Điện thoại ngày càng đắt vì AI: Khủng hoảng bộ nhớ làm thị trường điện thoại lao dốc

Thị trườngđiện thoại toàn cầu đang đối mặt với một nghịch lý mới: Trí tuệ nhân tạo (AI) càng phát triển, điện thoại càng đắt đỏ và người dùng càng dè dặt nâng cấp thiết bị.

Lượng xuất xưởng điện thoại thông minh toàn cầu, từ quý I/ 2023 đến quý II/2026. Nguồn: Omdia

Doanh số điện thoại toàn cầu giảm mạnh vì "cơn khát" bộ nhớ

Theo báo cáo mới từ hãng nghiên cứu thị trường Omdia, doanh số điện thoại toàn cầu trong quý II/2026 chỉ đạt khoảng 272 triệu máy, giảm 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là quý thứ hai liên tiếp thị trường đi xuống trong bối cảnh chuỗi cung ứng tiếp tục chịu áp lực từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu.

Trong khi đó, số liệu sơ bộ của IDC cũng cho thấy xu hướng tương tự khi lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu giảm 6,7%, còn khoảng 277,5 triệu chiếc trong quý II. IDC nhận định thị trường đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh, khi các hãng tập trung vào phân khúc cao cấp vẫn giữ được sức chống chịu, còn điện thoại phổ thông chịu tác động nặng nề nhất.

Điểm khác biệt của đợt suy giảm lần này là nguyên nhân không đến từ nhu cầu tiêu dùng yếu hay lạm phát, mà xuất phát từ chính cuộc đua AI.

AI đang "hút" nguồn cung RAM của cả thế giới

Trong hai năm qua, các tập đoàn công nghệ như Microsoft, Google, Amazon hay Meta liên tục mở rộng các trung tâm dữ liệu AI, kéo theo nhu cầu khổng lồ đối với bộ nhớ HBM, DRAM và NAND Flash.

Để đáp ứng các đơn hàng AI có biên lợi nhuận cao hơn, nhiều nhà sản xuất bộ nhớ đã ưu tiên dây chuyền cho HBM - loại bộ nhớ dùng trong GPU AI - thay vì DRAM và NAND dành cho điện thoại, máy tính cá nhân hay thiết bị điện tử tiêu dùng.

Hệ quả là giá bộ nhớ tăng mạnh trong nhiều quý liên tiếp, đẩy chi phí sản xuất smartphone lên mức mà nhiều hãng không còn khả năng tiêu thụ.

Theo Omdia, tình trạng gián đoạn nguồn cung được dự báo sẽ kéo dài ít nhất đến hết năm 2026, khiến các nhà sản xuất buộc phải hoặc tăng giá bán, hoặc cắt giảm cấu hình ở các dòng máy giá rẻ.

Nabila Popal, giám đốc nghiên cứu cấp cao về Thiết bị Tiêu dùng Toàn cầu của IDC

“Chi phí bộ nhớ đã tăng gần 300% so với năm ngoái và hiện chiếm hơn 65% tổng chi phí linh kiện (BOM) ở phân khúc giá thấp, khiến việc tồn tại ngày càng khó khăn đối với các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) có danh mục sản phẩm giá rẻ".

Điện thoại AI càng mạnh, giá càng neo cao

Thực tế, smartphone hiện nay không chỉ cần bộ xử lý mạnh hơn mà còn cần nhiều RAM hơn để chạy các tính năng AI ngay trên thiết bị.

Các công cụ như dịch thuật thời gian thực, chỉnh sửa ảnh bằng AI, tóm tắt văn bản, trợ lý thông minh hay tạo nội dung đều yêu cầu dung lượng bộ nhớ lớn hơn đáng kể so với smartphone truyền thống.

Điều này khiến chi phí phần cứng tăng theo hai hướng cùng lúc: bộ nhớ trở nên đắt đỏ hơn, trong khi dung lượng RAM tối thiểu trên nhiều mẫu smartphone mới cũng ngày càng cao.

Theo Financial Times, giá bộ nhớ tăng tới 300% đã ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà sản xuất chip và smartphone. Qualcomm cho biết doanh thu mảng chip điện thoại giảm mạnh do thị trường smartphone suy yếu, đồng thời cảnh báo chi phí linh kiện leo thang đang gây sức ép lên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Không chỉ Qualcomm, nhiều nhà sản xuất smartphone Android cũng chuẩn bị điều chỉnh giá bán các thiết bị mới do không còn khả năng tự hấp thụ chi phí linh kiện.

Giá chip của Qualcomm đang tăng lên vào tháng 9 tới đây và chiếc điện thoại tiếp theo sẽ ngày càng đắt hơn. Nguồn: Android Central

Apple và Samsung hưởng lợi, phân khúc điện thoại giá rẻ chịu áp lực lớn

Khủng hoảng bộ nhớ đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt trên thị trường.

Theo Omdia và IDC, Apple cùng Samsung tiếp tục gia tăng thị phần nhờ khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, sức mạnh thương hiệu và tệp khách hàng sẵn sàng chi trả cho các thiết bị cao cấp. Trong khi đó, nhiều hãng tập trung vào phân khúc giá rẻ phải cắt giảm sản lượng hoặc tăng giá, khiến sức mua suy yếu nhanh hơn.

Tại Trung Quốc - thị trường smartphone lớn nhất thế giới - IDC ghi nhận lượng máy xuất xưởng giảm quý thứ năm liên tiếp. Phần lớn các hãng Android phải tăng giá hoặc thu hẹp danh mục điện thoại giá rẻ vì chi phí bộ nhớ tăng cao. Ngược lại, Apple và Huawei vẫn ghi nhận tăng trưởng nhờ duy trì mức giá ổn định hơn và sở hữu hệ sinh thái đủ hấp dẫn để giữ chân người dùng.

Ngay cả Apple cũng thừa nhận tình trạng thiếu RAM toàn cầu đang ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất iPhone, iPad và Mac, đồng thời cảnh báo áp lực chi phí có thể còn gia tăng trong các quý tới.

Chu kỳ thay điện thoại có thể còn kéo dài hơn

Các chuyên gia nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ khiến smartphone đắt hơn mà còn làm thay đổi hành vi tiêu dùng.

Khi giá bán tăng nhưng cải tiến phần cứng không còn tạo khác biệt lớn như trước, nhiều người có xu hướng giữ điện thoại lâu hơn thay vì nâng cấp mỗi hai hoặc ba năm. Điều này tiếp tục làm giảm sản lượng toàn thị trường, tạo thành vòng luẩn quẩn: doanh số giảm, chi phí sản xuất trên mỗi thiết bị tăng và giá bán khó hạ xuống.

IDC dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong cả năm 2026 sẽ giảm gần 14%, mức điều chỉnh tiêu cực nhất từ trước đến nay. Chỉ khi nguồn cung bộ nhớ dần ổn định, dự kiến từ năm 2028, thị trường mới có cơ hội phục hồi rõ rệt.

Có thể nói, AI đang mở ra một kỷ nguyên mới cho điện thoại với những tính năng thông minh hơn, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực chưa từng có đối với chuỗi cung ứng bán dẫn.

Trong ngắn hạn, người dùng có thể sẽ phải chấp nhận một thực tế rằng chiếc điện thoại tiếp theo không chỉ mạnh hơn nhờ AI mà cũng đắt hơn đáng kể vì chính cuộc đua AI đó.

Nguồn: Tổng hợp

Đỗ Tho