Điều bất ngờ trong hang đá cạnh sân bay, chỉ phục vụ một trận đánh duy nhất

Chiến tích hào hùng

Người dân thôn Khe Gát, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị vẫn thường tự hào "khoe" rằng mỗi ngày có thể chạy xe trên đường băng sân bay để đi làm. Bởi, một đoạn của đường mòn Hồ Chí Minh đoạn qua địa phận thôn này, nằm dưới chân đèo Đá Đẽo từng là sân bay dã chiến Khe Gát, một công trình quân sự đặc biệt trên dãy Trường Sơn.

Sân bay dã chiến Khe Gát. Ảnh: Hùng Trần

Theo các tư liệu lịch sử, cuối năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, Bộ Quốc phòng chủ trương xây dựng sân bay dã chiến mang mật danh B7 tại thôn Khe Gát. Việc này nhằm tạo yếu tố bất ngờ trong tác chiến phòng không, bảo vệ tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.

Cựu dân công hỏa tuyến Lê Quang Phú (SN 1938, trú thôn Khe Gát, xã Phong Nha) cho biết, trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, bộ đội, dân công hỏa tuyến và người dân vẫn nỗ lực thi công. Để đảm bảo bí mật, bộ đội sử dụng hang đá gần đó để trú ẩn, cất giấu lương thực, vũ khí.

Hang Công Binh từng là nơi lực lượng thi công sân bay dã chiến Khe Gát dùng làm nơi trú ẩn và cất giấu lương thực, vũ khí. 

"Để giữ bí mật, bộ đội và dân quân chỉ thi công sân bay vào buổi tối. Ban ngày, toàn bộ hiện trường được ngụy trang bằng cây rừng. Làm đến đâu, thu dọn và che giấu dấu vết đến đó rồi rút vào hang đá. Sau này người dân gọi đây là hang Công Binh", ông Phú chia sẻ.

Chỉ sau khoảng một năm, đường băng dài gần 2,5km, rộng 30m hoàn thành. Toàn bộ sân bay được ngụy trang kỹ lưỡng, bảo đảm bí mật tuyệt đối trước sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Đến 16h05 ngày 19/4/1972, biên đội MiG-17 cất cánh từ sân bay Khe Gát xuất kích ra biển Đông. Hai phi công Lê Xuân Dị và Nguyễn Văn Bảy tiếp cận mục tiêu và tấn công. Trong 17 phút, hai máy bay bắn phá gây hư hại nặng cho tàu khu trục USS Higbee và tàu tuần dương USS Oklahoma City.

Chiếc máy bay MIG-17 mang số hiệu 2002 tham gia trận đánh tàu chiến Mỹ năm 1972.

Sau khi tấn công, hai máy bay quay về Khe Gát và được cất giấu trong khe núi. Đây là lần đầu tiên Không quân Việt Nam sử dụng tiêm kích đánh tàu khu trục Mỹ trên Biển Đông. Cũng từ đó, sân bay Khe Gát không được sử dụng cho một lần xuất kích nào nữa.

Hang đá đặc biệt

Hang Công Binh nằm trong khối núi đá vôi cao hơn 100m cách di tích lịch sử sân bay dã chiến Khe Gát khoảng 1km. Theo thời gian, con đường dẫn vào hang Công Binh bị phủ xanh bởi cây cối.

Cửa hang nằm trên vách, cách chân núi khoảng 30m, cửa rộng khoảng 10m, cao gần 5m.

Cửa hang nằm trên vách, cách chân núi khoảng 30m, cửa rộng khoảng 10m, cao gần 5m. Hang Công Binh có chiều sâu khoảng 1km, có những đoạn chỉ rộng khoảng 4m, cao hơn 2m, nối tiếp nhau bằng nhiều ngõ ngách quanh co.

Bên trong hang, các khối thạch nhũ dường như vẫn giữ nguyên vẹn vẻ đẹp tự nhiên với đủ hình thù kỳ thú. Ánh sáng chiếu qua cửa hang khiến từng dải nhũ đá ánh lên nhiều sắc màu.

Bên trong hang, các khối thạch nhũ vẫn giữ được gần như nguyên vẹn.

Theo các cựu chiến binh và bậc cao niên địa phương, hang Công Binh còn từng là nơi hàng trăm đại biểu đại diện cho lực lượng Công - Nông - Binh của tỉnh Quảng Bình cũ (nay là Quảng Trị) tập trung để tổ chức đại hội. Sau đó, đây là nơi Tiểu đoàn 52 thuộc Đoàn vận tải Trường Sơn cất giấu vũ khí, đạn dược phục vụ chiến trường miền Nam. Nơi bộ đội trú ẩn mỗi khi máy bay Mỹ đánh phá tuyến đường mòn Hồ Chí Minh.

"Để đưa vũ khí lên cửa hang, bộ đội làm hệ thống ròng rọc bằng cáp. Đạn dược được kéo từ chân núi lên rồi đưa vào trong cất giữ. Phần núi nhô ra phía trước có thể che chắn cửa hang. Nếu máy bay địch ném bom từ trên cao, khó rơi trúng bên trong nên được xem là nơi an toàn", cựu thanh niên xung phong Lê Viết Huê (SN 1953, trú xã Phong Nha) cho biết.

Xã Phong Nha đang xây dựng lộ trình từng bước bảo tồn, phát huy giá trị của hang Công Binh gắn với di tích sân bay Khe Gát.

Lãnh đạo UBND xã Phong Nha cho biết, đang xây dựng lộ trình từng bước bảo tồn, phát huy giá trị của hang Công Binh gắn với di tích sân bay Khe Gát. Mục tiêu nhằm gìn giữ chứng tích lịch sử và hình thành thêm sản phẩm du lịch, giúp du khách hiểu hơn về những chiến tích trong kháng chiến, tạo sinh kế cho người dân vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng.

Hùng Trần