tại chỗ. Đây là điểm tựa quan trọng để nâng cao tính tự chủ tài chính, từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn bổ sung từ ngân sách Trung ương.

Một trong những điểm nhấn trong điều hành thu là việc chủ động mở rộng cơ sở thu. Đặc biệt khoản tăng thêm 36.000 triệu đồng từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh cho thấy định hướng rõ ràng trong việc nuôi dưỡng và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Thay vì chỉ tập trung vào các nguồn thu truyền thống, tỉnh chú trọng khai thác các nguồn thu mới, gắn với sự phát triển của sản xuất, kinh doanh, thương mại và dịch vụ. Điều này không chỉ giúp tăng thu ngân sách mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Nguồn thu từ sử dụng đất với mức tăng thêm 609.780 triệu đồng tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, tỉnh không xem đây là nguồn thu “cứu cánh” mà điều hành theo hướng linh hoạt, gắn với tiến độ triển khai các dự án. Chính sự điều hành linh hoạt này giúp hạn chế rủi ro khi thị trường biến động, tránh phụ thuộc quá mức vào một nguồn thu mang tính thời điểm. Ngoài ra, các khoản thu từ xuất nhập khẩu, viện trợ và đóng góp ủng hộ tiếp tục được quản lý chặt chẽ, khai thác hiệu quả.

Theo Kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm giai đoạn 2026 - 2028, tổng thu ngân sách địa phương năm 2026 đạt 14.878.379 triệu đồng, trong đó phần lớn vẫn là nguồn bổ sung từ ngân sách Trung ương. Điều này cho thấy, dù đã có bước tiến trong tăng thu nội địa, Điện Biên vẫn cần tiếp tục nỗ lực để nâng cao tính tự chủ.

Kết quả thu ngân sách 2 tháng đầu năm cho thấy, cơ cấu thu ngân sách vẫn dựa nhiều vào các khoản thu truyền thống như thuế, phí và một phần từ đất đai. Lũy kế thu ngân sách đến ngày 28/2/2026 ước đạt 338,6 tỷ đồng, bằng 22,4% dự toán pháp lệnh, bằng 15,7% dự toán HĐND tỉnh giao.

Ở chiều chi, tổng chi ngân sách địa phương dự kiến là 14.985.879 triệu đồng, cho thấy áp lực rất lớn từ chi thường xuyên. Trong bối cảnh đó, yêu cầu tiết kiệm chi được đặt ra quyết liệt, gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, chú trọng cơ cấu lại chi theo hướng hợp lý hơn, ưu tiên cho đầu tư phát triển.

Chi đầu tư phát triển được bố trí 1.795.813 triệu đồng, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như hạ tầng giao thông và các chương trình mục tiêu. Việc dành nguồn lực đáng kể cho đầu tư cho thấy tỉnh đang tận dụng ngân sách như một “đòn bẩy” để kích thích tăng trưởng. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả, việc điều hành chi đầu tư cũng được thực hiện linh hoạt, gắn với tiến độ thu và khả năng cân đối ngân sách. Trong những thời điểm nguồn thu tăng, tỉnh có thể đẩy nhanh giải ngân để tạo động lực cho nền kinh tế. Ngược lại, khi nguồn thu gặp khó khăn, việc điều chỉnh tiến độ chi, ưu tiên các dự án cấp thiết sẽ giúp bảo đảm an toàn tài chính.

Chi thường xuyên với hơn 11.688.561 triệu đồng tiếp tục là gánh nặng lớn đối với ngân sách. Vì vậy, tỉnh đặc biệt chú trọng thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong chi tiêu công. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu rà soát kỹ lưỡng các khoản chi, giảm tối đa các khoản chi không cần thiết, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách thông qua cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Đây là giải pháp quan trọng để tạo dư địa cho đầu tư phát triển mà không làm gia tăng áp lực lên ngân sách.

Các khoản chi cho trả nợ, dự phòng, quỹ dự trữ tài chính và cải cách tiền lương vẫn được bố trí đầy đủ, thể hiện sự chủ động trong bảo đảm an toàn tài chính. Đặc biệt, việc dành 25.200 triệu đồng cho cải cách tiền lương năm 2026 cho thấy tỉnh đã có sự chuẩn bị từ sớm, tránh bị động khi chính sách được triển khai. Một điểm đáng chú ý trong điều hành ngân sách là sự gắn kết chặt chẽ giữa thu và chi. Việc tăng thu không chỉ nhằm mục tiêu cân đối ngân sách mà còn tạo nguồn lực cho đầu tư và phát triển. Ngược lại, tiết kiệm chi giúp sử dụng hiệu quả, đúng mục tiêu, hướng tới tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Ngoài ra, chi cho các chương trình mục tiêu, nhiệm vụ với 825.796 triệu đồng và chi thực hiện các chế độ, chính sách theo quy định với 358.987 triệu đồng tiếp tục khẳng định vai trò của ngân sách trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển xã hội, giảm nghèo.

Điều hành ngân sách theo hướng này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành. Ngành tài chính, thuế cần tăng cường quản lý, chống thất thu, nuôi dưỡng nguồn thu. Các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách phải nâng cao trách nhiệm, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Trong bối cảnh tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2026 dự kiến đạt 25.000 tỷ đồng, việc điều hành ngân sách hiệu quả sẽ góp phần quan trọng trong việc “kích hoạt” và “dẫn dắt” các nguồn lực khác. Ngân sách nhà nước, đặc biệt là đầu tư công, đóng vai trò “vốn mồi”, tạo niềm tin và thu hút đầu tư ngoài ngân sách, qua đó mở rộng quy mô và không gian phát triển của nền kinh tế.

Điều hành ngân sách theo hướng linh hoạt, tăng thu, tiết kiệm chi không chỉ là giải pháp tình thế mà là định hướng mang tính lâu dài. Khi nguồn thu được khai thác hiệu quả, chi tiêu được kiểm soát chặt chẽ, ngân sách sẽ thực sự trở thành công cụ điều tiết và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Sự chủ động của các cấp, các ngành, trách nhiệm của người đứng đầu, cùng với việc tăng cường công khai, minh bạch sẽ tạo nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. Đây chính là chìa khóa để Điện Biên xây dựng nền tài chính công vững chắc, phục vụ phát triển bền vững trong những năm tiếp theo.

Bài, ảnh: Thu Phương