Điện mặt trời mái nhà mở hướng tự chủ năng lượng cho khu công nghiệp

Sự gia tăng nhanh của các khu công nghiệp trong thời gian qua cho thấy quyết tâm đón đầu làn sóng đầu tư của nhiều địa phương. Tuy nhiên, bài toán đặt ra hiện nay không dừng ở mở rộng diện tích mà nằm ở năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn mới về hạ tầng, môi trường và chuyển đổi xanh.

Xoay quanh nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Chí Thanh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam.

Ông Nguyễn Chí Thanh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam.

Công nghệ cao mở lối tăng trưởng

- Nhiều địa phương đang đẩy mạnh phát triển khu công nghiệp để đón đầu làn sóng đầu tư; tuy nhiên, ngoài câu chuyện quỹ đất còn có chất lượng hạ tầng, logistics, nguồn nhân lực và dịch vụ hỗ trợ. Theo ông, thị trường bất động sản công nghiệp hiện nay đã đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư công nghệ cao, dự án quy mô lớn hay chưa?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Hiện, Việt Nam đang thực hiện nhiều cải cách chính sách nhằm thu hút đầu tư, phát triển sản xuất. Những cải cách này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế ổn định.

Để thu hút được các nhà đầu tư, nhà sản xuất, yếu tố then chốt là phải phát triển hệ thống hạ tầng khu công nghiệp. Đây là điều kiện cần thiết để doanh nghiệp xây dựng nhà xưởng sản xuất, phát triển hệ thống kho bãi phục vụ dịch vụ logistics, lưu trữ hàng hóa thương mại.

Trên thị trường đã xuất hiện nhiều đơn vị phát triển khu công nghiệp chuyên nghiệp, uy tín. Các đơn vị này có thể là nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư trong nước với quy mô phát triển khu công nghiệp lên tới hàng trăm, hàng nghìn hecta. Họ cũng đã xây dựng quy trình chuẩn hóa nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó thu hút các nhà đầu tư thứ cấp hiệu quả.

Song cần nhìn nhận nếu tiếp tục phát triển theo hướng chỉ hình thành các công xưởng sản xuất đơn giản, quỹ đất của các địa phương sẽ khó đáp ứng được lâu dài. Mô hình phát triển này còn tiềm ẩn nguy cơ gia tăng ô nhiễm môi trường, phát sinh nhiều vấn đề xã hội khác.

Do đó, định hướng phát triển trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh sang các khu công nghệ cao nhằm thu hút những nguồn lực đầu tư có giá trị gia tăng lớn. Các lĩnh vực sản xuất chip bán dẫn, công nghệ sinh học, dược phẩm hoặc các dịch vụ công nghệ cao đòi hỏi phải có quy hoạch phù hợp, đi kèm với các chính sách ưu đãi đủ sức cạnh tranh để thu hút nhà đầu tư.

Ưu tiên phát triển khu công nghệ cao là lựa chọn cần thiết bởi quy mô sử dụng đất có thể nhỏ hơn nhưng chất lượng đầu tư, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ cao hơn. Vì vậy, cần có các cơ chế hỗ trợ rõ ràng cho phát triển khu công nghệ cao, đặc biệt là chính sách ưu đãi nhằm thu hút các nhà đầu tư lớn.

Tất nhiên, nguồn thu trước mắt từ đất đai chưa phải là yếu tố quyết định, điều quan trọng hơn là khả năng tạo việc làm, hình thành nguồn thu ngân sách ổn định. Đây cũng là kinh nghiệm cần tham khảo từ các quốc gia phát triển nhằm tránh tình trạng mở rộng quy mô khu công nghiệp một cách dàn trải, trong khi chưa bảo đảm được yêu cầu về bảo vệ môi trường, chưa tạo ra giá trị kinh tế lâu dài cho xã hội.

Đầu tư các khu công nghiệp công nghệ cao, kết hợp phát triển hạ tầng, logistics đồng bộ đang tạo thêm sức hút với dòng vốn FDI vào Việt Nam.

- Một số ý kiến cho rằng, giá thuê đất công nghiệp tăng nhanh tại nhiều khu vực có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh, ông nhìn nhận thế nào về xu hướng này?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Nhà đầu tư nước ngoài có cách tiếp cận rất chuyên nghiệp. Họ nghiên cứu bản đồ đầu tư trên phạm vi toàn cầu, đánh giá môi trường đầu tư, so sánh chi phí và mức giá thuê tại các khu công nghiệp trước khi đưa ra quyết định.

Nếu chúng ta không tạo được một mặt bằng giá ổn định, chi phí đền bù đất đai ngày càng tăng có thể tạo ra tiền lệ không tích cực cho thị trường. Giá thuê tăng cao, môi trường đầu tư sẽ mất tính cạnh tranh và ảnh hưởng đến khả năng thu hút các dự án có chất lượng.

Chi phí hạ tầng khu công nghiệp thiếu ổn định có thể gây tác động lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Tác động này kéo dài trong nhiều năm, ảnh hưởng đến định hướng phát triển bền vững của nền kinh tế.

Việt Nam đang định hướng thu hút các dự án công nghệ cao, do đó cần xây dựng chính sách ưu đãi phù hợp với những nhà đầu tư có năng lực công nghệ, khả năng tạo việc làm ổn định và đóng góp ngân sách. Đồng thời, các nhà đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp nhằm thu hút các dự án chất lượng cao cũng cần được xem xét áp dụng cơ chế ưu đãi tương xứng. Áp dụng chính sách đồng đều cho mọi đối tượng sẽ khó tạo ra động lực thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách đất đai linh hoạt, ưu đãi mạnh trong giai đoạn đầu để thu hút đầu tư, từ đó hình thành nguồn thu ổn định, lâu dài. Vì vậy, cần cân nhắc giữa nguồn thu từ đất trong ngắn hạn và nguồn thu lâu dài từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Năng lượng tái tạo thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh

- Ông nhìn nhận ra sao về khả năng thích ứng của khu công nghiệp Việt Nam trước yêu cầu chuyển đổi xanh, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, phát triển bền vững liên tục được nâng cao?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Nhiều nhà đầu tư lớn trên thế giới, cũng như các doanh nghiệp Việt Nam khi hướng tới các thị trường phát triển, đều phải đáp ứng những yêu cầu rất khắt khe về tiêu chuẩn nhà máy xanh. Nhà máy xanh thường được đặt trong khu công nghiệp xanh, vì vậy các tiêu chuẩn về phát triển xanh ngày càng được quy định cụ thể, chặt chẽ hơn.

Các khu công nghiệp nếu muốn thu hút đúng nhóm khách hàng mục tiêu cần xác định rõ định hướng ngay từ đầu. Từ khâu thiết kế hạ tầng, lựa chọn giải pháp cấp thoát nước, cung cấp năng lượng cho đến xử lý môi trường đều phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, tích hợp trong quy hoạch ban đầu. Khi đáp ứng được những tiêu chuẩn này, nhà đầu tư mới cân nhắc lựa chọn khu công nghiệp làm địa điểm đặt cơ sở sản xuất.

Hiện, một số địa phương đã chủ động chuyển đổi theo hướng phát triển khu công nghiệp xanh. Đồng Nai là một ví dụ khi đã triển khai các mô hình khu công nghiệp theo tiêu chí thân thiện môi trường. Hải Phòng cũng đi theo hướng này, xây dựng các khu công nghiệp đáp ứng những bộ tiêu chuẩn cụ thể như tiêu chuẩn LOTUS (hệ thống tiêu chí công trình xanh) hoặc các tiêu chuẩn theo yêu cầu của thị trường châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản...

Câu chuyện ở đây rất rõ ràng, nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn xanh, khả năng thu hút nhà đầu tư sẽ bị hạn chế. Ngược lại, những khu công nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu về môi trường và phát triển bền vững sẽ tạo được niềm tin cho nhà đầu tư, từ đó nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng cơ hội thu hút dòng vốn chất lượng cao trong thời gian tới.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà trong Khu công nghiệp VSIP (tỉnh Bắc Ninh)

- Ông đánh giá như thế nào về việc các khu công nghiệp ngày càng chú trọng sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo trong phát triển và vận hành?

Ông Nguyễn Chí Thanh: Các khu công nghiệp có quỹ mặt bằng mái nhà xưởng rất lớn, hoàn toàn có khả năng phát triển điện mặt trời mái nhà. Nếu có chính sách khuyến khích phù hợp, nguồn năng lượng này sẽ góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, giúp doanh nghiệp nâng cao mức độ tự chủ trong sản xuất.

Khu công nghiệp càng tự chủ được nguồn năng lượng sạch, càng cần được khuyến khích, chính sách nên tạo điều kiện cho doanh nghiệp khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tự nhiên sẵn có, đặc biệt là năng lượng mặt trời.

Ngoài năng lượng, các hoạt động tuần hoàn tài nguyên như xử lý và tái sử dụng nước thải, tối ưu hóa tiêu hao nước cũng là những nội dung cần được khuyến khích. Những giải pháp này giúp giảm áp lực lên tài nguyên, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành của khu công nghiệp.

Xu hướng chung của thế giới là thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, phát triển công nghiệp theo tiêu chuẩn xanh. Nếu các khu công nghiệp tiếp cận theo hướng này, mức độ tiêu hao năng lượng sẽ được kiểm soát tốt hơn, tác động môi trường được giảm thiểu. Phát triển năng lượng mặt trời thay cho các nguồn nhiệt điện truyền thống cũng góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

- Xin cảm ơn ông!

Theo thống kê, Việt Nam hiện có 431 khu công nghiệp và hơn 1.000 cụm công nghiệp. Trong thời gian tới, dự kiến sẽ có thêm 221 khu công nghiệp mới, 76 khu công nghiệp mở rộng và 22 khu công nghiệp điều chỉnh quy hoạch. Đây được đánh giá là dư địa rất lớn để phát triển điện mặt trời mái nhà quy mô công nghiệp.

Nguyên Thảo (thực hiện)