Diễn đàn văn hóa: Chờ sông Nhuệ 'hồi sinh'

Nhìn lại, sông Nhuệ vốn là một phần quen thuộc trong đời sống của người dân Hà Nội. Có thời điểm, dòng sông từng là ranh giới giữa khu vực nội đô quanh Hồ Tây với các xã của huyện Từ Liêm cũ, thậm chí đóng vai trò trục cảnh quan của thành phố Hà Đông trước khi được sáp nhập vào Hà Nội. Thế nhưng, cùng với quá trình đô thị hóa và áp lực từ các nguồn nước thải, sông Nhuệ dần rơi vào cảnh cạn kiệt nhiều đoạn và ô nhiễm kéo dài.

Thực tế, bên cạnh những dòng sông nội đô khác, việc khôi phục sông Nhuệ đã nhiều lần được đặt ra trong các quy hoạch và định hướng phát triển của Hà Nội. Gần nhất, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (ban hành ngày 17/3) cũng nêu rõ: "Duy trì và phát triển hành lang sinh thái - văn hóa sông Hồng - sông Đuống - sông Đáy - sông Nhuệ - sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì, làm khung sinh thái nền tảng cho cấu trúc đô thị".

Rác thải sinh hoạt và rác thải xây dựng chồng chất lên nhau ở hai ven bờ sông Nhuệ. Ảnh minh họa: Kim Anh/TTXVN

Như vậy, đặt trong bối cảnh Hà Nội đang tiến hành cải tạo sông Tô Lịch và nghiên cứu xây dựng trục đại lộ cảnh quan ven sông Hồng, có thể thấy đề xuất cải tạo sông Nhuệ chính là một mảnh ghép cần thiết để thành phố tiếp tục cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 02-NQ/TW. Và nhìn ra thế giới, đây cũng là hướng phát triển mà nhiều thành phố hiện đại lựa chọn, khi coi hệ thống sông, hồ, mặt nước luôn được phát huy như một hệ thống hạ tầng tự nhiên, góp phần cải thiện môi trường, điều hòa vi khí hậu và tạo thêm những không gian xanh gần gũi với người dân.

Đặc biệt, với lịch sử Hà Nội, điều ấy càng có ý nghĩa khi thành phố được hình thành và phát triển cùng mạng lưới sông ngòi dày đặc. Để rồi, ở bối cảnh hiện tại, khi không ít dòng sông dần thu hẹp vai trò, thậm chí trở thành những "điểm đen" về môi trường, việc từng bước khôi phục giá trị của các dòng sông cũng đồng nghĩa với việc trả lại cho thành phố một phần tài sản tự nhiên quý giá.

Cũng cần nhắc lại, nếu được triển khai như kế hoạch, đây sẽ là một trong những dự án cải tạo sông ngòi có quy mô lớn nhất của Hà Nội, với chiều dài hơn 60km và tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 75.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh ngân sách còn nhiều áp lực, việc huy động nguồn lực xã hội hóa cho dự án nay là hướng đi cần thiết. Nhưng dù thực hiện theo cách nào, mục tiêu cuối cùng của nó vẫn phải là gìn giữ giá trị sinh thái và bảo đảm để người dân có thể dễ dàng tiếp cận, sử dụng dòng sông.

Bởi một con sông thực sự được hồi sinh không chỉ có dòng nước sạch hơn, mà còn phải trở thành nơi người dân muốn tìm đến và gắn bó trong đời sống hằng ngày.

Chi Mai